principio genus alituum uariaeque uolucres
oua relinquebant exclusae tempore uerno,
folliculos ut nunc teretis aestate cicadae
lincunt sponte sua uictum uitamque petentes.
805 tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
multus enim calor atque umor superabat in aruis.
hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
crescebant uteri terram radicibus apti.
quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
810 infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
conuertebat ibi Natura foramina terrae
et sucum uenis cogebat fundere apertis
consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque,
cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
815 impetus in mammas conuertitur ille alimenti.
terra cibum pueris, uestem uapor, herba cubile
praebebat multa et molli lanugine abundans.
at nouitas mundi nec frigora dura ciebat
nec nimios aestus nec magnis uiribus auras.
820 omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
terra tenet merito, quoniam genus ipsa creauit
humanum atque animal prope certo tempore fudit
omne, quod in magnis bacchatur montibus passim,
825 aeriasque simul uolucres uariantibus formis.
sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
destitit, ut mulier spatio defessa uetusto.
mutat enim mundi naturam totius aetas,
ex alioque alius status excipere omnia debet,
830 nec manet ulla sui similis res: omnia migrant;
omnia commutat Natura et uertere cogit.
namque aliud putrescit et aeuo debile languet,
porro aliud succrescit et e contemptibus exit. [1]
sic igitur mundi naturam totius aetas
835 mutat, et ex alio terram status excipit alter,
quod pote uti nequeat, possit quod non tulit ante.
multaque tum tellus etiam portenta creare
conatast mira facie membrisque coorta,
androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
840 orba pedum partim, manuum uiduata uicissim,
muta sine ore etiam, sine uoltu caeca reperta,
uinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
nec uitare malum nec sumere quod foret usus.
845 cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat—
nequiquam, quoniam Natura absterruit auctum,
nec potuere cupitum aetatis tangere florem
nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
multa uidemus enim rebus concurrere debere,
850 ut propagando possint procudere saecla:
pabula primum ut sint; genitalia deinde per artus
semina qua possint membris manare remissis;
feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
mutua quei mutent inter se gaudia uterque.
855 multaque tum interiisse animantum saecla necessest
nec potuisse propagando procudere prolem.
nam quaecumque uides uesci uitalibus auris,
aut dolus aut uirtus aut denique mobilitas est
ex ineunte aeuo genus id tutata reseruans.
860 multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
commendata manent, tutelae tradita nostrae.
principio genus acre leonum saeuaque saecla
tutatast uirtus, uolpes dolus et fuga ceruos.
at leuisomna canum fido cum pectore corda,
865 et genus omne quod est ueterino semine partum,
lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi.
nam cupide fugere feras, pacemque secuta
sunt et larga suo sine pabula parta labore,
870 quae damus utilitatis eorum praemia causa.
at quis nil horum tribuit Natura, nec ipsa
sponte sua possent ut uiuere nec dare nobis
utilitatem aliquam, quare pateremur eorum
praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
875 scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant,
indupedita suis fatalibus omnia uinclis,
donec ad interitum genus id Natura redegit.
877a [DE CENTAVRIS]
sed neque Centauri fuerunt, nec tempore in ullo
esse queunt duplici natura et corpore bino
880 ex alienigenis membris compacta, potestas
hinc illinc uisque ut non sat par esse potissit. [2]
id licet hinc quamuis hebeti cognoscere corde:
principio circum tribus actis impiger annis
floret ecus, puer hautquaquam—nam saepe etiam nunc
885 ubera mammarum in somnis lactantia quaeret;
post ubi ecum ualidae uires aetate senecta
membraque deficiunt fugienti languida uita,
tum demum puerili aeuo florenta iuuentas
occipit et molli uestit lanugine malas—
890 ne forte ex homine et ueterino semine equorum
confieri credas Centauros posse neque esse,
891a [DE SCYLLA]
aut rabidis canibus succinctas semimarinis
corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
inter se quorum discordia membra uidemus.
895 quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
corporibus neque proiciunt aetate senecta,
nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
conueniunt, neque sunt eadem iucunda per artus.
(quippe uidere licet pinguescere saepe cicuta
900 barbigeras pecudes, homini quae est acre uenenum.)
