《物性论》第5卷801-900行

principio genus alituum uariaeque uolucres
oua relinquebant exclusae tempore uerno,
folliculos ut nunc teretis aestate cicadae
lincunt sponte sua uictum uitamque petentes.
805 tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
multus enim calor atque umor superabat in aruis.
hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
crescebant uteri terram radicibus apti.
quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
810 infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
conuertebat ibi Natura foramina terrae
et sucum uenis cogebat fundere apertis
consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque,
cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
815 impetus in mammas conuertitur ille alimenti.
terra cibum pueris, uestem uapor, herba cubile
praebebat multa et molli lanugine abundans.
at nouitas mundi nec frigora dura ciebat
nec nimios aestus nec magnis uiribus auras.
820 omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
terra tenet merito, quoniam genus ipsa creauit
humanum atque animal prope certo tempore fudit
omne, quod in magnis bacchatur montibus passim,
825 aeriasque simul uolucres uariantibus formis.
sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
destitit, ut mulier spatio defessa uetusto.
mutat enim mundi naturam totius aetas,
ex alioque alius status excipere omnia debet,
830 nec manet ulla sui similis res: omnia migrant;
omnia commutat Natura et uertere cogit.
namque aliud putrescit et aeuo debile languet,
porro aliud succrescit et e contemptibus exit. [1]
sic igitur mundi naturam totius aetas
835 mutat, et ex alio terram status excipit alter,
quod pote uti nequeat, possit quod non tulit ante.
multaque tum tellus etiam portenta creare
conatast mira facie membrisque coorta,
androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
840 orba pedum partim, manuum uiduata uicissim,
muta sine ore etiam, sine uoltu caeca reperta,
uinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
nec uitare malum nec sumere quod foret usus.
845 cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat—
nequiquam, quoniam Natura absterruit auctum,
nec potuere cupitum aetatis tangere florem
nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
multa uidemus enim rebus concurrere debere,
850 ut propagando possint procudere saecla:
pabula primum ut sint; genitalia deinde per artus
semina qua possint membris manare remissis;
feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
mutua quei mutent inter se gaudia uterque.
855 multaque tum interiisse animantum saecla necessest
nec potuisse propagando procudere prolem.
nam quaecumque uides uesci uitalibus auris,
aut dolus aut uirtus aut denique mobilitas est
ex ineunte aeuo genus id tutata reseruans.
860 multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
commendata manent, tutelae tradita nostrae.
principio genus acre leonum saeuaque saecla
tutatast uirtus, uolpes dolus et fuga ceruos.
at leuisomna canum fido cum pectore corda,
865 et genus omne quod est ueterino semine partum,
lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi.
nam cupide fugere feras, pacemque secuta
sunt et larga suo sine pabula parta labore,
870 quae damus utilitatis eorum praemia causa.
at quis nil horum tribuit Natura, nec ipsa
sponte sua possent ut uiuere nec dare nobis
utilitatem aliquam, quare pateremur eorum
praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
875 scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant,
indupedita suis fatalibus omnia uinclis,
donec ad interitum genus id Natura redegit.
877a [DE CENTAVRIS]
sed neque Centauri fuerunt, nec tempore in ullo
esse queunt duplici natura et corpore bino
880 ex alienigenis membris compacta, potestas
hinc illinc uisque ut non sat par esse potissit. [2]
id licet hinc quamuis hebeti cognoscere corde:
principio circum tribus actis impiger annis
floret ecus, puer hautquaquam—nam saepe etiam nunc
885 ubera mammarum in somnis lactantia quaeret;
post ubi ecum ualidae uires aetate senecta
membraque deficiunt fugienti languida uita,
tum demum puerili aeuo florenta iuuentas
occipit et molli uestit lanugine malas—
890 ne forte ex homine et ueterino semine equorum
confieri credas Centauros posse neque esse,
891a [DE SCYLLA]
aut rabidis canibus succinctas semimarinis
corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
inter se quorum discordia membra uidemus.
895 quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
corporibus neque proiciunt aetate senecta,
nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
conueniunt, neque sunt eadem iucunda per artus.
(quippe uidere licet pinguescere saepe cicuta
900 barbigeras pecudes, homini quae est acre uenenum.)

[1] succrescit=crescit (MSS)=florescit (Lachmann)
[2] hinc illinc uisque ut non sat par esse potissit=hinc illinc par, ut par sit, ut esse potissit (Verdière)

