mittunt et crebro redducunt naribus auras,
ut uestigia si teneant inuenta ferarum
expergefactique secuntur inania saepe],
proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
1005 et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
tam magis in somnis eadem saeuire necessust.
at uariae fugiunt uolucres pinnisque repente
sollicitant diuom nocturno tempore lucos,
accipitres somno in leni si proelia pugnas
1010 edere sunt persectantes uisaeque uolantes.
porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque:
reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
tollunt clamorem, quasi si iugulentur, ibidem;
1015 multi depugnant gemitusque doloribus edunt
Et, quasi pantherae morsu saeuiue leonis
mandantur, magnis clamoribus omnia complent;
multi de magnis per somnum rebus loquuntur
indicioque sui facti persaepe fuere;
1020 multi mortem obeunt; multi, de montibus altis
ut qui praecipitent ad terram corpore toto,
exterruntur, et ex somno quasi mentibus capti
uix ad se redeunt, permoti corporis aestu;
flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
1025 adsidet et totum prope faucibus occupat amnem;
poti saepe lacum propter si ac dolia curta[1]
somno deuincti credunt se extollere uestem,
totius umorem saccatum corporis fundunt,
cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
1029a [DE REBVS VENERIIS]
1030 tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
semen, ubi ipsa dies membris matura creauit,
conueniunt simulacra foris e corpore quoque,
nuntia praeclari uoltus pulchrique coloris,
qui ciet inritans loca turgida semine multo,
1035 ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
fluminis ingentis fluctus uestemque cruentent.
sollicitatur id in nobis—quod diximus ante—
semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
namque alias aliud res commouet atque lacessit.[2]
1040 ex homine humanum semen ciet una hominis uis.
quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
per membra atque artus decedit corpore toto,
in loca conueniens neruorum certa, cietque
continuo partis genitalis corporis ipsas.
1045 inritata tument loca semine, fitque uoluntas
eicere id quo se contendit dira lubido,
[incitat inritans loca turgida semine multo],
idque petit corpus, mens unde est saucia amore.
namque omnes plerumque cadunt in uulnus, et illam
1050 emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
et, si comminus est, hostem ruber occupat umor.
sic igitur Veneris qui telis accipit ictus—
siue puer membris muliebribus hunc iaculatur,
seu mulier toto iactans e corpore amorem—
1055 unde feritur, eo tendit gestitque coire
et iacere umorem in corpus de corpore ductum.
namque uoluptatem praesagit muta cupido.[3]
HAEC VENVS EST NOBIS; hinc autemst nomen amoris,
hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
1060 stillauit gutta, et successit frigida cura.
nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
illius, et nomen dulce obuersatur ad auris.
sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
absterrere sibi atque alio conuertere mentem
1065 et iacere umorem coniectum in corpora quaeque,
nec retinere, semel conuersum unius amore,
et seruare sibi curam certumque dolorem.
ulcus enim uiuescit et inueterascit alendo,
inque dies gliscit furor atque aerumna grauescit,
1070 si non prima nouis conturbes uolnera plagis
uolgiuagaque uagus Venere ante recentia cures
aut alio possis animi traducere motus.
nec Veneris fructu caret is qui uitat amorem,
sed potius quae sunt sine poena commoda sumit.
1075 nam certe purast sanis magis inde uoluptas
quam miseris. etenim potiundi tempore in ipso
fluctuat incertis erroribus ardor amantum,
nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
1080 corporis, et dentes inlidunt saepe labellis,
osculaque adfigunt, quia non est pura uoluptas
et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
quodcumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
sed leuiter poenas frangit Venus inter amorem,
1085 blandaque refrenat morsus admixta uoluptas.
namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
quod fieri contra totum Natura repugnat.
unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
1090 tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
nam cibus atque umor membris adsumitur intus.
quae quoniam certas possunt obsidere partis,
hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
ex hominis uero facie pulchroque colore
1095 nilhi datur in corpus praeter simulacra fruendum
tenuia, quae uento spes raptat saepe misella.