[1] succrescit=crescit (MSS)=florescit (Lachmann)
[2] hinc illinc uisque ut non sat par esse potissit=hinc illinc par, ut par sit, ut esse potissit (Verdière)
首先,在春日孵出的各式各樣的禽鳥[1]
會將它們的蛋殼拋在身後,正如
現在,鳴蟬會在夏天自發地丟下
精緻的舊衣,去尋覓新的食物和活法。
805 然後,大地才首次造出獸類與人類。
因為那時的原野完全被濕熱纏繞,
無論何處,只要一出現合適的溫床,
立刻就發育出子宮,通過根與大地相連。
當躲避濕氣、追逐空氣的嬰兒和幼崽
810 在時日成熟之際打開這些子宮,
自然就會將大地的孔隙轉向那裡,
迫使它敞開血脈,流出與奶相似的
汁液,就如同現在的每位女人,
分娩之後便會被甘甜的乳汁充滿,
815 因為所有的營養都會湧向乳房。
大地會給孩子們食物,以熱為襁褓,
以草為床,遍地柔葉如舒適的羽絨。
年輕的大地既不會產生嚴酷的冰雪,
也不會降下酷熱,或颳起暴烈的大風,
820 因為力量總是隨身體的成長而增強。
所以我一再聲言,大地的母親名號[2]
當之無愧,理應保留,因為她創造了
人類,並在某個幾乎確定的時間
產下了在崇山峻岭到處奔逐的每種
825 野獸,還有空中各式各樣的飛鳥。
但因為生育期再長終歸有個終點,
就像年老體衰的女人,它終於停止。
時間總是會改變整個世界的本質,[3]
萬物都必定從舊的狀態進入新狀態,
830 沒什麼東西永遠像自己:一切皆遷徙,
自然改變一切,並迫使它們改變。
一物衰朽,因歲月磨蝕而生機不再,
另一物卻從被輕看的隊列里傲然崛起。
時間就這樣改變整個世界的本質,
835 大地從一種狀態進入另一種狀態,
過去和現在孕育的種類自然不同。[4]
那時,大地也曾嘗試創造許多種[5]
面目和身體都令人稱奇的怪人怪獸:
雌雄同體人在雌雄之間,卻非雌非雄;
840 一些物種沒有腳,一些則無手可用;
一些喑啞無嘴,一些沒眼睛和視覺;
另一些四肢黏着在軀幹上,全然不能動,
所以什麼也做不了,什麼地方也不能去,
無法躲避災難,也無法滿足欲求。
845 大地還創造了許多諸如此類的怪物——
卻徒勞,因為自然禁止它們生長,
它們不能觸碰渴盼的青春之花朵,
不能找到食物,也不能覓得配偶。
因為我們知道,許多的條件應當[6]
850 聚合在一起,生命才能繁衍增殖:
首先是食物供應,其次是生育的種子
和通過放鬆的肢體彌散全身的通道;
再次,男女為了與對方融為一體,
還必須擁有彼此交換快樂的器官。
855 許多動物肯定已經在那時滅亡,[7]
沒能繁育後代,保存它們的種族。
因為任何享受生命活氣的生靈
從誕生之初就需仰賴智謀、勇氣
或者速度來保證自己物種的生存;
860 還有許多種動物因為提供了便利,
被選中留下,一直接受我們的看護。
首先,勇猛保存了兇殘的獅子,詭計
保存了狐狸,飛速的逃跑保存了野鹿。
可是睡覺警醒、內心忠誠的犬類,
865 和所有繼承了負重牲口血統的後代,
連同產毛的綿羊和長角的耕牛,全部
託付給我們人類管轄,孟米烏斯。
它們急切地躲開了野獸,尋得了安寧,
無需捕獵辛勞,就有豐盛的食物,
870 它們為我們服務,這是獲得的報償。
可是沒有這些天生稟賦的動物,
既不能依靠自己獨立生存,也不能
以任何形式為人類效勞(我們
因此容許它們進食並提供保護),
875 便只好淪為其他動物的食物和營養,
全部被自己致命的鐐銬緊緊鎖住,
直到自然將整個族類徹底埋葬。
然而,半人馬不可能存在,任何時候[8]
都不會出現雙重本質和雙重身軀
880 構成的東西,融合格格不入的肢體,
讓兩個部分的功能和力量彼此平衡。[9]
無論多遲鈍,都可從下文理解這一點:
首先,三歲的馬正處於精力的巔峰,
小孩卻完全不同——這時他還會經常
885 在睡夢之中尋求母親流淌的乳汁;
等到馬上了年紀,失去雄健的力量,
四肢因生機漸離去變得疲憊不堪,
那時,也只有那時,人的青春才開始,
茁壯的年齡用柔軟的茸毛覆住雙頰——
890 你恐怕不會相信,人和牲口的種子
竟能結合,生出半人馬這樣的後代,
或者半身是魚類、腰間瘋狗環繞的[10]
斯庫拉或者其他與之同類的妖怪
(身體都是如此不協調)真的存在。
895 這樣拼湊的兩部分不會同時到達
力量的滿盈時刻,不會同步衰老,
不會燃起相似的情慾,不會有一致的
習慣,身體也不會被相同之物吸引。
(我們常看見嚏根草養肥長鬍子山羊,
900 對人類而言,它卻是一種烈性毒藥。)
[1] 801-817行的理論可參考狄奧多羅斯(Diodorus Siculus)的著作《史纂》(Bibliotheca Historica 1.7)。
[2] 821-836行是一個離開主線的部分,主要回答了盧克萊修設想的讀者可能用來反駁他的問題:為何現在的動物不是如此創生?但他的答案在伊壁鳩魯的原子論內部卻是沒有依據的。無論盧克萊修還是伊壁鳩魯都未曾證明:原子的創造力一定會衰退。
[3] Berns(1976)指出,在這段對時間的描述中,改變萬物所擁有的時間等同於改變世界的本質。
[4] 這行原文的文本很不確定。
[5] 837-848行解釋了世界初期創造出來的怪異物種為何無法長久生存。這裡的描寫可以參考恩培多克勒(fr. 57-61)。
[6] 在849-854行,盧克萊修指出,生命若要存在並繁衍,各種恰當的條件必須同時具備。第849行是全詩唯一超出格律規定長度的詩句。
[7] 855-877行是另一個離開主線的部分,盧克萊修指出,一些動物是靠自己的優勢存活下來,另一些動物則是靠人類的保護。
[8] 在878-924行,盧克萊修否認了神話傳說中那些怪獸的存在。如Robin(1925)所言,這部分與上文837-854行表達的觀點有一定衝突。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE CENTAVRIS(關於半人馬)。這個小標題在抄本中標為877a行。
[9] 這一行原文的文本不確定。原文的potissit=possit(能)。
[10] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE SCYLLA(關於斯庫拉)。這個小標題在抄本中標為891a行。