《物性论》第4卷301-400行

325 nunc sit laeuus, et e laeuo sit mutua dexter.
325a [PLVRES IMAGINES CVR FIANT]
326 fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
quinque etiam aut sex ut fieri simulacra suerint.
nam quaecumque retro parte interiore latebunt,
inde tamen, quamuis torte penitusque remota,
330 omnia per flexos aditus educta licebit
pluribus haec speculis uideantur in aedibus esse.
usque adeo speculo in speculum translucet imago
et, cum laeua data est, fit rusum ut dextera fiat,
inde retro rursum redit et conuertit eodem.
335 quin etiam quaecumque latuscula sunt speculorum
adsimili lateris flexura praedita nostri,[1]
dextera ea propter nobis simulacra remittunt,
aut quia de speculo in speculum transfertur imago,
inde ad nos elisa bis aduolat, aut etiam quod
340 circum agitur, cum uenit, imago propterea quod
flexa figura docet speculi conuertier ad nos.
indugredi porro pariter simulacra pedemque
ponere nobiscum credas gestumque imitari,
propterea quia, de speculi qua parte recedas,
345 continuo nequeunt illinc simulacra reuerti;
omnia quandoquidem cogit Natura referri
347 ac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.
299 splendida porro oculi fugitant uitantque tueri.
300 sol etiam caecat, contra si tendere pergas,
propterea quia uis magnast ipsius, et alte
aera per purum grauiter simulacra feruntur
et feriunt oculos, turbantia composituras.
praeterea splendor quicumque est acer adurit
305 saepe oculos ideo, quod semina possidet ignis
multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.
lurida praeterea fiunt quaecumque tuentur
arquati, quia luroris de corpore eorum
semina multa fluunt simulacris obuia rerum,
310 multaque sunt oculis in eorum denique mixta,
quae contage sua palloribus omnia pingunt.
311a [EX TENEBRIS IN LVCE QVAE SINT VIDERI
ET RVSVM EX LVCE QVAE SVNT IN
TENEBRIS VIDERI NON POSSE]
e tenebris autem quae sunt in luce tuemur,
propterea quia, cum propior caliginis aer
ater init oculos prior et possedit apertos,
315 insequitur candens confestim lucidus aer.
qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbras
aeris illius. nam multis partibus hic est
mobilior multisque minutior et mage pollens.
qui simul atque uias oculorum luce repleuit
320 atque pate fecit, quas ante obsederat aer
ater, continuo rerum simulacra secuntur,
322 quae sita sunt in luce, lacessuntque ut uideamus.
348 quod contra facere in tenebris e luce nequimus,
propterea quia posterior caliginis aer
350 crassior insequitur, qui cuncta foramina complet
obsiditque uias oculorum, ne simulacra
possint ullarum rerum coniecta mouere.
352a [DE TVRRIBVS]
quadratasque procul turris cum cernimus urbis,
propterea fit uti uideantur saepe rutundae,
355 angulus optusus quia longe cernitur omnis,
siue etiam potius non cernitur ac perit eius
plaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,
aera per multum quia dum simulacra feruntur,
cogit hebescere eum crebris offensibus aer.
360 hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis,
fit quasi ut ad turnum saxorum structa tuantur—
non tamen ut coram quae sunt uereque rutunda,
sed quasi adumbratim paulum simulata uidentur.
363a [DE VMBRA HOMINIS]
umbra uidetur item nobis in sole moueri
365 et uestigia nostra sequi gestumque imitari—
aera si credis priuatum lumine posse
indugredi, motus hominum gestumque sequentem.
(nam nihil esse potest aliud nisi lumine cassus
aer id quod nos ‘umbram’ perhibere suemus. )
370 nimirum quia terra locis ex ordine certis
lumine priuatur solis, quacumque meantes
officimus, repletur item quod liquimus eius,
propterea fit uti uideatur, quae fuit umbra
corporis, e regione eadem nos usque secuta.
375 semper enim noua se radiorum lumina fundunt
primaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur.
propterea facile et spoliatur lumine terra,
et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.
nec tamen hic oculos falli concedimus hilum.
380 nam quocumque loco sit lux atque umbra tueri
illorum est. eadem uero sint lumina necne,
umbraque quae fuit hic eadem nunc transeat illuc,
an potius fiat paulo quod diximus ante,
hoc animi demum ratio discernere debet,
385 nec possunt oculi naturam noscere rerum.
proinde animi uitium hoc oculis adfingere noli.
386a [DE VISV]
qua uehimur naui, fertur, cum stare uidetur;
quae manet in statione, ea praeter creditur ire.
et fugere ad puppim colles campique uidentur,
390 quos agimus praeter nauem uelisque uolamus.
sidera cessare aetheriis adfixa cauernis
cuncta uidentur, et adsiduo sunt omnia motu,
quandoquidem longos obitus exorta reuisunt,
cum permensa suo sunt caelum corpore claro.
395 solque pari ratione manere et luna uidetur
in statione, ea quae ferri res indicat ipsa.
exstantisque procul medio de gurgite montis,
classibus inter quos liber patet exitus ingens—
insula coniunctis tamen ex his una uidetur.
400 atria uersari et circumcursare columnae

