《物性論》第3卷701-800行

quod permanat enim, dissoluitur: interit ergo.
dispertitur enim per caulas corporis omnis.
ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,
disperit atque aliam naturam sufficit ex se,
705 sic anima atque animus quamuis [est] integra recens in
corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,
dum quasi per caulas omnis diduntur in artus
particulae, quibus haec animi natura creatur,
quae nunc in nostro dominatur corpore, nata
710 ex illa quae tunc periit partita per artus.
710a [DIE NATALI ANIMAM NON ESSE PRIVATAM]
quapropter neque natali priuata uidetur
esse die natura animae nec funeris expers.
semina praeterea linquontur necne animai
corpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,
715 haut erit ut merito inmortalis possit haberi,
partibus amissis quoniam libata recessit.
sin ita sinceris membris ablata profugit,
ut nullas partis in corpore liquerit ex se,
unde cadauera rancenti iam uiscere uermes
720 expirant, atque unde animantum copia tanta
exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?
quod si forte animas extrinsecus insinuari
uermibus et priuas in corpora posse uenire
credis, nec reputas cur milia multa animarum
725 conueniant unde una recesserit, hoc tamen est ut
quaerendum uideatur et in discrimen agendum,
utrum tandem animae uenentur semina quaeque
uermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,
an quasi corporibus perfectis insinuentur.
730 at neque cur faciant ipsae quareue laborent
dicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,
sollicitae uolitant morbis alguque fameque.
corpus enim magis his uitiis adfine laborat
et mala multa animus contage fungitur eius.
735 sed tamen his esto quamuis facere utile corpus,
cum subeant: at qui possint, uia nulla uidetur.
haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.
nec tamen est ut qui [cum] perfectis insinuentur
corporibus. neque enim poterunt suptiliter esse
740 conexae, neque consensu contagia fient.
denique cur acris uiolentia triste leonum
seminium sequitur, uolpes dolus, et fuga ceruis
a patribus datur et [a] patrius pauor incitat artus,
et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
745 ex ineunte aeuo generascunt ingenioque,
si non certa suo quia semine seminioque
uis animi pariter crescit cum corpore quoque?
quod si inmortalis foret et mutare soleret
corpora, permixtis animantes moribus essent:
750 effugeret canis Hyrcano de semine saepe
cornigeri incursum cerui, tremeretque per auras
aeris accipiter fugiens ueniente columba;
desiperent homines; saperent fera saecla ferarum.
illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
755 inmortalem animam mutato corpore flecti.
quod mutatur enim, dissoluitur: interit ergo.
traiciuntur enim partes atque ordine migrant.
quare dissolui quoque debent posse per artus,
denique ut intereant una cum corpore cunctae.
760 sin animas hominum dicent in corpora semper
ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus
[si non certa suo quia semine seminioque],
nec tam doctus equae pullus quam fortis equi uis.
765 scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
confugient. quod si iam fit, fateare necessest
mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
tanto opere amittit uitam sensumque priorem.
quoue modo poterit pariter cum corpore quoque
770 confirmata cupitum aetatis tangere florem
uis animi, nisi erit consors in origine prima?
quidue foras sibi uult membris exire senectis?
an metuit conclusa manere in corpore putri,
et domus aetatis spatio ne fessa uetusto
775 obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
denique conubia ad Veneris partusque ferarum
esse animas praesto deridiculum esse uidetur,
expectare immortalis mortalia membra
innumero numero, certareque praeproperanter
780 inter se quae prima potissimaque insinuetur—
si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
ut quae prima uolans aduenerit insinuetur
prima, neque inter se contendant uiribus hilum.
denique in aethere non arbor, non aequore in alto
785 nubes esse queunt nec pisces uiuere in aruis
nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
certum ac dispositumst ubi quicquit crescat et insit.
sic animi natura nequit sine corpore oriri
sola neque a neruis et sanguine longius esse.
790 quod si posset enim, multo prius ipsa animi uis
in capite aut umeris aut imis calcibus esse
posset et innasci quauis in parte soleret,
tandem in eodem homine atque in eodem uase manere.
quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
795 dispositumque uidetur ubi esse et crescere possit
sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
totum posse extra corpus durare genique.
quare, corpus ubi interiit, periisse necessest
confiteare animam distractam in corpore toto.
800 quippe etenim mortale aeterno iungere et una

因為滲透時它會消融,消融便是死:
通過身體的毛孔進入時,它已經解體。
正如食物輸送到四肢和身體各處時,
已經被摧毀,為另一種存在提供營養,
705 魂魄即使在進入身體時的確是整體,[1]
也已在滲透過程中被分解,與此同時,
這些通過毛孔滲入身體的微粒
為創造這顆新的靈魂——也就是如今
統治我們身體的靈魂——提供了物質,
710 而原來的靈魂已經死了,彌散在肢體里。

