《物性論》第5卷901-1000行

900a [DE CHIMERA]
flamma quidem uero cum corpora fulua leonum
tam soleat torrere atque urere quam genus omne
uisceris in terris quodcumque et sanguinis extet,
qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una—
905 prima leo, postrema draco, media ipsa chimaera—
ore foras acrem flaret de corpore flammam?
quare etiam tellure noua caeloque recenti
talia qui fingit potuisse animalia gigni,
nixus in hoc uno nouitatis nomine inani,
910 multa licet simili ratione effutiat ore,
aurea tum dicat per terras flumina uulgo
fluxisse, et gemmis florere arbusta suesse,
aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
915 et manibus totum circum se uertere caelum.
915a [NON POTVISSE CHIMERAM ET SCYLLAM
ET SIMILIA GIGNI]
nam quod multa fuere in terris semina rerum
tempore quo primum tellus animalia fudit,
nihil tamen est signi mixtas potuisse creari
inter se pecudes compactaque membra animantum,
920 propterea quia quae de terris nunc quoque abundant—
herbarum genera ac fruges arbustaque laeta—
non tamen inter se possunt complexa creari,
sed res quaeque suo ritu procedit, et omnes
foedere Naturae certo discrimina seruant.
925 et genus humanum multo fuit illud in aruis[1]
durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
et maioribus et solidis magis ossibus intus
fundatum, ualidis aptum per uiscera neruis,
nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
930 nec nouitate cibi nec labi corporis ulla.
multaque per caelum solis uoluentia lustra
uolgiuago uitam tractabant more ferarum.
nec robustus erat curui moderator aratri
quisquam, nec scibat ferro molirier arua
935 nec noua defodere in terram uirgulta neque altis
arboribus ueteres decidere falcibus ramos.
quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
sponte sua, satis id placabat pectora donum.
glandiferas inter curabant corpora quercus
940 plerumque. et quae nunc hiberno tempore cernis
arbita puniceo fieri matura colore,
plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
multaque praeterea nouitas tum florida mundi
pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
945 at sedare sitim fluuii fontesque uocabant,
ut nunc montibus e magnis decursus aquai
clarus citat late sitientia saecla ferarum.
denique nota uagis siluestria templa tenebant
Nympharum, quibus e scibant umore fluenta
950 lubrica proluuie larga lauere umida saxa,
umida saxa, super uiridi stillantia musco,[2]
et partim plano scatere atque erumpere campo.
necdum res igni scibant tractare neque uti
pellibus et spoliis corpus uestire ferarum,
955 sed nemora atque cauos montis siluasque colebant
et frutices inter condebant squalida membra,
uerbera uentorum uitare imbrisque coacti.
nec commune bonum poterant spectare, neque ullis
moribus inter se scibant nec legibus uti.
960 quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat
sponte sua sibi quisque ualere et uiuere doctus.
et Venus in siluis iungebat corpora amantum.
conciliabat enim uel mutua quamque cupido
uel uiolenta uiri uis atque inpensa libido
965 uel pretium, glandes atque arbita uel pira lecta.
et manuum mira freti uirtute pedumque,
consectabantur siluestria saecla ferarum
975 missilibus saxis et magno pondere clauae,
968 multaque uincebant, uitabant pauca latebris.
saetigerisque pares subus siluestria membra
970 nuda dabant terrae, nocturno tempore capti,
circum se foliis ac frondibus inuoluentes.
nec plangore diem magno solemque per agros
quaerebant pauidi palantes noctis in umbris,
974 sed taciti respectabant somnoque sepulti,
976 dum rosea face sol inferret lumina caelo.
a paruis quod enim consuerant cernere semper
alterno tenebras et lucem tempore gigni,
non erat ut fieri posset mirarier umquam
980 nec diffidere ne terras aeterna teneret
nox, in perpetuum detracto lumine solis.
sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum
infestam miseris faciebant saepe quietem.
eiiectique domo fugiebant saxea tecta
985 spumigeri suis aduentu ualidique leonis,
atque intempesta cedebant nocte pauentes
hospitibus saeuis instrata cubilia fronde.
nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla
dulcia linquebant lamentis lumina uitae.
990 unus enim tum quisque magis deprensus eorum
pabula uiua feris praebebat, dentibus haustus,
et nemora ac montis gemitu siluasque replebat,
uiua uidens uiuo sepeliri uiscera busto.
at quos effugium seruarat corpore adeso,
995 posterius tremulas super ulcera tetra tenentes
palmas horriferis accibant uocibus Orcum,
donique eos uita priuarant uermina saeua
expertis opis, ignaros quid uolnera uellent.
at non multa uirum sub signis milia ducta
1000 una dies dabat exitio, nec turbida ponti

