《物性論》第4卷301-400行

325 nunc sit laeuus, et e laeuo sit mutua dexter.
325a [PLVRES IMAGINES CVR FIANT]
326 fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
quinque etiam aut sex ut fieri simulacra suerint.
nam quaecumque retro parte interiore latebunt,
inde tamen, quamuis torte penitusque remota,
330 omnia per flexos aditus educta licebit
pluribus haec speculis uideantur in aedibus esse.
usque adeo speculo in speculum translucet imago
et, cum laeua data est, fit rusum ut dextera fiat,
inde retro rursum redit et conuertit eodem.
335 quin etiam quaecumque latuscula sunt speculorum
adsimili lateris flexura praedita nostri,[1]
dextera ea propter nobis simulacra remittunt,
aut quia de speculo in speculum transfertur imago,
inde ad nos elisa bis aduolat, aut etiam quod
340 circum agitur, cum uenit, imago propterea quod
flexa figura docet speculi conuertier ad nos.
indugredi porro pariter simulacra pedemque
ponere nobiscum credas gestumque imitari,
propterea quia, de speculi qua parte recedas,
345 continuo nequeunt illinc simulacra reuerti;
omnia quandoquidem cogit Natura referri
347 ac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.
299 splendida porro oculi fugitant uitantque tueri.
300 sol etiam caecat, contra si tendere pergas,
propterea quia uis magnast ipsius, et alte
aera per purum grauiter simulacra feruntur
et feriunt oculos, turbantia composituras.
praeterea splendor quicumque est acer adurit
305 saepe oculos ideo, quod semina possidet ignis
multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.
lurida praeterea fiunt quaecumque tuentur
arquati, quia luroris de corpore eorum
semina multa fluunt simulacris obuia rerum,
310 multaque sunt oculis in eorum denique mixta,
quae contage sua palloribus omnia pingunt.
311a [EX TENEBRIS IN LVCE QVAE SINT VIDERI
ET RVSVM EX LVCE QVAE SVNT IN
TENEBRIS VIDERI NON POSSE]
e tenebris autem quae sunt in luce tuemur,
propterea quia, cum propior caliginis aer
ater init oculos prior et possedit apertos,
315 insequitur candens confestim lucidus aer.
qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbras
aeris illius. nam multis partibus hic est
mobilior multisque minutior et mage pollens.
qui simul atque uias oculorum luce repleuit
320 atque pate fecit, quas ante obsederat aer
ater, continuo rerum simulacra secuntur,
322 quae sita sunt in luce, lacessuntque ut uideamus.
348 quod contra facere in tenebris e luce nequimus,
propterea quia posterior caliginis aer
350 crassior insequitur, qui cuncta foramina complet
obsiditque uias oculorum, ne simulacra
possint ullarum rerum coniecta mouere.
352a [DE TVRRIBVS]
quadratasque procul turris cum cernimus urbis,
propterea fit uti uideantur saepe rutundae,
355 angulus optusus quia longe cernitur omnis,
siue etiam potius non cernitur ac perit eius
plaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,
aera per multum quia dum simulacra feruntur,
cogit hebescere eum crebris offensibus aer.
360 hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis,
fit quasi ut ad turnum saxorum structa tuantur—
non tamen ut coram quae sunt uereque rutunda,
sed quasi adumbratim paulum simulata uidentur.
363a [DE VMBRA HOMINIS]
umbra uidetur item nobis in sole moueri
365 et uestigia nostra sequi gestumque imitari—
aera si credis priuatum lumine posse
indugredi, motus hominum gestumque sequentem.
(nam nihil esse potest aliud nisi lumine cassus
aer id quod nos ‘umbram’ perhibere suemus. )
370 nimirum quia terra locis ex ordine certis
lumine priuatur solis, quacumque meantes
officimus, repletur item quod liquimus eius,
propterea fit uti uideatur, quae fuit umbra
corporis, e regione eadem nos usque secuta.
375 semper enim noua se radiorum lumina fundunt
primaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur.
propterea facile et spoliatur lumine terra,
et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.
nec tamen hic oculos falli concedimus hilum.
380 nam quocumque loco sit lux atque umbra tueri
illorum est. eadem uero sint lumina necne,
umbraque quae fuit hic eadem nunc transeat illuc,
an potius fiat paulo quod diximus ante,
hoc animi demum ratio discernere debet,
385 nec possunt oculi naturam noscere rerum.
proinde animi uitium hoc oculis adfingere noli.
386a [DE VISV]
qua uehimur naui, fertur, cum stare uidetur;
quae manet in statione, ea praeter creditur ire.
et fugere ad puppim colles campique uidentur,
390 quos agimus praeter nauem uelisque uolamus.
sidera cessare aetheriis adfixa cauernis
cuncta uidentur, et adsiduo sunt omnia motu,
quandoquidem longos obitus exorta reuisunt,
cum permensa suo sunt caelum corpore claro.
395 solque pari ratione manere et luna uidetur
in statione, ea quae ferri res indicat ipsa.
exstantisque procul medio de gurgite montis,
classibus inter quos liber patet exitus ingens—
insula coniunctis tamen ex his una uidetur.
400 atria uersari et circumcursare columnae

