perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,
qualia sunt uitrei, species qua trauolat omnis.
praeterea partis in cunctas diuiditur uox,
ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una
605 dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis
saepe solet scintilla suos se spargere in ignis.
ergo replentur loca uocibus abdita retro
omnia, quae circum feruunt sonituque cientur.
at simulacra uiis derectis omnia tendunt,
610 ut sunt missa semel. quapropter cernere nemo
saepe supra potis est, at uoces accipere extra.
et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum,
uox optunditur atque auris confusa penetrat,
et sonitum potius quam uerba audire uidemur.
614a [DE SAPORE]
615 hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatum
plusculum habent in se rationis, plus operai.
principio sucum sentimus in ore, cibum cum
mandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquai
si quis forte manu premere ac siccare coepit.
620 inde quod exprimimus, per caulas omne palati
diditur et rarae perplexa foramina linguae.
hoc ubi leuia sunt manantis corpora suci,
suauiter attingunt et suauiter omnia tractant
umida linguai circum sudantia templa.
625 at contra pungunt sensum lacerantque coorta,
quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.
deinde uoluptas est e suco fine palati.
cum uero deorsum per fauces praecipitauit,
nulla uoluptas est, dum diditur omnis in artus.
630 nec refert quicquam quo uictu corpus alatur,
dum modo quod capias concoctum didere possis
artubus et stomachi umidulum seruare tenorem.
632a [QVARE ALIA ALIIS CONTRARIA SINT]
nunc aliis alius qui sit cibus ut uideamus,
expediam, quareue, aliis quod triste et amarumst,
635 hoc tamen esse aliis possit perdulce uideri,
tantaque in his rebus distantia differitasque est,
ut quod aliis cibus est, aliis fuat acre uenenum.
est itaque ut serpens, hominis quae tacta saliuis[1]
disperit ac sese mandendo conficit ipsa.
640 praeterea nobis ueratrum est acre uenenum,
at capris adipes et quocturnicibus auget.
id quibus ut fiat rebus cognoscere possis,
principio meminisse decet quae diximus ante:
semina multimodis in rebus mixta teneri.
645 porro omnes quaecumque cibum capiunt animantes,
ut sunt dissimiles extrinsecus et generatim
extima membrorum circumcaesura coercet,
proinde et seminibus constant uariantque figura.
semina cum porro distent, differre necessest
650 interualla uiasque, ‘foramina’ quae perhibemus,
omnibus in membris et in ore ipsoque palato.
esse minora igitur quaedam maioraque debent,
esse triquetra aliis, aliis quadrata necessest,
multa rutunda, modis multis multangula quaedam.
655 namque figurarum ratio ut motusque reposcunt,
proinde foraminibus debent differe figurae,
et uariare uiae proinde ac textura coercet.
hoc ubi, quod suaue est aliis, aliis fit amarum,
illi, cui suaue est, leuissima corpora debent
660 contractabiliter caulas intrare palati.
at contra quibus est eadem res intus acerba,
aspera nimirum penetrant hamataque fauces.
nunc facile est ex his rebus cognoscere quaeque,
quippe ubi, cui febris bili superante coorta est
665 aut alia ratione aliquast uis excita morbi,
perturbatur ibi iam totum corpus, et omnes
commutantur ibi positurae principiorum,
ut, prius ad sensum quae corpora conueniebant,
nunc non conueniant, et cetera sint magis apta,
670 quae penetrata queunt sensum progignere acerbum.
utraque enim sunt in mellis commixta sapore—
id quod iam supera tibi saepe ostendimus ante.
672a [DE ODORE]
nunc age quo pacto naris adiectus odoris
tangat agam. primum res multas esse necessest,
675 unde fluens uoluat uarius se fluctus odorum,
et fluere et mitti uolgo spargique putandumst.
uerum aliis alius [et] magis est animantibus aptus
dissimilis propter formas. ideoque per auras
mellis apes quamuis longe ducuntur odore,
680 uolturiique cadaueribus; tum fissa ferarum
ungula quo tulerit gressum, promissa canum uis
ducit; et humanum longe praesentit odorem
Romulidarum arcis seruator, candidus anser.
sic aliis alius nidor datus ad sua quemque
685 pabula ducit et a taetro resilire ueneno
cogit, eoque modo seruantur saecla ferarum.
hic odor ipse igitur, naris quicumque lacessit,
est alio ut possit permitti longius alter.
sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorum
690 quam sonitus, quam uox, mitto iam dicere quam res
quae feriunt oculorum acies uisumque lacessunt.
errabundus enim tarde uenit ac perit ante
paulatim facilis distractus in aeris auras,
ex alto primum quia uix emittitur ex re
695 (nam penitus fluere atque recedere rebus odores
significat quod fracta magis redolere uidentur
omnia, quod contrita, quod igni conlabefacta);
deinde uidere licet maioribus esse creatum
principiis quam uox, quoniam per saxea saepta
700 non penetrat, qua uox uolgo sonitusque feruntur.

[1] est itaque ut=est Ithacae et (Herrmann)=fontis aquae ut (Meurig-Davies)=excitaque ut (Verdiēre)