[1] et=tum (Ballaira)
[2] stillantia=stellantia (Housman)


還有,既然火總是會炙烤獅子的棕色[1]
身體,同樣也會焚燒大地上存在的
一切動物的血肉之軀,怎麼可能
出現三種身體組合而成的喀邁拉——
905 前面是獅子,中間是山羊,後面是龍——
體內的烈焰竟能從口裡向外噴射?[2]
所以,人如果杜撰,在天地新辟之時
這樣的動物能夠誕生於世,那麼,
只要抓住“新”這個空洞縹緲的詞,
910 他就可以繼續像這般炮製奇蹟,
宣稱那時的世界到處流淌着金河,
樹木開出的不是花朵,而是寶石,
或者人生來便擁有無比巨大的身軀,
可以用深植的腳步趟過深海,可以
915 徒手舉起整個天空,繞自己旋轉。

雖然大地創造各種動物的時候,[3]
土壤中存在眾多的原子,但這不足以
證明,那時能產生這些拼湊的動物,
各個物種的身體可以如此雜糅,
920 因為今天大地上欣欣向榮的生命
(各種花草、莊稼和快樂的樹木)都斷然
不能彼此糾纏在一起創造出來,
而是按照各自的方式生長,全都
遵循特定的自然法則,保持其差異。
925 那時原野上的人類體質更為硬朗,[4]
理所應當,因為是堅硬大地的後代,
構成其根基的骨架更大,也更堅實,
全身的肌肉連接着強健有力的肌腱,
無論酷暑、嚴寒,還是陌生的食物、
930 身體的病痛都不能輕易讓他受影響,
太陽在蒼穹巡行許多圈的漫長時間裡,
人類始終像野獸一樣在各處遊盪。
那時,沒有手扶彎犁的堅忍農夫,
也無人知曉如何用鐵器耕作農田,
935 或者在地里挖坑,種下幼嫩的樹苗,
或者用彎刀從高樹上割去老舊的枝條。
陽光和雨水賜予的,大地自行生長的,
已經令他們喜悅,已經是足夠的禮物。
大多數時候,他們依靠橡樹的果實[5]
940 餵養身體,如今你能看到的楊梅
(它們在冬季成熟,顏色亮紅)那時
遍地都是,而且個頭也更豐碩。
此外,年輕新鮮的世界還出產許多
粗糙的食物,遠超可憐的凡人所需。
945 但河流和山泉會邀請他們前來解渴,
正如今日從高崖奔瀉而下的清水
會召喚廣大地域內所有焦渴的動物。
一旦發現仙女出沒的樹林,這些
浪遊者便會佔據,他們知道歡暢的
950 泉水從那裡源源不斷地湧出,沐浴
濕潤的石頭,從青翠的苔蘚上面流過,
另一些則會在平原上出現,四處漫溢。
他們還沒學會藉助火做各種事情,
或者用取自野獸的皮毛包裹身軀,
955 而是在被迫躲避風吹雨打的時候,
鑽到叢林和山洞裡面居住,在灌木
深處藏匿他們骯髒不堪的肢體。
他們無法顧及公共的福祉,也不懂
利用任何習俗或法律來約束彼此。[6]
960 無論好運扔給誰任何的好處,已經
習慣為自己而活的每個人都絕不撒手。
情侶們會在森林裡毫無顧忌地交合,
女人或者被共同的慾望說服,或者
屈服於男人直接的暴力和過剩的獸性,
965 或者被橡實、楊梅、香梨的賄賂打動。[7]
仰賴四肢令人驚嘆的力量,他們
慣於追獵在林間生活的各種野獸,
975 投擲如雨的飛石,手持粗壯的木棍,[8]
968 征服了許多動物,少數則需要躲避。
若晚上來不及回去,他們就會像渾身
970 長毛的野豬,野蠻而赤裸的身體徑直
趴在地上,只以樹葉和枝條覆蓋。
但他們不會驚恐地在夜的暗影里浪遊,
大聲哭喊着,在原野上呼求太陽與白晝,
974 而會沉默地等待,暫且在睡夢中深埋,
976 直到太陽用玫瑰色的火炬點亮天空。
因為他們自孩提時代起就早已見慣
黑暗和光明按確定的順序交替誕生,
這樣的景象永遠不會令他們驚奇,
980 他們也不會擔心,永恆的黑夜將籠罩
大地,太陽的光明會消失,永不返回。
但真正令他們憂懼的是某些猛獸,
因為怕偷襲,可憐的凡人不敢入眠。
當流涎的野豬或者強壯的獅子突然
985 靠近,他們便會逃離岩石間的老巢,
出於對午夜的恐懼,他們只好拱手
將鋪好葉子的棲身處讓給兇殘的訪客。
然而與現在相比,那時的凡人並不會
更頻繁地哀嘆着拋下生命的甜美之光。
990 的確,那時每個人都更容易被野獸
擒住,被尖牙扯碎,活生生淪為食糧,
呻吟充塞了周圍的那些山嶺和森林,
當他見自己的活肉埋進活的墓穴;
而僥倖逃走的人身體也已經被撕開,
995 此後只能用顫抖的手掌緊緊捂住
怵目的傷口,一遍遍凄慘地呼喚死亡,[9]
孤立無援,不知道傷口如何看護,
直到殘忍的疼痛奪走他們的生命——
可是那時不會有成千上萬的士兵
1000 跟隨軍旗,一天內殞命,狂暴的大海