[1] nostri=cocti/tosti (Geer)

325 原來的左眼則與右眼交換了位置。

326 影像也可以在鏡子之間往返傳遞,[1]
這樣便能夠同時造出五六個影像。[2]
無論物品在建築內部隱藏多深,
需要經過多曲折的路徑才能抵達,
330 都可以藉助一系列鏡子,繞過蜿蜒的
迴廊,讓人們看見它們就在房中。
鏡子反射另一面鏡子總毫髮無差,
舊影像左側必定變成新影像右側,
然後又會反過來,回歸最初的身形。
335 還有,如果鏡子有兩個反射面,而且
彎曲的弧度與我們的肋骨大體相似,[3]
此時影像的右側就真與右側對應,
這或者因為影像從鏡面傳到鏡面,
兩次碰撞後才飛向我們,或者因為
340 鏡子彎曲的形狀教它朝我們折返,
於是它在第二次抵達時已經轉身。
而且,你會覺得影像與我們一起
前行,停步,模仿我們的每個動作,
因為無論向鏡子藏起哪個部位,
345 那個部位的影像立刻就不再反射——
自然命令所有的影像從物體彈回、
347 折返的角度都必須等於碰撞的角度。
299 眼睛總躲開太亮的東西,不願凝視,[4]
300 如果你持續看太陽,甚至可能變盲,
因為它的力量過於強大,從高處
穿過晴空,膜像會以更大的墜勁
撞擊眼球,攪亂和破壞裡面的結構。
事實上,任何明亮的色彩都經常灼傷
305 眼睛,因為它們包含許多火原子,
進入我們的眼球時就會製造疼痛。
還有,黃疸病患者無論看什麼物品,
都只見綠黃之色,因為顏色的原子流
從他們的身體外射,與物體的膜像相遇,
310 還有許多原子與他們的眼睛混合,
通過接觸,一切都染上了這種病色。



我們能從黑暗中看見亮處的景象,[5]
其原因在於:靠近我們的黑色空氣
搶先進入,佔據了睜開的眼睛,明亮的
315 白色空氣也立刻跟隨其腳步,彷彿
洗凈了它們,將另一種空氣的幽暗魅影
驅趕出去,因為後者比前者的速度
快得多,原子精微得多,也更有效力。[6]
一旦剛才被黑色空氣佔據的眼睛
320 充滿了光亮,路徑也重新暢通無阻,
光照之中的那些物體的膜像馬上
322 接踵而至,喚醒眼睛,讓我們看見。
348 相反,我們卻無法從亮處看清黑暗,
因為這時是密度更大的黑色空氣
350 跟在後面,填塞了所有的孔隙,堵住
眼睛的路徑。這樣,任何東西的膜像
都無法投射進來,引發我們的視覺。

當我們從遠處望見方形的高大建築,[7]
它們的輪廓卻經常像圓形,原因在於:
355 距離太遠,所有稜角看上去都變鈍,
或者根本看不見,它們的碰撞已經
消失,它們的衝擊無法到達眼睛,
因為當那些膜像從大量空氣中穿過,
反覆的碰撞已經讓它們失去了勁道。
360 當所有稜角以這種方式逃脫感覺,
石頭建築就彷彿已經被車床削圓——
然而,它們並不像眼前真正的圓物,
而僅僅像後者留在陰影之中的輪廓。

