《物性论》第4卷1201-1287行

nonne uides etiam quos mutua saepe uoluptas
uinxit, ut in uinclis communibus excrucientur?
in triuiis cum saepe canes, discedere auentis,
1210 diuorsi cupide summis ex uiribus tendunt,
1204 quom interea ualidis Veneris compagibus haerent!
1205 quod facerent numquam, nisi mutua gaudia nossent,
quae iacere in fraudem possent uinctosque tenere.
quare etiam atque etiam, ut dico, est communis uoluptas.
et commiscendo quom semine forte uirilem
femina uim uicit subita ui corripuitque,
1211 tum similes matrum materno semine fiunt,
ut patribus patrio. sed quos utriusque figurae
esse uides, iuxtim miscentes uulta parentum,
corpore de patrio et materno sanguine crescunt,
1215 semina cum Veneris stimulis excita per artus
obuia conflixit conspirans mutuus ardor,
et neque utrum superauit eorum nec superatumst.
fit quoque ut interdum similes existere auorum
possint et referant proauorum saepe figuras,
1220 propterea quia multa modis primordia multis
mixta suo celant in corpore saepe parentis,
quae patribus patres tradunt a stirpe profecta.
inde Venus uaria producit sorte figuras
1224 maiorumque refert uoltus uocesque comasque,
1227 et muliebre oritur patrio de semine saeclum,
1228 maternoque mares existunt corpore creti.
1225 quandoquidem nihilo magis haec de semine certo
fiunt quam facies et corpora membraque nobis.
1229 semper enim partus duplici de semine constat,
1230 atque utri similest magis id quodcumque creatur,
eius habet plus parte aequa—quod cernere possis,
siue uirum suboles siuest muliebris origo.
nec diuina satum genitalem numina cuiquam
absterrent, ‘pater’ a gnatis ne dulcibus umquam
1235 appelletur et ut sterili Venere exigat aeuom—
quod plerumque putant et multo sanguine maesti
conspergunt aras adolentque altaria donis,
ut grauidas reddant uxores semine largo.
nequiquam diuom numen sortisque fatigant.
1240 nam steriles nimium crasso sunt semine partim
et liquido praeter iustum tenuique uicissim.
tenue locis quia non potis est adfigere adhaesum,
liquitur extemplo et reuocatum cedit abortu.
crassius hinc porro quoniam concretius aequo
1245 mittitur, aut non tam prolixo prouolat ictu
aut penetrare locos aeque nequit aut penetratum
aegre admiscetur muliebri semine semen.
nam multum harmoniae Veneris differre uidentur,
atque alias alii complent magis, ex aliisque
1250 succipiunt aliae pondus magis inque grauescunt.
et multae steriles Hymenaeis ante fuerunt
pluribus, et nactae post sunt tamen, unde puellos
suscipere et partu possent ditescere dulci.
et quibus ante domi fecundae saepe nequissent
1255 uxoris parere, inuentast illis quoque compar
natura, ut possent gnatis munire senectam.
usque adeo magni refert, ut semina possint
seminibus commisceri genitaliter apta,
crassaque conueniant liquidis et liquida crassis.
1260 atque in eo refert quo uictu uita colatur.
namque aliis rebus concrescunt semina membris
atque aliis extenuantur tabentque uicissim.
et quibus ipsa modis tractetur blanda uoluptas,
id quoque permagni refert. nam more ferarum
1265 quadrupedumque magis ritu plerumque putantur
concipere uxores, quia sic loca sumere possunt,
pectoribus positis, sublatis semina lumbis.
nec molles opus sunt motus uxoribus hilum.
nam mulier prohibet se concipere atque repugnat,
1270 clunibus ipsa uiri Venerem si laeta retractat
atque exossato ciet omni pectore fluctus.[1]
eicit enim sulcum recta regione uiaque
uomeris, atque locis auertit seminis ictum.
idque sua causa consuerunt scorta moueri,
1275 ne complerentur crebro grauidaeque iacerent,
et simul ipsa uiris Venus ut concinnior esset—
coniugibus quod nil nostris opus esse uidetur.
nec diuinitus interdum Venerisque sagittis
deteriore fit ut forma muliercula ametur.
1280 nam facit ipsa suis interdum femina factis
morigerisque modis et munde corpore culto,
ut facile insuescat te secum degere uitam.[2]
quod superest, consuetudo concinnat amorem.
nam leuiter quamuis quod crebro tunditur ictu,
1285 uincitur in longo spatio tamen atque labascit.
nonne uides etiam guttas in saxa cadentis
umoris longo in spatio pertundere saxa?