[1] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE CHIMERA(關於喀邁拉)。這個小標題在抄本中標為900a行。喀邁拉(Chimaera)是會噴火的女妖,獅頭、羊身、蛇尾。柏勒洛豐(Bellerophon)在赫拉贈送的飛馬幫助下,殺死了她。
[2] 905-906行翻譯了荷馬《伊利亞特》片段(Iliad 6.181-182)。
[3] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,NON POTVISSE CHIMERAM ET SCYLLAM ET SIMILIA GIGNI(喀邁拉、斯庫拉以及相似之物不可能誕生)。這個小標題在抄本中標為915a行。
[4] 925-1010行討論了人類社會的起源和早期人類的生活。參考索福克勒斯《安提戈涅》(Antigone 332-75)。後來的賀拉斯明顯受到了盧克萊修的影響(Sermones 1.3.99-114)。925-1457行可以視為盧克萊修的人類社會論。Blickman(1989)概括說,圍繞這部分的爭論主要集中在兩個問題上。一個問題是它是否有結構上的統一性,前三個社會階段(925-1010行、1011-1104行、1105-1160行)相對清晰,但討論宗教的1161-1240行卻打亂了這種線性敘事,因為這部分可能也適用於社會的最初兩個階段,接下來的1241-1457行同樣難以判定其時代歸屬。另一個問題是盧克萊修在這裡闡發的思想與伊壁鳩魯以及整個學派的理論是什麼關係。在這個問題上,我們缺乏來自伊壁鳩魯的直接證據。Farrington(1953)提出,伊壁鳩魯眼中的黃金時代是這裡的第二個時代。Blickman據此認為,盧克萊修故意淡化了第二階段(社會形成、語言出現、開始用火)的原始色彩,讓第三階段(城市和政治制度出現)看起來是一種倒退,因為它伴隨着恐懼和野心。Beye(1963)指出,如果我們對比盧克萊修的早期人類社會史和赫西俄德《工作與時日》(Works and Days 109-201)中的敘述,就會發現後者眼中的人類不斷墮落,前者眼中的人類卻並不改變本性。但從這部分的接受史看,西方許多讀者相信盧克萊修和古代絕大多數人不同,信奉的不是歷史退化論(黃金-白銀-青銅-黑鐵時代),而是某種程度的進步論。他對自然法則、理性力量和塵世生活的強調讓人覺得他是培根、笛卡爾和孔多塞的先驅。但他並未忽視在所謂進步過程中人類罪惡和苦難的放大,所以不少段落帶有濃重的悲觀色彩。Keller(1951)對這種矛盾的解釋是:伊壁鳩魯哲學包括兩方面——科學和倫理學,當盧克萊修作為一位科學的推崇者發言時,他對人類的技術進步充滿了激情,然而一旦他從倫理角度評判社會的變化時,結論卻是,這些進步並不能給人類帶來幸福。Mullett(1958)認為盧克萊修是整個古希臘羅馬時代最具歷史眼光的思想家。
[5] 關於橡實當食物,參考奧維德《歲時記》(Fasti 4.395-402)。
[6] 關於政府的討論,見本卷1105-1160行。
[7] 對比第四卷1129-1140行的求愛代價。
[8] 抄本的這一行位置有誤,挪到此處,成為實際的968行,後面的968-974行依次變成實際的969-975行。
[9] “死亡”對應的原文是Orcum(主格Orcus),Orcus是從希臘神話引入的地府之神的名字。Stevens(2008)評論道,這種呼喚死亡的聲音已經不同於疼痛引發的聲音,後者是自動的,前者既有意圖,也有符號性。