inde statu, prior hic gestum mutasse uidetur.
et quia tenuia sunt, nisi quae contendit, acute
cernere non potis est animus. proinde omnia quae sunt
praeterea pereunt, nisi quei [ex] sese ipse parauit.
805 ipse parat sese porro speratque futurum
ut uideat quod consequitur rem quamque: fit ergo.
nonne uides oculos etiam, cum tenuia quae sunt
[praeterea pereunt nisi quae ex se ipse parauit]
cernere coeperunt, contendere se atque parare,
810 nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?
et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,
si non aduertas animum, proinde esse quasi omni
tempore semotum fuerit longeque remotum.
cur igitur mirumst, animus si cetera perdit
815 praeter quam quibus est in rebus deditus ipse?
deinde adopinamur de signis maxima paruis,
ac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.
fit quoque ut interdum non suppeditetur imago
eiusdem generis, sed femina quae fuit ante,
820 in manibus uir uti factus uideatur adesse,
aut alia ex alia facies aetasque sequatur.
826 quod ne miremur sopor atque obliuia curant.
822 ILLVD IN HIS REBVS uitium uehementer inesse . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
effugere errorem uitareque praemetuenter,
lumina ne facias oculorum clara creata,
825 prospicere ut possimus, et ut proferre queamus
827 proceros passus, ideo fastigia posse
surarum ac feminum pedibus fundata plicari,
bracchia tum porro ualidis ex apta lacertis
830 esse, manusque datas utraque ex parte ministras,
ut facere ad uitam possemus quae foret usus.
cetera de genere hoc inter quaecumque pretantur,
omnia peruersa praepostera sunt ratione,
nihil ideo quoniam natumst in corpore, ut uti
835 possemus, sed quod natumst id procreat usum.
835a [PRIVS OCVLOS LINGVAM AVRES ESSE
NATA QVAM EORVM VSVM XXIIII]
nec fuit ante uidere oculorum lumina nata,
nec dictis orare prius quam lingua creatast,
sed potius longe linguae praecessit origo
sermonem, multoque creatae sunt prius aures
840 quam sonus est auditus, et omnia denique membra
ante fuere, ut opinor, eorum quam foret usus.
haud igitur potuere utendi crescere causa.
at contra conferre manu certamina pugnae
et lacerare artus foedareque membra cruore
845 ante fuit multo quam lucida tela uolarent,
et uolnus uitare prius Natura coegit
quam daret obiectum parmai laeua per artem.
scilicet: et fessum corpus mandare quieti
multo antiquius est quam lecti mollia strata,
850 et sedare sitim prius est quam pocula natum.
haec igitur possunt utendi cognita causa
credier, ex usu quae sunt uitaque reperta.
illa quidem seorsum sunt omnia, quae prius ipsa
nata dedere suae post notitiam utilitatis.
855 quo genere in primis sensus et membra uidemus.
quare etiam atque etiam procul est ut credere possis
utilitatis ob officium potuisse creari.
illud item non est mirandum, corporis ipsa
quod natura cibum quaerit cuiusque animantis.
860 quippe etenim fluere atque recedere corpora rebus
multa modis multis docui, sed plurima debent
ex animalibus. quae quia sunt exercita motu,
864 multa per os exhalantur, cum languida anhelant,
863 multaque per sudorem ex alto pressa feruntur.
865 his igitur rebus rarescit corpus et omnis
subruitur natura, dolor quam consequitur rem.
propterea capitur cibus, ut suffulciat artus
et recreet uires interdatus, atque patentem
per membra ac uenas ut amorem opturet edendi.
870 umor item discedit in omnia quae loca cumque
poscunt umorem; glomerataque multa uaporis
corpora, quae stomacho praebent incendia nostro,
dissupat adueniens liquor ac restinguit ut ignem,
urere ne possit calor amplius aridus artus.
875 sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostro
abluitur, sic expletur ieiuna cupido.
