《物性论》第3卷701-800行

quod permanat enim, dissoluitur: interit ergo.
dispertitur enim per caulas corporis omnis.
ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,
disperit atque aliam naturam sufficit ex se,
705 sic anima atque animus quamuis [est] integra recens in
corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,
dum quasi per caulas omnis diduntur in artus
particulae, quibus haec animi natura creatur,
quae nunc in nostro dominatur corpore, nata
710 ex illa quae tunc periit partita per artus.
710a [DIE NATALI ANIMAM NON ESSE PRIVATAM]
quapropter neque natali priuata uidetur
esse die natura animae nec funeris expers.
semina praeterea linquontur necne animai
corpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,
715 haut erit ut merito inmortalis possit haberi,
partibus amissis quoniam libata recessit.
sin ita sinceris membris ablata profugit,
ut nullas partis in corpore liquerit ex se,
unde cadauera rancenti iam uiscere uermes
720 expirant, atque unde animantum copia tanta
exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?
quod si forte animas extrinsecus insinuari
uermibus et priuas in corpora posse uenire
credis, nec reputas cur milia multa animarum
725 conueniant unde una recesserit, hoc tamen est ut
quaerendum uideatur et in discrimen agendum,
utrum tandem animae uenentur semina quaeque
uermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,
an quasi corporibus perfectis insinuentur.
730 at neque cur faciant ipsae quareue laborent
dicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,
sollicitae uolitant morbis alguque fameque.
corpus enim magis his uitiis adfine laborat
et mala multa animus contage fungitur eius.
735 sed tamen his esto quamuis facere utile corpus,
cum subeant: at qui possint, uia nulla uidetur.
haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.
nec tamen est ut qui [cum] perfectis insinuentur
corporibus. neque enim poterunt suptiliter esse
740 conexae, neque consensu contagia fient.
denique cur acris uiolentia triste leonum
seminium sequitur, uolpes dolus, et fuga ceruis
a patribus datur et [a] patrius pauor incitat artus,
et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
745 ex ineunte aeuo generascunt ingenioque,
si non certa suo quia semine seminioque
uis animi pariter crescit cum corpore quoque?
quod si inmortalis foret et mutare soleret
corpora, permixtis animantes moribus essent:
750 effugeret canis Hyrcano de semine saepe
cornigeri incursum cerui, tremeretque per auras
aeris accipiter fugiens ueniente columba;
desiperent homines; saperent fera saecla ferarum.
illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
755 inmortalem animam mutato corpore flecti.
quod mutatur enim, dissoluitur: interit ergo.
traiciuntur enim partes atque ordine migrant.
quare dissolui quoque debent posse per artus,
denique ut intereant una cum corpore cunctae.
760 sin animas hominum dicent in corpora semper
ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus
[si non certa suo quia semine seminioque],
nec tam doctus equae pullus quam fortis equi uis.
765 scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
confugient. quod si iam fit, fateare necessest
mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
tanto opere amittit uitam sensumque priorem.
quoue modo poterit pariter cum corpore quoque
770 confirmata cupitum aetatis tangere florem
uis animi, nisi erit consors in origine prima?
quidue foras sibi uult membris exire senectis?
an metuit conclusa manere in corpore putri,
et domus aetatis spatio ne fessa uetusto
775 obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
denique conubia ad Veneris partusque ferarum
esse animas praesto deridiculum esse uidetur,
expectare immortalis mortalia membra
innumero numero, certareque praeproperanter
780 inter se quae prima potissimaque insinuetur—
si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
ut quae prima uolans aduenerit insinuetur
prima, neque inter se contendant uiribus hilum.
denique in aethere non arbor, non aequore in alto
785 nubes esse queunt nec pisces uiuere in aruis
nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
certum ac dispositumst ubi quicquit crescat et insit.
sic animi natura nequit sine corpore oriri
sola neque a neruis et sanguine longius esse.
790 quod si posset enim, multo prius ipsa animi uis
in capite aut umeris aut imis calcibus esse
posset et innasci quauis in parte soleret,
tandem in eodem homine atque in eodem uase manere.
quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
795 dispositumque uidetur ubi esse et crescere possit
sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
totum posse extra corpus durare genique.
quare, corpus ubi interiit, periisse necessest
confiteare animam distractam in corpore toto.
800 quippe etenim mortale aeterno iungere et una

因为渗透时它会消融,消融便是死:
通过身体的毛孔进入时,它已经解体。
正如食物输送到四肢和身体各处时,
已经被摧毁,为另一种存在提供营养,
705 魂魄即使在进入身体时的确是整体,[1]
也已在渗透过程中被分解,与此同时,
这些通过毛孔渗入身体的微粒
为创造这颗新的灵魂——也就是如今
统治我们身体的灵魂——提供了物质,
710 而原来的灵魂已经死了,弥散在肢体里。