所以,靈魂這種物質不可能沒有[2]
生日,同樣也無法逃脫自己的葬禮。
還有一個問題:靈魂的原子是否[3]
繼續留在屍體里?如果有部分尚存,
715 我們就不能名正言順地稱它不朽,
因為它離開的時候損失了一些成分。
但如果它在屍體完好時就全部撤走,
在整個身體中不留一點自己的殘餘,
已經腐爛的肉身靠什麼吐出蛆蟲,
720 如此多沒有骨頭也沒有血的活物[4]
靠什麼誕生,從腫脹的軀殼一波波湧出?
但如果你碰巧相信,靈魂從外面進入
蛆蟲體內,而且能分別找到棲居的
肉身,卻不想一顆靈魂離開的位置
725 怎麼會聚集成千上萬的靈魂,我們
就必須提出這個問題,做這個判斷:
靈魂究竟是分別搜尋到蛆蟲的卵,
分別在那裡為自己建造寓居之所,
還是直接進入現成的蛆蟲身體?
730 可是它們為何要如此大費周章,
實在很難解釋。它們沒身體的囚禁,
擺脫了疾病、寒冷、飢餓,可自在飛翔。
身體離這些災殃卻更近,更易受折磨,
靈魂因為與身體相連,才跟着遭罪。
735 即使我們承認,建造身體對它們
有用,它們進入時,也顯然無路可走。
所以,靈魂不會為自己製造肢體,
也沒有通道進入已經成形的肉身,[5]
它們也無法精巧地與身體建立連接,
740 也不會與之形成互相感知的紐帶。
還有,為何狂野的暴力與獅子的陰鬱[6]
物種相隨,為何狐狸狡詐,鹿易受
驚嚇的本性傳自父輩,祖先的恐懼[7]
催動它的腿?為何諸如此類的特徵
745 自出生之日就已出現在身體和性格里,
若不是某種固定的靈魂功能脫胎於
種子和族類,和整個身體一起生長?
但如果靈魂不朽,時常更換寓居的
身體,那麼生物的習性將混亂不堪:
750 長角的小鹿進攻時,胡爾卡尼的獵犬
將時常逃跑;當迎面飛來一隻鴿子,
雄鷹會在半空中顫抖,轉身飛竄;
人失去理性,野蠻的獸類卻擁有智慧。
有人說,改變身體就能改變不朽的
755 靈魂,這種觀點是基於錯誤的推理。
因為改變即解體,而解體即是毀滅:
各部分已經互調,更換了原來的秩序。
所以,靈魂必定會在全身各處解體,
這樣最終它才能和身體一起毀壞。
760 但他們若宣稱,人的靈魂永遠只進入
人的身體,我便要反問,智者為何能
變成蠢材,小孩又為何缺乏審慎,
763 [此行似乎是七百四十六行的錯誤重複][8]
受訓的小馬為何沒有成年馬的雄健?
765 他們無疑會辯解:靈魂在柔弱的身體里
也會變柔弱。但真是這樣,你就須承認,
靈魂是必死之物,因為它在體內會經歷
如此的劇變,失去以前的生命和感覺。
還有,它怎麼可能與指定的身體協調地[9]
770 成長,直到觸及令人羨慕的完滿,
如果它不是從一開始就與之相伴?
當肢體衰老時,它選擇離開是為了什麼?[10]
是怕自己被關在搖搖欲墜的肉身里,
怕年久失修的住所化為廢墟,將自己
775 埋葬?可是不朽之物怎會有危險?
再者,在人類交合或者野獸分娩時,[11]
靈魂在一旁觀望,這樣的場景太荒謬:
黑壓壓的無數不死之物等待着必死的
肢體,亂鬨哄,你推我搡,爭先恐後,
780 都想擊敗競爭者,搶佔降生的肉身——
除非靈魂們幸運地簽訂了某種條約,
最先飛到某具身體上的自動獲得
進入權,大家都不許以蠻力互相爭鬥。
還有一點,樹不能長於空中,雲不能[12]
785 出現在深海,魚群不能在田野上生活,
木頭裡不會淌血,汁液不會在石頭裡。
萬物都有指定的生長和居住的空間。
靈魂也不能擺脫身體而獨自誕生,[13]
它也不可以距離肌腱和血液太遠。
790 但如果靈魂的力量能脫離身體,它就
更可能居住於頭部、肩部或者腳跟,
或者誕生於身體的隨便什麼部分,
總之在相同的人身上、相同的容器里。
然而,即使在我們的身體里,魂魄能夠
795 在何處存在,在何處生長,也早已確定,
不可更改,所以我們就更應該相信,
靈魂絕不可能在體外停留和誕生。
所以,當身體死去,你就必須承認,
靈魂也將從整個身體奪走,一併毀滅。
800 將必死之身和永恆之魂綁在一起,

[1] 抄本中的est是多餘的詞。
[2] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題:DIE NATALI ANIMAM NON ESSE PRIVATAM(靈魂並非沒有生日)。這個小標題在抄本中標記為710a行。
[3] 713-740行是靈魂必死的論證十二:人死時,有部分靈魂留在屍體內,這表明靈魂可分,因此靈魂必朽。
[4] “活物”(animantum,複數屬格)意味着它們都有靈魂(anima)。盧克萊修的邏輯是:屍體中既然能產生如此多的蛆蟲,這些蛆蟲又各自有靈魂,那麼這些靈魂由何而來?如果它們從屍體內部獲取靈魂,那麼靈魂就是可分的,可分之物必然會朽壞。他在下文則考慮了另一種情形:它們從屍體外部獲取靈魂。
[5] 抄本中的cum是多餘的詞。
[6] 741-775行是靈魂必死的論證十三:靈魂不會改變類別,只能在一定範圍內發展、衰亡,而這表明它會變化,從而證明它必朽。
[7] 抄本中的第二個介詞a是多餘的詞。
[8] 抄本中的這一行應當忽略。
[9] 原文的quoque不是副詞,而是奪格關係代詞quo加連詞que。
[10] 這裡,盧克萊修姑且假定畢達哥拉斯的轉世說(palingenesis)是對的,然後用歸謬法反擊。
[11] 776-783行是靈魂必死的論證十四:想象不朽的靈魂等待進入必朽的身體是荒唐的。
[12] 784-805行是靈魂必死的論證十五:靈魂既然有固定的生存環境和生存條件,就無法離開這些環境和條件而繼續生存。
[13] 這行的animi natura=animus(靈魂)。盧克萊修的邏輯是:如果靈魂(主要是魂)能在身體之外生存,它就更能在身體之內某個不適合它的地方生存,而前文已經證明它(魂)只能存在於人的胸膛,所以這個假設是不成立的。