首先,在春日孵出的各式各样的禽鸟[1]
会将它们的蛋壳抛在身后,正如
现在,鸣蝉会在夏天自发地丢下
精致的旧衣,去寻觅新的食物和活法。
805 然后,大地才首次造出兽类与人类。
因为那时的原野完全被湿热缠绕,
无论何处,只要一出现合适的温床,
立刻就发育出子宫,通过根与大地相连。
当躲避湿气、追逐空气的婴儿和幼崽
810 在时日成熟之际打开这些子宫,
自然就会将大地的孔隙转向那里,
迫使它敞开血脉,流出与奶相似的
汁液,就如同现在的每位女人,
分娩之后便会被甘甜的乳汁充满,
815 因为所有的营养都会涌向乳房。
大地会给孩子们食物,以热为襁褓,
以草为床,遍地柔叶如舒适的羽绒。
年轻的大地既不会产生严酷的冰雪,
也不会降下酷热,或刮起暴烈的大风,
820 因为力量总是随身体的成长而增强。
所以我一再声言,大地的母亲名号[2]
当之无愧,理应保留,因为她创造了
人类,并在某个几乎确定的时间
产下了在崇山峻岭到处奔逐的每种
825 野兽,还有空中各式各样的飞鸟。
但因为生育期再长终归有个终点,
就像年老体衰的女人,它终于停止。
时间总是会改变整个世界的本质,[3]
万物都必定从旧的状态进入新状态,
830 没什么东西永远像自己:一切皆迁徙,
自然改变一切,并迫使它们改变。
一物衰朽,因岁月磨蚀而生机不再,
另一物却从被轻看的队列里傲然崛起。
时间就这样改变整个世界的本质,
835 大地从一种状态进入另一种状态,
过去和现在孕育的种类自然不同。[4]
那时,大地也曾尝试创造许多种[5]
面目和身体都令人称奇的怪人怪兽:
雌雄同体人在雌雄之间,却非雌非雄;
840 一些物种没有脚,一些则无手可用;
一些喑哑无嘴,一些没眼睛和视觉;
另一些四肢黏着在躯干上,全然不能动,
所以什么也做不了,什么地方也不能去,
无法躲避灾难,也无法满足欲求。
845 大地还创造了许多诸如此类的怪物——
却徒劳,因为自然禁止它们生长,
它们不能触碰渴盼的青春之花朵,
不能找到食物,也不能觅得配偶。
因为我们知道,许多的条件应当[6]
850 聚合在一起,生命才能繁衍增殖:
首先是食物供应,其次是生育的种子
和通过放松的肢体弥散全身的通道;
再次,男女为了与对方融为一体,
还必须拥有彼此交换快乐的器官。
855 许多动物肯定已经在那时灭亡,[7]
没能繁育后代,保存它们的种族。
因为任何享受生命活气的生灵
从诞生之初就需仰赖智谋、勇气
或者速度来保证自己物种的生存;
860 还有许多种动物因为提供了便利,
被选中留下,一直接受我们的看护。
首先,勇猛保存了凶残的狮子,诡计
保存了狐狸,飞速的逃跑保存了野鹿。
可是睡觉警醒、内心忠诚的犬类,
865 和所有继承了负重牲口血统的后代,
连同产毛的绵羊和长角的耕牛,全部
托付给我们人类管辖,孟米乌斯。
它们急切地躲开了野兽,寻得了安宁,
无需捕猎辛劳,就有丰盛的食物,
870 它们为我们服务,这是获得的报偿。
可是没有这些天生禀赋的动物,
既不能依靠自己独立生存,也不能
以任何形式为人类效劳(我们
因此容许它们进食并提供保护),
875 便只好沦为其他动物的食物和营养,
全部被自己致命的镣铐紧紧锁住,
直到自然将整个族类彻底埋葬。

然而,半人马不可能存在,任何时候[8]
都不会出现双重本质和双重身躯
880 构成的东西,融合格格不入的肢体,
让两个部分的功能和力量彼此平衡。[9]
无论多迟钝,都可从下文理解这一点:
首先,三岁的马正处于精力的巅峰,
小孩却完全不同——这时他还会经常
885 在睡梦之中寻求母亲流淌的乳汁;
等到马上了年纪,失去雄健的力量,
四肢因生机渐离去变得疲惫不堪,
那时,也只有那时,人的青春才开始,
茁壮的年龄用柔软的茸毛覆住双颊——
890 你恐怕不会相信,人和牲口的种子
竟能结合,生出半人马这样的后代,

或者半身是鱼类、腰间疯狗环绕的[10]
斯库拉或者其他与之同类的妖怪
(身体都是如此不协调)真的存在。
895 这样拼凑的两部分不会同时到达
力量的满盈时刻,不会同步衰老,
不会燃起相似的情欲,不会有一致的
习惯,身体也不会被相同之物吸引。
(我们常看见嚏根草养肥长胡子山羊,
900 对人类而言,它却是一种烈性毒药。)

[1] 801-817行的理论可参考狄奥多罗斯(Diodorus Siculus)的著作《史纂》(Bibliotheca Historica 1.7)。
[2] 821-836行是一个离开主线的部分,主要回答了卢克莱修设想的读者可能用来反驳他的问题:为何现在的动物不是如此创生?但他的答案在伊壁鸠鲁的原子论内部却是没有依据的。无论卢克莱修还是伊壁鸠鲁都未曾证明:原子的创造力一定会衰退。
[3] Berns(1976)指出,在这段对时间的描述中,改变万物所拥有的时间等同于改变世界的本质。
[4] 这行原文的文本很不确定。
[5] 837-848行解释了世界初期创造出来的怪异物种为何无法长久生存。这里的描写可以参考恩培多克勒(fr. 57-61)。
[6] 在849-854行,卢克莱修指出,生命若要存在并繁衍,各种恰当的条件必须同时具备。第849行是全诗唯一超出格律规定长度的诗句。
[7] 855-877行是另一个离开主线的部分,卢克莱修指出,一些动物是靠自己的优势存活下来,另一些动物则是靠人类的保护。
[8] 在878-924行,卢克莱修否认了神话传说中那些怪兽的存在。如Robin(1925)所言,这部分与上文837-854行表达的观点有一定冲突。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE CENTAVRIS(关于半人马)。这个小标题在抄本中标为877a行。
[9] 这一行原文的文本不确定。原文的potissit=possit(能)。
[10] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE SCYLLA(关于斯库拉)。这个小标题在抄本中标为891a行。