我們的影子似乎也在陽光下運動,[8]
365 跟隨我們的腳步,將每個動作仿效——
倘若你相信,剝除光亮的空氣能走路,
能夠模仿人類的各種姿勢和動作。
(因為我們習慣稱之為“影子”的東西,
無非是一團空氣,卻被奪去了光明。)
370 毫無疑問,這是因為在我們遊盪的
每個位置,地面的某些部分都依次
被擋住陽光,而我們離開的地方卻被光
充滿。這樣一來,身體的所謂影子
就彷彿始終在相同方向上跟隨我們。
375 因為新的光不斷湧來,舊的光也不斷
消失,就像羊毛不斷被拽入火焰中,
所以大地很容易失去原來的光亮,
然後再次充滿,洗凈黑暗的陰影。
但我們不承認眼睛受到絲毫的蒙蔽,[9]
380 因為它們的職責是觀察光影在什麼
位置。至於前後的光線是否相同,
剛才的影子現在是否挪到了那裡,
或者我片刻之前所說的是否真實,
這些都應該交給靈魂的理性來裁奪,
385 眼睛本就不能夠知曉萬物的本質。
所以別把靈魂的錯誤歸罪於眼睛。

我們坐的船在前行,看起來彷彿沒動,[10]
停泊在碼頭的船卻好像從旁邊駛過。
山巒和田野似乎都在向船尾逃逸,
390 其實是我們揚帆駕船經過了它們。
所有星座彷彿都釘在天穹上,紋絲
不動,但它們都在時刻不停地運行:
因為它們都會升起,明亮的身體
都會穿越天空,回到遙遠的沉落處。
395 太陽和月亮也同樣,似乎駐紮在原地,[11]
但事實告訴我們,二者都在移動。
雖然海中的兩座山遠遠對峙,中間的
寬闊水面也允許艦隊輕鬆地通過,
看上去它們卻合二為一,變成島嶼。
400 孩子們停止旋轉的遊戲,會覺得大廳

[1] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,PLVRES IMAGINES CVR FIANT(多重鏡像為何會產生)。這個小標題在抄本中標記為325a行。
[2] 這行的simulacra顯然不指膜像,而指影像或者說鏡像。
[3] 盧克萊修在這裡設想的或者是凹面鏡(相當於兩塊弧面鏡拼合在一起),或者是兩條或多條垂直玻璃拼合成的、具備兩個有夾角的反射面的鏡子。lateris(肋骨、兩側)和latuscula(面)的類比暗示,詩人想象的是兩個反射面。後面描述的現象也最容易在兩個成夾角的鏡面之間出現。
[4] 在299-378行(實際的324-378行),盧克萊修討論了與視覺相關的一些次要問題。其中299-306行(實際的324-331行)解釋了強光致盲的原因。
[5] 312(實際的337)-352行解釋了我們為何能在暗處看見明處的東西。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,EX TENEBRIS IN LVCE QVAE SINT VIDERI ET RVSVM EX LVCE QVAE SVNT IN TENEBRIS VIDERI NON POSSE(從暗處能看到亮處的物體,相反,從亮處無法看到暗處的物體)。這個小標題在抄本中標記為311a行(實際的336a行)。
[6] 伊壁鳩魯的物理學從未證明過這一點。
[7] 353-363行探討了方形建築為何遠看時輪廓會變圓。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE TVRRIBVS(論高大建築)。這個小標題在抄本中標記為352a行。
[8] 364-378行分析人的影子如何形成。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE VMBRA HOMINIS(論人的影子)。這個小標題在抄本中標記為363a行。
[9] 379-521行具備過渡性質,連接了關於視覺的討論(230-378行)和關於聽覺的討論(522-614行)。盧克萊修在此論證了伊壁鳩魯哲學最重要的觀點之一:感覺是最可靠的指引,它構成了伊壁鳩魯知識論的基礎。伊壁鳩魯所言的感覺大體包括了四個方面:(1)簡單而直接的感覺;(2)前知(指第一種感覺多次重複,形成記憶,從而使得我們對各種類別的事物有某種提前的理解);(3)感受(指我們對特定感覺的反應,主要是愉悅和痛苦);(4)靈魂的直覺性理解(指靈魂通過有意的投射去理解和把握事物)。參考Bailey專著《古希臘原子論者與伊壁鳩魯》(The Greek Atomists and Epicurus 238-267)。
[10] 387-461行討論了一些常見的錯覺。387行的例子經常被古代西方人援引,參考西塞羅《學園派哲學》(Academica 2.25.81)。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題,DE VISV(論視覺)。這個小標題在抄本中標記為386a行。
[11] 這也是常見的例子,參考西塞羅《學園派哲學》(Academica 2.26.82)。