《物性论》第5卷901-1000行

900a [DE CHIMERA]
flamma quidem uero cum corpora fulua leonum
tam soleat torrere atque urere quam genus omne
uisceris in terris quodcumque et sanguinis extet,
qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una—
905 prima leo, postrema draco, media ipsa chimaera—
ore foras acrem flaret de corpore flammam?
quare etiam tellure noua caeloque recenti
talia qui fingit potuisse animalia gigni,
nixus in hoc uno nouitatis nomine inani,
910 multa licet simili ratione effutiat ore,
aurea tum dicat per terras flumina uulgo
fluxisse, et gemmis florere arbusta suesse,
aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
915 et manibus totum circum se uertere caelum.
915a [NON POTVISSE CHIMERAM ET SCYLLAM
ET SIMILIA GIGNI]
nam quod multa fuere in terris semina rerum
tempore quo primum tellus animalia fudit,
nihil tamen est signi mixtas potuisse creari
inter se pecudes compactaque membra animantum,
920 propterea quia quae de terris nunc quoque abundant—
herbarum genera ac fruges arbustaque laeta—
non tamen inter se possunt complexa creari,
sed res quaeque suo ritu procedit, et omnes
foedere Naturae certo discrimina seruant.
925 et genus humanum multo fuit illud in aruis[1]
durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
et maioribus et solidis magis ossibus intus
fundatum, ualidis aptum per uiscera neruis,
nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
930 nec nouitate cibi nec labi corporis ulla.
multaque per caelum solis uoluentia lustra
uolgiuago uitam tractabant more ferarum.
nec robustus erat curui moderator aratri
quisquam, nec scibat ferro molirier arua
935 nec noua defodere in terram uirgulta neque altis
arboribus ueteres decidere falcibus ramos.
quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
sponte sua, satis id placabat pectora donum.
glandiferas inter curabant corpora quercus
940 plerumque. et quae nunc hiberno tempore cernis
arbita puniceo fieri matura colore,
plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
multaque praeterea nouitas tum florida mundi
pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
945 at sedare sitim fluuii fontesque uocabant,
ut nunc montibus e magnis decursus aquai
clarus citat late sitientia saecla ferarum.
denique nota uagis siluestria templa tenebant
Nympharum, quibus e scibant umore fluenta
950 lubrica proluuie larga lauere umida saxa,
umida saxa, super uiridi stillantia musco,[2]
et partim plano scatere atque erumpere campo.
necdum res igni scibant tractare neque uti
pellibus et spoliis corpus uestire ferarum,
955 sed nemora atque cauos montis siluasque colebant
et frutices inter condebant squalida membra,
uerbera uentorum uitare imbrisque coacti.
nec commune bonum poterant spectare, neque ullis
moribus inter se scibant nec legibus uti.
960 quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat
sponte sua sibi quisque ualere et uiuere doctus.
et Venus in siluis iungebat corpora amantum.
conciliabat enim uel mutua quamque cupido
uel uiolenta uiri uis atque inpensa libido
965 uel pretium, glandes atque arbita uel pira lecta.
et manuum mira freti uirtute pedumque,
consectabantur siluestria saecla ferarum
975 missilibus saxis et magno pondere clauae,
968 multaque uincebant, uitabant pauca latebris.
saetigerisque pares subus siluestria membra
970 nuda dabant terrae, nocturno tempore capti,
circum se foliis ac frondibus inuoluentes.
nec plangore diem magno solemque per agros
quaerebant pauidi palantes noctis in umbris,
974 sed taciti respectabant somnoque sepulti,
976 dum rosea face sol inferret lumina caelo.
a paruis quod enim consuerant cernere semper
alterno tenebras et lucem tempore gigni,
non erat ut fieri posset mirarier umquam
980 nec diffidere ne terras aeterna teneret
nox, in perpetuum detracto lumine solis.
sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum
infestam miseris faciebant saepe quietem.
eiiectique domo fugiebant saxea tecta
985 spumigeri suis aduentu ualidique leonis,
atque intempesta cedebant nocte pauentes
hospitibus saeuis instrata cubilia fronde.
nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla
dulcia linquebant lamentis lumina uitae.
990 unus enim tum quisque magis deprensus eorum
pabula uiua feris praebebat, dentibus haustus,
et nemora ac montis gemitu siluasque replebat,
uiua uidens uiuo sepeliri uiscera busto.
at quos effugium seruarat corpore adeso,
995 posterius tremulas super ulcera tetra tenentes
palmas horriferis accibant uocibus Orcum,
donique eos uita priuarant uermina saeua
expertis opis, ignaros quid uolnera uellent.
at non multa uirum sub signis milia ducta
1000 una dies dabat exitio, nec turbida ponti