876a [DE MOTV MEMBRORVM HOC EST DE
AMBVLANDO]
nunc qui fiat uti passus proferre queamus,
cum uolumus, quareque datum sit membra mouere,
et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri
880 corporis insuerit, dicam. tu percipe dicta.
dico animo nostro primum simulacra meandi
accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.
inde uoluntas fit. neque enim facere incipit ullam
rem quisquam, quam mens prouidit quid uelit ante.
885 id quod prouidet, illius rei constat imago.
ergo animus cum sese ita commouet ut uelit ire
inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto,
per membra atque artus, animai dissita uis est.
et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.
890 inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota
paulatim moles protruditur atque mouetur.
praeterea tum rarescit quoque corpus, et aer,
(scilicet, ut debet, qui semper mobilis extat)
per patefacta uenit penetratque foramina largus,
895 et dispargitur ad partis ita quasque minutas
corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,
corpus ut, ac nauis uelis uentoque, feratur.[1]
nec tamen illud in his rebus mirabile constat,
tantula quod tantum corpus corpuscula possunt
900 contorquere et onus totum conuertere nostrum.
[1] corpus ut ac=Corcyrea ut nauis (Herrmann)
新样态出现,就仿佛前者变换了姿势。
因为它们太精微,灵魂若不竭其力,
便无法清楚看见,于是除了它刻意
关注的那些,其余的膜像全部丢失。[1]
805 而且,灵魂做好了准备,希望看见
每件事后面会发生什么,结果便如此。
难道你没意识到,眼睛在试图分辨
808 [本行显然是抄写员重复了八百零四行][2]
细小之物时,也会做准备,集聚力量,
810 若没有如此,我们便不能看得真切?
即使是昭然呈现于眼前的东西,你若
没有凝神观察,也仿佛觉得,任何
时候它都躲藏在某个遥远的地方。
所以,如果灵魂错过了其余,只觉察
815 它全神贯注留意的东西,又何必惊讶?
于是,我们从有限的证据推出普遍的[3]
结论,让自己深陷错觉和欺骗的网罗。
有时接踵而来的并非同类的膜像,
片刻前还是一位女人,到了眼前
820 却似乎已经变成了男人,或者后面
梦见的面容和年纪都已与前面不同,
826 但睡眠和遗忘抑制了我们的惊奇之感。[4]
822 关于下述问题,我相信人们有一种[5]
[极其严重的弱点,希望你能牢记,][6]
823 别犯这种错,满怀怵惕之心远离它:
切勿以为,造出明亮的眼睛,是为了
825 让我们看见前方;被双足支撑的胫骨
827 和股骨关节能够折叠,其目的只能是
帮助我们轻松地迈出开阔的步伐;
下臂与健硕的上臂相连,身体两边
830 分别配备了一只手,如同我们的忠仆,
是为了我们履行生命的各种职责。[7]
人们提出的种种诸如此类的论点[8]
全都扭曲了推理的逻辑,倒果为因:
不是身体的所有器官为我们能用
835 而创生,是创生的一切变出各自的功能。
在眼睛诞生之前,根本不曾有观看,[9]
舌头若未出现,谁又能使用语言?