ut bibere in somnis sitiens quom quaerit, et umor
non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
sed laticum simulacra petit frustraque laborat
1100 in medioque sitit torrenti flumine potans,
[1] puri=poti (Brown)
[2] commouet=cum mouet (Waltz)
[3] muta=mota (Orth)
抄写员重复抄写了九百九十一到九百
九十四行的内容,所以我们应当略过
这几行,直接跳到下面的一千零四行][1]
仿佛它们看见了陌生的形象和脸庞。
1005 物种的本性越是凶猛,它们在梦中
躁动不安的表现就必然越是激烈。
在夜里,各种飞鸟也会惊逃,突然
扇起翅膀,搅动属于诸神的圣林,
倘若它们在温和的梦乡看见雄鹰
1010 或别的猛禽前来挑战,紧追不舍。
人类的灵魂凭借恢弘的运动实现
恢弘的目标,时常在梦中也为之拼搏:
国王大胜,或被俘虏,或与敌混战,
他们高声叫喊,仿佛在原地被杀死;
1015 很多人奋力挣扎,发出痛苦的呻吟,
如同被一头豹子或猛狮的牙齿撕扯,
他们的惨叫声填满所在的整个空间;
很多人会在梦中谈论重要的事情,
无意中一再亲口揭发自己的罪与耻;
1020 很多人梦见自己死去;很多人从山巅
摔下,整个身体无助地坠向地面,
深受惊吓,醒来后仍然神志不清,
被身体的动荡搅乱意识,难以复原;
焦渴的人梦见自己在河边或一处
1025 泉眼旁坐着,喉咙快饮干所有的水;
沉入酣眠的醉鬼经常相信,自己[2]
正在小便池或夜壶旁边撩起衣服,
于是让体内贮满的尿液倾泻而出,
浸透来自巴比伦的鲜艳华丽的被单。[3]
1030 还有青少年,精液初次侵入年龄的[4]
激流,被成熟的时日蓄积在他们体内,
若外面某具躯体的膜像来临,唤起
娇丽容颜和动人肤色的种种画面,
就会催促充满精液的部位膨胀,
1035 他们就会像真正完成了交合一样,
喷射出滔滔的洪流,弄脏自己的衣裳。
身体一旦随成熟的年纪变得健壮,[5]
刚才提及的精液就在体内被唤醒。
不同的原因惊扰和刺激不同的东西,
1040 激活人类的精液自然需人类的影响。
当它分泌出来,离开自己的源头,从全身
所有的肢体和关节隐退,向下聚集、
沉淀在阴部的某个区域,并且立刻
扰动身体与繁衍相关的那个部分。
1045 器官受激,胀满精液,随之而产生
冲动,欲将它释放于淫欲瞄准的地方[6]
1047 [一零四七行显然是一个抄写错误],[7]
身体便寻求以爱欲伤害灵魂的行凶者。
因为所有人总是朝伤口的方向倒下,
1050 我们哪边受了伤,血就往哪边喷射,
如果是贴身近战,敌人都会被染红。
所以,如果有人被维纳斯的武器刺伤——
无论是肢体娇嫩如少女的少男投出,
还是来自浑身荡漾着春情的妇人——[8]
1055 谁发动攻击,他就会渴望与谁共榻,
将此身涌出的汁液注入另一具肉身,
因为无言的欲念预示着迫近的愉悦。
这就是我们的维纳斯,爱情因它得名,[9]
维纳斯的蜜珠最初就是从它这里
1060 滴入我们的心房,继之以冰冷的忧烦:
即使你渴念的对象不在,其膜像仍然
萦绕在身边,甜美的名字也仍叩耳朵。
但我们应逃离这些膜像,吓跑滋养
爱情的食粮,将心思转向别的地方,
1065 将积攒的汁液注入任何一具躯体,
而不应留存它,只将爱情锁定于一人,
徒然为自己贮藏忧烦和注定的痛苦。[10]
因为溃疡会生长,越滋养越不可治愈,
疯狂一天天更炽烈,折磨更加难忍,
1070 除非你及时用新伤搅乱最初的伤口,
追随公然游荡的维纳斯以疗治自己,[11]
或者让灵魂的运动转向另外的对象。
躲避爱情者并不会失去维纳斯的甜果,
毋宁说他反而可以毫无痛苦地享受。
1075 显然,精神健康者比相思成疾者更易
采撷性爱的快乐:即使在行房之际,
恋人们的炽热欲望也会动荡、迷茫,
不知道眼睛和双手应该先品赏哪里。
他们会猛压爱抚的部位,甚至弄疼
1080 对方,牙齿经常咬啮彼此的嘴唇,
口口相撞,因为他们的愉悦不纯粹,
潜藏着狂乱的力量,怂恿他们去伤害
孕育了这些激情胚芽的神秘之物。[12]
但轻柔的维纳斯会在交合时弹压痛苦,
1085 醉人的愉悦会加入,遏制双方的撕咬。
因为存着这样的希望:引发欲火的
那具躯体本身也能够熄灭这焰苗——
自然用真相给出了全然否定的答案。
这是独一无二的事物,拥有的越多,
1090 我们的胸中越会燃烧残酷的欲念。
食物和饮料被我们身体内部吸收,
既然它们能够占据特定的空位,
就可以轻松满足对营养和水分的需求。
然而人类娇美的容颜和肤色却没有
1095 赠给身体任何可享受的东西,除了
精微的膜像,这可怜的希望常被风卷走。
就像在梦里,焦渴的人四处寻求水,
但没人给他水,浇灭肢体如焚的热火,
他只能转而追逐水的膜像,徒劳地
1100 忙碌,在大河中流饮水,却越饮越渴,
[1] 抄本中的这几行都应当忽略。
[2] “醉鬼”对应的原文poti不确定,通常版本是puri,但比较怪异,Munro(1864)和Bailey(1947)将它解释为“爱清洁的”,Leonard-Smith(1942)理解为“天真的”,这样的用法都缺乏拉丁文的依据。许多注者认定,卢克莱修提到的尿床者必定是小孩,因此提出了pupi、pusi、pueri和parvi等修改版本。但Brown(1994)指出,卢克莱修在前后的文字中都是将一种生理现象(例如口渴、遗精)与一种反应相对应,如果这里谈论小孩,则与此模式不符,而且小孩尿床难以和巴比伦的奢华被单产生联系。Brown猜想,卢克莱修讽刺的是古罗马喜剧中经常因为尿床而被嘲笑的一群人——醉鬼,所以他认为,应当用poti取代puri,这里的译文接受了Brown的看法。
[3] 这些被单以华丽著称,参考普林尼《自然史》(Historia Naturalis 8.48.196)。
[4] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE REBVS VENERIIS(论性事)。这个小标题在抄本中标记为1029a行。这一部分的semen指精液,而非“种子”或“原子”。