[1] et=tum (Ballaira)
[2] stillantia=stellantia (Housman)


还有,既然火总是会炙烤狮子的棕色[1]
身体,同样也会焚烧大地上存在的
一切动物的血肉之躯,怎么可能
出现三种身体组合而成的喀迈拉——
905 前面是狮子,中间是山羊,后面是龙——
体内的烈焰竟能从口里向外喷射?[2]
所以,人如果杜撰,在天地新辟之时
这样的动物能够诞生于世,那么,
只要抓住“新”这个空洞缥缈的词,
910 他就可以继续像这般炮制奇迹,
宣称那时的世界到处流淌着金河,
树木开出的不是花朵,而是宝石,
或者人生来便拥有无比巨大的身躯,
可以用深植的脚步趟过深海,可以
915 徒手举起整个天空,绕自己旋转。

虽然大地创造各种动物的时候,[3]
土壤中存在众多的原子,但这不足以
证明,那时能产生这些拼凑的动物,
各个物种的身体可以如此杂糅,
920 因为今天大地上欣欣向荣的生命
(各种花草、庄稼和快乐的树木)都断然
不能彼此纠缠在一起创造出来,
而是按照各自的方式生长,全都
遵循特定的自然法则,保持其差异。
925 那时原野上的人类体质更为硬朗,[4]
理所应当,因为是坚硬大地的后代,
构成其根基的骨架更大,也更坚实,
全身的肌肉连接着强健有力的肌腱,
无论酷暑、严寒,还是陌生的食物、
930 身体的病痛都不能轻易让他受影响,
太阳在苍穹巡行许多圈的漫长时间里,
人类始终像野兽一样在各处游荡。
那时,没有手扶弯犁的坚忍农夫,
也无人知晓如何用铁器耕作农田,
935 或者在地里挖坑,种下幼嫩的树苗,
或者用弯刀从高树上割去老旧的枝条。
阳光和雨水赐予的,大地自行生长的,
已经令他们喜悦,已经是足够的礼物。
大多数时候,他们依靠橡树的果实[5]
940 喂养身体,如今你能看到的杨梅
(它们在冬季成熟,颜色亮红)那时
遍地都是,而且个头也更丰硕。
此外,年轻新鲜的世界还出产许多
粗糙的食物,远超可怜的凡人所需。
945 但河流和山泉会邀请他们前来解渴,
正如今日从高崖奔泻而下的清水
会召唤广大地域内所有焦渴的动物。
一旦发现仙女出没的树林,这些
浪游者便会占据,他们知道欢畅的
950 泉水从那里源源不断地涌出,沐浴
湿润的石头,从青翠的苔藓上面流过,
另一些则会在平原上出现,四处漫溢。
他们还没学会借助火做各种事情,
或者用取自野兽的皮毛包裹身躯,
955 而是在被迫躲避风吹雨打的时候,
钻到丛林和山洞里面居住,在灌木
深处藏匿他们肮脏不堪的肢体。
他们无法顾及公共的福祉,也不懂
利用任何习俗或法律来约束彼此。[6]
960 无论好运扔给谁任何的好处,已经
习惯为自己而活的每个人都绝不撒手。
情侣们会在森林里毫无顾忌地交合,
女人或者被共同的欲望说服,或者
屈服于男人直接的暴力和过剩的兽性,
965 或者被橡实、杨梅、香梨的贿赂打动。[7]
仰赖四肢令人惊叹的力量,他们
惯于追猎在林间生活的各种野兽,
975 投掷如雨的飞石,手持粗壮的木棍,[8]
968 征服了许多动物,少数则需要躲避。
若晚上来不及回去,他们就会像浑身
970 长毛的野猪,野蛮而赤裸的身体径直
趴在地上,只以树叶和枝条覆盖。
但他们不会惊恐地在夜的暗影里浪游,
大声哭喊着,在原野上呼求太阳与白昼,
974 而会沉默地等待,暂且在睡梦中深埋,
976 直到太阳用玫瑰色的火炬点亮天空。
因为他们自孩提时代起就早已见惯
黑暗和光明按确定的顺序交替诞生,
这样的景象永远不会令他们惊奇,
980 他们也不会担心,永恒的黑夜将笼罩
大地,太阳的光明会消失,永不返回。
但真正令他们忧惧的是某些猛兽,
因为怕偷袭,可怜的凡人不敢入眠。
当流涎的野猪或者强壮的狮子突然
985 靠近,他们便会逃离岩石间的老巢,
出于对午夜的恐惧,他们只好拱手
将铺好叶子的栖身处让给凶残的访客。
然而与现在相比,那时的凡人并不会
更频繁地哀叹着抛下生命的甜美之光。
990 的确,那时每个人都更容易被野兽
擒住,被尖牙扯碎,活生生沦为食粮,
呻吟充塞了周围的那些山岭和森林,
当他见自己的活肉埋进活的墓穴;
而侥幸逃走的人身体也已经被撕开,
995 此后只能用颤抖的手掌紧紧捂住
怵目的伤口,一遍遍凄惨地呼唤死亡,[9]
孤立无援,不知道伤口如何看护,
直到残忍的疼痛夺走他们的生命——
可是那时不会有成千上万的士兵
1000 跟随军旗,一天内殒命,狂暴的大海