[1] pectore=corpore (Clausen)
[2] secum degere=secum quem degree (Orth)

你不曾看见动物被相互的愉悦绑缚,
经常也在共同的锁链里忍受折磨?
时有雌犬与雄犬在街衢,急于分离,
1210 虽然用尽全力朝相反的方向拉扯,[1]
1204 却被维纳斯强大的镣铐死死禁锢!
1205 它们永不会交合,倘若没有共同的
快乐迫使它们钻入欺骗的网罗。
所以我一再重申,这愉悦双方都享受。
女人若在与男人混合精液的时候[2]
碰巧爆发出力量,让对方受自己控制,
1211 孩子就会从母亲发源,与母亲相似
(从父亲发源也同理)。你也能看见同时
像父母的孩子,混合双方的面容特征,
受到父亲身体和母亲血液的滋养,
1215 那是因为维纳斯在全身唤醒和召集的
种子在同步的炽热欲望里冲撞聚合,
没有一方占上风,或者臣服于对方。[3]
有时后代也可能与祖父外貌相似,[4]
甚至再向前,仿佛再现曾祖的身形,
1220 因为他们父母的躯体里面经常
隐藏着以多种方式混合的多种原子,
它们从家族古代萌芽,世代相传。
维纳斯通过各种机缘复制形象,
1224 带回祖先的面容、声音甚至头发。
1227 女性后代同样肇始于父亲的种子,[5]
1228 男性孩子同样成形于母亲的身体,
1225 因为性别特征和我们的面容、躯干
和四肢都以父母确定的种子为起源;
任何胚胎都需要双方的种子参加,
1230 诞生的孩子更像谁,谁的种子自然
就占有过半的份额——正如你能够判断,
分娩出来的婴儿是男孩还是女孩。
诸神的意志并不能剥夺任何人的生育[6]
能力,阻止他从可爱的孩子那里获得
1235 “父亲”的名号,让他的婚姻永无后代——
人们却普遍这样想,伤心之时在神坛
洒满牛羊的鲜血,堆满丰盛的礼物,
祈求他们的妻子能怀孕,能不断生产。
这无非徒然搅扰神灵和神圣的占卜:
1240 不能生育或者是因为精液太浓稠,
或者相反,精液太清淡,犹如水流。
太稀则无法在恰当的地方黏附留存,
立刻散开,被驱逐出来,无功而返;
而如果分泌的精液过于接近糊状,
1245 它就不能在一次喷射中飞得足够远,
或者无法渗入合适的地方,或者
渗入后精液很难和女人的种子融合。
因为交欢双方的匹配似乎很关键:[7]
某些男人更容易让某些女人受孕,
1250 某些女人更适合与某些男人行房。
许多女人经历了数次无结晶的婚姻,
却最终与新的伴侣如愿以偿,怀上
孩子,有了甜蜜的后代,尝到幸福。
有些男人,配偶以前无论多丰饶,
1255 都未有后嗣,也终于找到合适的女人,
让自己的晚年有了儿子可以依靠。
这样的对应至关重要,好让男女的
种子能和谐交融,迎接生命的孕育,
无论是阳浓阴稀,还是阴浓阳稀。
1260 在这一点上,日常的饮食影响甚巨。
有些食物会增加肢体里黏液的密度,
有些则会稀释它,让它变得淡薄。
以何种姿势进行这种愉悦的游戏,
也极其重要。人们普遍认为,妻子
1265 采用野兽和其他四足动物的体位
更容易受孕,因为胸部前倾,阴部
抬高,这时精液能轻松进入目的地。
但忘情的扭动对女人没有丝毫益处,
如此做对于怀孕只能是一种阻碍:
1270 当她迷醉地旋转臀部,研磨性器,
晃动柔软的乳房,激发欲望的潮水,
此时她的犁沟会偏离犁铧的线路,
于是就使得精液难射入恰当的位置。
所以妓女喜好此道是为了自己,
1275 以免频繁受孕,被迫困在产榻上,
同时也能让男人更享受交合的过程——
而这对我们的妻子而言并无价值。
有时并非由于神意或维纳斯的箭矢,[8]
姿色平平的女人也能够赢得爱情。
1280 这样的妻子是凭借自己良善的言行、
体贴的处事方式和整洁雅致的打扮
轻松打动你,让你甘愿一生相伴。
不仅如此,习惯也让爱变得迷人,
无论受到的频繁冲击本身多么轻,
1285 天长日久,物体也终会无法支撑。
你难道不曾看见水滴在石头上面,
经过漫长的时光也能凿出一个孔?

[1] 抄本中的这一行位置有误,挪到这里,成为实际的1204行,后面的1204-1209行依次变成实际的1205-1210行。
[2] 1208(实际的1209)-1277行讨论与生殖和交合相关的多个问题。古代西方的毕达哥拉斯、德谟克利特、伊壁鸠鲁等人都断言,女人也会射精。
[3] 原文的neque utrum=neutrum(两者都不)。
[4] 此前的亚里士多德曾提到隔代遗传的话题,参考《动物之生殖》(De Generatione Animalium 769a.23-b.10)。
[5] 抄本中的1227和1228行位置有误,挪到这里,成为实际的1225和1226行,后面的1225和1226行依次成为实际的1227和1228行。
[6] 在1233-1277行卢克莱修提出,不孕与神意无关,是男女的生殖条件不匹配导致的。
[7] 这种解释是错误的,现代科学认为,任何健康的精子都能与健康的卵子结合,不存在匹配问题。
[8] 1278-1287行讨论了习惯在爱情和婚姻中的作用。