[1] nostri=cocti/tosti (Geer)

325 原来的左眼则与右眼交换了位置。

326 影像也可以在镜子之间往返传递,[1]
这样便能够同时造出五六个影像。[2]
无论物品在建筑内部隐藏多深,
需要经过多曲折的路径才能抵达,
330 都可以借助一系列镜子,绕过蜿蜒的
回廊,让人们看见它们就在房中。
镜子反射另一面镜子总毫发无差,
旧影像左侧必定变成新影像右侧,
然后又会反过来,回归最初的身形。
335 还有,如果镜子有两个反射面,而且
弯曲的弧度与我们的肋骨大体相似,[3]
此时影像的右侧就真与右侧对应,
这或者因为影像从镜面传到镜面,
两次碰撞后才飞向我们,或者因为
340 镜子弯曲的形状教它朝我们折返,
于是它在第二次抵达时已经转身。
而且,你会觉得影像与我们一起
前行,停步,模仿我们的每个动作,
因为无论向镜子藏起哪个部位,
345 那个部位的影像立刻就不再反射——
自然命令所有的影像从物体弹回、
347 折返的角度都必须等于碰撞的角度。
299 眼睛总躲开太亮的东西,不愿凝视,[4]
300 如果你持续看太阳,甚至可能变盲,
因为它的力量过于强大,从高处
穿过晴空,膜像会以更大的坠劲
撞击眼球,搅乱和破坏里面的结构。
事实上,任何明亮的色彩都经常灼伤
305 眼睛,因为它们包含许多火原子,
进入我们的眼球时就会制造疼痛。
还有,黄疸病患者无论看什么物品,
都只见绿黄之色,因为颜色的原子流
从他们的身体外射,与物体的膜像相遇,
310 还有许多原子与他们的眼睛混合,
通过接触,一切都染上了这种病色。



我们能从黑暗中看见亮处的景象,[5]
其原因在于:靠近我们的黑色空气
抢先进入,占据了睁开的眼睛,明亮的
315 白色空气也立刻跟随其脚步,仿佛
洗净了它们,将另一种空气的幽暗魅影
驱赶出去,因为后者比前者的速度
快得多,原子精微得多,也更有效力。[6]
一旦刚才被黑色空气占据的眼睛
320 充满了光亮,路径也重新畅通无阻,
光照之中的那些物体的膜像马上
322 接踵而至,唤醒眼睛,让我们看见。
348 相反,我们却无法从亮处看清黑暗,
因为这时是密度更大的黑色空气
350 跟在后面,填塞了所有的孔隙,堵住
眼睛的路径。这样,任何东西的膜像
都无法投射进来,引发我们的视觉。

当我们从远处望见方形的高大建筑,[7]
它们的轮廓却经常像圆形,原因在于:
355 距离太远,所有棱角看上去都变钝,
或者根本看不见,它们的碰撞已经
消失,它们的冲击无法到达眼睛,
因为当那些膜像从大量空气中穿过,
反复的碰撞已经让它们失去了劲道。
360 当所有棱角以这种方式逃脱感觉,
石头建筑就仿佛已经被车床削圆——
然而,它们并不像眼前真正的圆物,
而仅仅像后者留在阴影之中的轮廓。

