mittunt et crebro redducunt naribus auras,
ut uestigia si teneant inuenta ferarum
expergefactique secuntur inania saepe],
proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
1005 et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
tam magis in somnis eadem saeuire necessust.
at uariae fugiunt uolucres pinnisque repente
sollicitant diuom nocturno tempore lucos,
accipitres somno in leni si proelia pugnas
1010 edere sunt persectantes uisaeque uolantes.
porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque:
reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
tollunt clamorem, quasi si iugulentur, ibidem;
1015 multi depugnant gemitusque doloribus edunt
Et, quasi pantherae morsu saeuiue leonis
mandantur, magnis clamoribus omnia complent;
multi de magnis per somnum rebus loquuntur
indicioque sui facti persaepe fuere;
1020 multi mortem obeunt; multi, de montibus altis
ut qui praecipitent ad terram corpore toto,
exterruntur, et ex somno quasi mentibus capti
uix ad se redeunt, permoti corporis aestu;
flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
1025 adsidet et totum prope faucibus occupat amnem;
poti saepe lacum propter si ac dolia curta[1]
somno deuincti credunt se extollere uestem,
totius umorem saccatum corporis fundunt,
cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
1029a [DE REBVS VENERIIS]
1030 tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
semen, ubi ipsa dies membris matura creauit,
conueniunt simulacra foris e corpore quoque,
nuntia praeclari uoltus pulchrique coloris,
qui ciet inritans loca turgida semine multo,
1035 ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
fluminis ingentis fluctus uestemque cruentent.
sollicitatur id in nobis—quod diximus ante—
semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
namque alias aliud res commouet atque lacessit.[2]
1040 ex homine humanum semen ciet una hominis uis.
quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
per membra atque artus decedit corpore toto,
in loca conueniens neruorum certa, cietque
continuo partis genitalis corporis ipsas.
1045 inritata tument loca semine, fitque uoluntas
eicere id quo se contendit dira lubido,
[incitat inritans loca turgida semine multo],
idque petit corpus, mens unde est saucia amore.
namque omnes plerumque cadunt in uulnus, et illam
1050 emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
et, si comminus est, hostem ruber occupat umor.
sic igitur Veneris qui telis accipit ictus—
siue puer membris muliebribus hunc iaculatur,
seu mulier toto iactans e corpore amorem—
1055 unde feritur, eo tendit gestitque coire
et iacere umorem in corpus de corpore ductum.
namque uoluptatem praesagit muta cupido.[3]
HAEC VENVS EST NOBIS; hinc autemst nomen amoris,
hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
1060 stillauit gutta, et successit frigida cura.
nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
illius, et nomen dulce obuersatur ad auris.
sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
absterrere sibi atque alio conuertere mentem
1065 et iacere umorem coniectum in corpora quaeque,
nec retinere, semel conuersum unius amore,
et seruare sibi curam certumque dolorem.
ulcus enim uiuescit et inueterascit alendo,
inque dies gliscit furor atque aerumna grauescit,
1070 si non prima nouis conturbes uolnera plagis
uolgiuagaque uagus Venere ante recentia cures
aut alio possis animi traducere motus.
nec Veneris fructu caret is qui uitat amorem,
sed potius quae sunt sine poena commoda sumit.
1075 nam certe purast sanis magis inde uoluptas
quam miseris. etenim potiundi tempore in ipso
fluctuat incertis erroribus ardor amantum,
nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
1080 corporis, et dentes inlidunt saepe labellis,
osculaque adfigunt, quia non est pura uoluptas
et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
quodcumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
sed leuiter poenas frangit Venus inter amorem,
1085 blandaque refrenat morsus admixta uoluptas.
namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
quod fieri contra totum Natura repugnat.
unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
1090 tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
nam cibus atque umor membris adsumitur intus.
quae quoniam certas possunt obsidere partis,
hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
ex hominis uero facie pulchroque colore
1095 nilhi datur in corpus praeter simulacra fruendum
tenuia, quae uento spes raptat saepe misella.