[1] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE CHIMERA(关于喀迈拉)。这个小标题在抄本中标为900a行。喀迈拉(Chimaera)是会喷火的女妖,狮头、羊身、蛇尾。柏勒洛丰(Bellerophon)在赫拉赠送的飞马帮助下,杀死了她。
[2] 905-906行翻译了荷马《伊利亚特》片段(Iliad 6.181-182)。
[3] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,NON POTVISSE CHIMERAM ET SCYLLAM ET SIMILIA GIGNI(喀迈拉、斯库拉以及相似之物不可能诞生)。这个小标题在抄本中标为915a行。
[4] 925-1010行讨论了人类社会的起源和早期人类的生活。参考索福克勒斯《安提戈涅》(Antigone 332-75)。后来的贺拉斯明显受到了卢克莱修的影响(Sermones 1.3.99-114)。925-1457行可以视为卢克莱修的人类社会论。Blickman(1989)概括说,围绕这部分的争论主要集中在两个问题上。一个问题是它是否有结构上的统一性,前三个社会阶段(925-1010行、1011-1104行、1105-1160行)相对清晰,但讨论宗教的1161-1240行却打乱了这种线性叙事,因为这部分可能也适用于社会的最初两个阶段,接下来的1241-1457行同样难以判定其时代归属。另一个问题是卢克莱修在这里阐发的思想与伊壁鸠鲁以及整个学派的理论是什么关系。在这个问题上,我们缺乏来自伊壁鸠鲁的直接证据。Farrington(1953)提出,伊壁鸠鲁眼中的黄金时代是这里的第二个时代。Blickman据此认为,卢克莱修故意淡化了第二阶段(社会形成、语言出现、开始用火)的原始色彩,让第三阶段(城市和政治制度出现)看起来是一种倒退,因为它伴随着恐惧和野心。Beye(1963)指出,如果我们对比卢克莱修的早期人类社会史和赫西俄德《工作与时日》(Works and Days 109-201)中的叙述,就会发现后者眼中的人类不断堕落,前者眼中的人类却并不改变本性。但从这部分的接受史看,西方许多读者相信卢克莱修和古代绝大多数人不同,信奉的不是历史退化论(黄金-白银-青铜-黑铁时代),而是某种程度的进步论。他对自然法则、理性力量和尘世生活的强调让人觉得他是培根、笛卡尔和孔多塞的先驱。但他并未忽视在所谓进步过程中人类罪恶和苦难的放大,所以不少段落带有浓重的悲观色彩。Keller(1951)对这种矛盾的解释是:伊壁鸠鲁哲学包括两方面——科学和伦理学,当卢克莱修作为一位科学的推崇者发言时,他对人类的技术进步充满了激情,然而一旦他从伦理角度评判社会的变化时,结论却是,这些进步并不能给人类带来幸福。Mullett(1958)认为卢克莱修是整个古希腊罗马时代最具历史眼光的思想家。
[5] 关于橡实当食物,参考奥维德《岁时记》(Fasti 4.395-402)。
[6] 关于政府的讨论,见本卷1105-1160行。
[7] 对比第四卷1129-1140行的求爱代价。
[8] 抄本的这一行位置有误,挪到此处,成为实际的968行,后面的968-974行依次变成实际的969-975行。
[9] “死亡”对应的原文是Orcum(主格Orcus),Orcus是从希腊神话引入的地府之神的名字。Stevens(2008)评论道,这种呼唤死亡的声音已经不同于疼痛引发的声音,后者是自动的,前者既有意图,也有符号性。