我们的影子似乎也在阳光下运动,[8]
365 跟随我们的脚步,将每个动作仿效——
倘若你相信,剥除光亮的空气能走路,
能够模仿人类的各种姿势和动作。
(因为我们习惯称之为“影子”的东西,
无非是一团空气,却被夺去了光明。)
370 毫无疑问,这是因为在我们游荡的
每个位置,地面的某些部分都依次
被挡住阳光,而我们离开的地方却被光
充满。这样一来,身体的所谓影子
就仿佛始终在相同方向上跟随我们。
375 因为新的光不断涌来,旧的光也不断
消失,就像羊毛不断被拽入火焰中,
所以大地很容易失去原来的光亮,
然后再次充满,洗净黑暗的阴影。
但我们不承认眼睛受到丝毫的蒙蔽,[9]
380 因为它们的职责是观察光影在什么
位置。至于前后的光线是否相同,
刚才的影子现在是否挪到了那里,
或者我片刻之前所说的是否真实,
这些都应该交给灵魂的理性来裁夺,
385 眼睛本就不能够知晓万物的本质。
所以别把灵魂的错误归罪于眼睛。

我们坐的船在前行,看起来仿佛没动,[10]
停泊在码头的船却好像从旁边驶过。
山峦和田野似乎都在向船尾逃逸,
390 其实是我们扬帆驾船经过了它们。
所有星座仿佛都钉在天穹上,纹丝
不动,但它们都在时刻不停地运行:
因为它们都会升起,明亮的身体
都会穿越天空,回到遥远的沉落处。
395 太阳和月亮也同样,似乎驻扎在原地,[11]
但事实告诉我们,二者都在移动。
虽然海中的两座山远远对峙,中间的
宽阔水面也允许舰队轻松地通过,
看上去它们却合二为一,变成岛屿。
400 孩子们停止旋转的游戏,会觉得大厅

[1] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,PLVRES IMAGINES CVR FIANT(多重镜像为何会产生)。这个小标题在抄本中标记为325a行。
[2] 这行的simulacra显然不指膜像,而指影像或者说镜像。
[3] 卢克莱修在这里设想的或者是凹面镜(相当于两块弧面镜拼合在一起),或者是两条或多条垂直玻璃拼合成的、具备两个有夹角的反射面的镜子。lateris(肋骨、两侧)和latuscula(面)的类比暗示,诗人想象的是两个反射面。后面描述的现象也最容易在两个成夹角的镜面之间出现。
[4] 在299-378行(实际的324-378行),卢克莱修讨论了与视觉相关的一些次要问题。其中299-306行(实际的324-331行)解释了强光致盲的原因。
[5] 312(实际的337)-352行解释了我们为何能在暗处看见明处的东西。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,EX TENEBRIS IN LVCE QVAE SINT VIDERI ET RVSVM EX LVCE QVAE SVNT IN TENEBRIS VIDERI NON POSSE(从暗处能看到亮处的物体,相反,从亮处无法看到暗处的物体)。这个小标题在抄本中标记为311a行(实际的336a行)。
[6] 伊壁鸠鲁的物理学从未证明过这一点。
[7] 353-363行探讨了方形建筑为何远看时轮廓会变圆。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE TVRRIBVS(论高大建筑)。这个小标题在抄本中标记为352a行。
[8] 364-378行分析人的影子如何形成。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE VMBRA HOMINIS(论人的影子)。这个小标题在抄本中标记为363a行。
[9] 379-521行具备过渡性质,连接了关于视觉的讨论(230-378行)和关于听觉的讨论(522-614行)。卢克莱修在此论证了伊壁鸠鲁哲学最重要的观点之一:感觉是最可靠的指引,它构成了伊壁鸠鲁知识论的基础。伊壁鸠鲁所言的感觉大体包括了四个方面:(1)简单而直接的感觉;(2)前知(指第一种感觉多次重复,形成记忆,从而使得我们对各种类别的事物有某种提前的理解);(3)感受(指我们对特定感觉的反应,主要是愉悦和痛苦);(4)灵魂的直觉性理解(指灵魂通过有意的投射去理解和把握事物)。参考Bailey专著《古希腊原子论者与伊壁鸠鲁》(The Greek Atomists and Epicurus 238-267)。
[10] 387-461行讨论了一些常见的错觉。387行的例子经常被古代西方人援引,参考西塞罗《学园派哲学》(Academica 2.25.81)。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题,DE VISV(论视觉)。这个小标题在抄本中标记为386a行。
[11] 这也是常见的例子,参考西塞罗《学园派哲学》(Academica 2.26.82)。