ut bibere in somnis sitiens quom quaerit, et umor
non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
sed laticum simulacra petit frustraque laborat
1100 in medioque sitit torrenti flumine potans,
[1] puri=poti (Brown)
[2] commouet=cum mouet (Waltz)
[3] muta=mota (Orth)
抄寫員重複抄寫了九百九十一到九百
九十四行的內容,所以我們應當略過
這幾行,直接跳到下面的一千零四行][1]
彷彿它們看見了陌生的形象和臉龐。
1005 物種的本性越是兇猛,它們在夢中
躁動不安的表現就必然越是激烈。
在夜裡,各種飛鳥也會驚逃,突然
扇起翅膀,攪動屬於諸神的聖林,
倘若它們在溫和的夢鄉看見雄鷹
1010 或別的猛禽前來挑戰,緊追不捨。
人類的靈魂憑藉恢弘的運動實現
恢弘的目標,時常在夢中也為之拼搏:
國王大勝,或被俘虜,或與敵混戰,
他們高聲叫喊,彷彿在原地被殺死;
1015 很多人奮力掙扎,發出痛苦的呻吟,
如同被一頭豹子或猛獅的牙齒撕扯,
他們的慘叫聲填滿所在的整個空間;
很多人會在夢中談論重要的事情,
無意中一再親口揭發自己的罪與恥;
1020 很多人夢見自己死去;很多人從山巔
摔下,整個身體無助地墜向地面,
深受驚嚇,醒來後仍然神志不清,
被身體的動蕩攪亂意識,難以復原;
焦渴的人夢見自己在河邊或一處
1025 泉眼旁坐着,喉嚨快飲干所有的水;
沉入酣眠的醉鬼經常相信,自己[2]
正在小便池或夜壺旁邊撩起衣服,
於是讓體內貯滿的尿液傾瀉而出,
浸透來自巴比倫的鮮艷華麗的被單。[3]
1030 還有青少年,精液初次侵入年齡的[4]
激流,被成熟的時日蓄積在他們體內,
若外面某具軀體的膜像來臨,喚起
嬌麗容顏和動人膚色的種種畫面,
就會催促充滿精液的部位膨脹,
1035 他們就會像真正完成了交合一樣,
噴射出滔滔的洪流,弄髒自己的衣裳。
身體一旦隨成熟的年紀變得健壯,[5]
剛才提及的精液就在體內被喚醒。
不同的原因驚擾和刺激不同的東西,
1040 激活人類的精液自然需人類的影響。
當它分泌出來,離開自己的源頭,從全身
所有的肢體和關節隱退,向下聚集、
沉澱在陰部的某個區域,並且立刻
擾動身體與繁衍相關的那個部分。
1045 器官受激,脹滿精液,隨之而產生
衝動,欲將它釋放於淫慾瞄準的地方[6]
1047 [一零四七行顯然是一個抄寫錯誤],[7]
身體便尋求以愛欲傷害靈魂的行兇者。
因為所有人總是朝傷口的方向倒下,
1050 我們哪邊受了傷,血就往哪邊噴射,
如果是貼身近戰,敵人都會被染紅。
所以,如果有人被維納斯的武器刺傷——
無論是肢體嬌嫩如少女的少男投出,
還是來自渾身蕩漾着春情的婦人——[8]
1055 誰發動攻擊,他就會渴望與誰共榻,
將此身湧出的汁液注入另一具肉身,
因為無言的慾念預示着迫近的愉悅。
這就是我們的維納斯,愛情因它得名,[9]
維納斯的蜜珠最初就是從它這裡
1060 滴入我們的心房,繼之以冰冷的憂煩:
即使你渴念的對象不在,其膜像仍然
縈繞在身邊,甜美的名字也仍叩耳朵。
但我們應逃離這些膜像,嚇跑滋養
愛情的食糧,將心思轉向別的地方,
1065 將積攢的汁液注入任何一具軀體,
而不應留存它,只將愛情鎖定於一人,
徒然為自己貯藏憂煩和註定的痛苦。[10]
因為潰瘍會生長,越滋養越不可治癒,
瘋狂一天天更熾烈,折磨更加難忍,
1070 除非你及時用新傷攪亂最初的傷口,
追隨公然遊盪的維納斯以療治自己,[11]
或者讓靈魂的運動轉向另外的對象。
躲避愛情者並不會失去維納斯的甜果,
毋寧說他反而可以毫無痛苦地享受。
1075 顯然,精神健康者比相思成疾者更易
採擷性愛的快樂:即使在行房之際,
戀人們的熾熱慾望也會動蕩、迷茫,
不知道眼睛和雙手應該先品賞哪裡。
他們會猛壓愛撫的部位,甚至弄疼
1080 對方,牙齒經常咬嚙彼此的嘴唇,
口口相撞,因為他們的愉悅不純粹,
潛藏着狂亂的力量,慫恿他們去傷害
孕育了這些激情胚芽的神秘之物。[12]
但輕柔的維納斯會在交合時彈壓痛苦,
1085 醉人的愉悅會加入,遏制雙方的撕咬。
因為存着這樣的希望:引發慾火的
那具軀體本身也能夠熄滅這焰苗——
自然用真相給出了全然否定的答案。
這是獨一無二的事物,擁有的越多,
1090 我們的胸中越會燃燒殘酷的慾念。
食物和飲料被我們身體內部吸收,
既然它們能夠佔據特定的空位,
就可以輕鬆滿足對營養和水分的需求。
然而人類嬌美的容顏和膚色卻沒有
1095 贈給身體任何可享受的東西,除了
精微的膜像,這可憐的希望常被風捲走。
就像在夢裡,焦渴的人四處尋求水,
但沒人給他水,澆滅肢體如焚的熱火,
他只能轉而追逐水的膜像,徒勞地
1100 忙碌,在大河中流飲水,卻越飲越渴,
[1] 抄本中的這幾行都應當忽略。
[2] “醉鬼”對應的原文poti不確定,通常版本是puri,但比較怪異,Munro(1864)和Bailey(1947)將它解釋為“愛清潔的”,Leonard-Smith(1942)理解為“天真的”,這樣的用法都缺乏拉丁文的依據。許多注者認定,盧克萊修提到的尿床者必定是小孩,因此提出了pupi、pusi、pueri和parvi等修改版本。但Brown(1994)指出,盧克萊修在前後的文字中都是將一種生理現象(例如口渴、遺精)與一種反應相對應,如果這裡談論小孩,則與此模式不符,而且小孩尿床難以和巴比倫的奢華被單產生聯繫。Brown猜想,盧克萊修諷刺的是古羅馬喜劇中經常因為尿床而被嘲笑的一群人——醉鬼,所以他認為,應當用poti取代puri,這裡的譯文接受了Brown的看法。
[3] 這些被單以華麗著稱,參考普林尼《自然史》(Historia Naturalis 8.48.196)。
[4] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE REBVS VENERIIS(論性事)。這個小標題在抄本中標記為1029a行。這一部分的semen指精液,而非“種子”或“原子”。