毋宁说,舌头远远早于语言诞生;
在听见声音之前很久,耳朵就已经
840 创造出来;我同样相信,所有的肢体
都是先存在,然后才有了对应的用途。
因此,它们不可能为了使用才出现。
与此相反,炫目的投枪飞翔之前
很久,人们就已经知道赤手搏击,
845 戕害彼此的四肢,让身体染遍血污;
自然早已教人们如何避免受伤,
那时左手还没有学会举盾的技艺。
的确,休息疲倦的身体这种习惯
与柔软床垫的发明相比远更古老,
850 杯子未诞生,解渴的行为就已存在。
因此,我们可相信,这些东西都是
为满足生活的用途和需要才发明出来,
而那些先诞生,然后才让我们知晓
其功能的东西都与它们全然不同。
855 人的感官和身体是后者的突出代表。
所以我一再重申,你不能相信,它们
是为了履行其功能才被预先创造。
同理,你也不应惊讶,每种生物的[10]
身体按本性都必须寻求食物的支撑。
860 我已经证明,很多原子以很多方式[11]
从万物流出、逸散,但无疑动物的耗损
最为严重,因为原子被运动驱赶,
864 许多在动物疲惫喘息时从口中呼出,
863 许多从身体深处挤出来,随汗液流失,
865 因为这些原因,身体会损失物质,
整个结构遭侵蚀,并且有疼痛相伴。
所以,获取食物是为了支持身躯,
通过分解和吸收来恢复体力,满足
血脉和肢体各处对营养的极度期盼。
870 水分也同样渗透到所有渴求滋润的
地方,聚集在一起、像火一样灼烧
我们腹部的热原子因为水分的到来
而被驱散,并像火一样逐渐熄灭,
这样,干燥的热火再不能焚烤身体。
875 张口的焦渴便是如此从我们体内
驱走,难忍的饥饿便如此得到抚慰。
现在我将要解释,我们如何做到[12]
想迈步就能迈步,又如何获得挪移
四肢的能力,是什么惯于驱动我们
880 这沉重累赘的身躯。请专心听我宣讲。
我认为首先,行走的膜像会呈现在魂[13]
面前,触动我们的魂,如前文所言。
然后意愿会生成。因为在魂设想好
它希望做什么之前,无人能做任何事。
885 一旦它形成意念,对应的影像便出现。
因此,当魂让自己兴奋起来,希望
向前行进时,它立刻启动散布于全身
所有肢体和每个关节的魄的力量。
这容易做到,因为二者的结合很紧密。
890 接着,魄再击打身体,这样整个躯壳
都渐渐获得前行的力量,开始运动。
在此过程中,身体变得稀薄,空气
(你知道,空气永远灵巧,理当如此)
涌来,通过张开的毛孔大量渗入,
895 如此便扩散到身体每个细小的角落。
在两边同时受到这两种因素的作用,
身体就像风和帆推动的航船往前行。
对于这样的结果,你完全不必吃惊,
觉得如此渺小的微粒实在难操控
900 如此庞大的身躯,掉转这样的重物。
[1] 原文中的ex是多余的词。
[2] 这一行应当忽略。
[3] “推出”对应的原文是adopinamur,它对应的概念是“推断”(希腊语doxa,拉丁语opinio),参考本卷第462行的注释。
[4] 抄本的这一行位置有误,本书挪到了此处,成为实际的822行,后面的822-825行成为实际的823-826行。
[5] 822(实际的823)-1057行是本卷的第四大部分,卢克莱修讨论了身体和灵魂的各种功能。其中822-857行预先驳斥了对生命功能的目的论(teleology)解释。伊壁鸠鲁派持这样的立场,是为了排除神以“先见之明”干预世界的可能性,尤其反对斯多葛派宣扬的神会照顾人类福祉的观点。
[6] 此处原文缺失,为了读起来更连贯,我根据上下文补充了这行诗。
[7] 这是斯多葛派的看法,参考西塞罗《论神性》(De Natura Deorum 2.60.150)。
[8] “人们”指斯多葛派。
[9] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,PRIVS OCVLOS LINGVAM AVRES ESSE NATA QVAM EORVM VSVM XXIIII(眼睛、舌头、耳朵先于各自的用途诞生),其中序号XXIIII是多余的。这个小标题在抄本中标记为835a行。
[10] 858-876行剖析了食物的消化过程,参考柏拉图《斐莱布篇》(Philebus 34d-35e)。
[11] “已经证明”指第二卷的1128-1143行。
[12] 在877-906行,卢克莱修讨论了行走和意志对身体的控制方式。关于这个话题,参考Bailey《古希腊原子论者与伊壁鸠鲁》(The Greek Atomists and Epicurus 432-434)。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE MOTV MEMBRORVM HOC EST DE AMBVLANDO(论肢体的运动或曰论行走)。这个小标题在抄本中标记为876a行。
[13] 在这段文字中,“魂”(animus)和“魄”(anima)是在严格意义上使用的,都不指灵魂整体。关于魂与魄的区别,参考第三卷152-176行。