所以,灵魂这种物质不可能没有[2]
生日,同样也无法逃脱自己的葬礼。
还有一个问题:灵魂的原子是否[3]
继续留在尸体里?如果有部分尚存,
715 我们就不能名正言顺地称它不朽,
因为它离开的时候损失了一些成分。
但如果它在尸体完好时就全部撤走,
在整个身体中不留一点自己的残余,
已经腐烂的肉身靠什么吐出蛆虫,
720 如此多没有骨头也没有血的活物[4]
靠什么诞生,从肿胀的躯壳一波波涌出?
但如果你碰巧相信,灵魂从外面进入
蛆虫体内,而且能分别找到栖居的
肉身,却不想一颗灵魂离开的位置
725 怎么会聚集成千上万的灵魂,我们
就必须提出这个问题,做这个判断:
灵魂究竟是分别搜寻到蛆虫的卵,
分别在那里为自己建造寓居之所,
还是直接进入现成的蛆虫身体?
730 可是它们为何要如此大费周章,
实在很难解释。它们没身体的囚禁,
摆脱了疾病、寒冷、饥饿,可自在飞翔。
身体离这些灾殃却更近,更易受折磨,
灵魂因为与身体相连,才跟着遭罪。
735 即使我们承认,建造身体对它们
有用,它们进入时,也显然无路可走。
所以,灵魂不会为自己制造肢体,
也没有通道进入已经成形的肉身,[5]
它们也无法精巧地与身体建立连接,
740 也不会与之形成互相感知的纽带。
还有,为何狂野的暴力与狮子的阴郁[6]
物种相随,为何狐狸狡诈,鹿易受
惊吓的本性传自父辈,祖先的恐惧[7]
催动它的腿?为何诸如此类的特征
745 自出生之日就已出现在身体和性格里,
若不是某种固定的灵魂功能脱胎于
种子和族类,和整个身体一起生长?
但如果灵魂不朽,时常更换寓居的
身体,那么生物的习性将混乱不堪:
750 长角的小鹿进攻时,胡尔卡尼的猎犬
将时常逃跑;当迎面飞来一只鸽子,
雄鹰会在半空中颤抖,转身飞窜;
人失去理性,野蛮的兽类却拥有智慧。
有人说,改变身体就能改变不朽的
755 灵魂,这种观点是基于错误的推理。
因为改变即解体,而解体即是毁灭:
各部分已经互调,更换了原来的秩序。
所以,灵魂必定会在全身各处解体,
这样最终它才能和身体一起毁坏。
760 但他们若宣称,人的灵魂永远只进入
人的身体,我便要反问,智者为何能
变成蠢材,小孩又为何缺乏审慎,
763 [此行似乎是七百四十六行的错误重复][8]
受训的小马为何没有成年马的雄健?
765 他们无疑会辩解:灵魂在柔弱的身体里
也会变柔弱。但真是这样,你就须承认,
灵魂是必死之物,因为它在体内会经历
如此的剧变,失去以前的生命和感觉。
还有,它怎么可能与指定的身体协调地[9]
770 成长,直到触及令人羡慕的完满,
如果它不是从一开始就与之相伴?
当肢体衰老时,它选择离开是为了什么?[10]
是怕自己被关在摇摇欲坠的肉身里,
怕年久失修的住所化为废墟,将自己
775 埋葬?可是不朽之物怎会有危险?
再者,在人类交合或者野兽分娩时,[11]
灵魂在一旁观望,这样的场景太荒谬:
黑压压的无数不死之物等待着必死的
肢体,乱哄哄,你推我搡,争先恐后,
780 都想击败竞争者,抢占降生的肉身——
除非灵魂们幸运地签订了某种条约,
最先飞到某具身体上的自动获得
进入权,大家都不许以蛮力互相争斗。
还有一点,树不能长于空中,云不能[12]
785 出现在深海,鱼群不能在田野上生活,
木头里不会淌血,汁液不会在石头里。
万物都有指定的生长和居住的空间。
灵魂也不能摆脱身体而独自诞生,[13]
它也不可以距离肌腱和血液太远。
790 但如果灵魂的力量能脱离身体,它就
更可能居住于头部、肩部或者脚跟,
或者诞生于身体的随便什么部分,
总之在相同的人身上、相同的容器里。
然而,即使在我们的身体里,魂魄能够
795 在何处存在,在何处生长,也早已确定,
不可更改,所以我们就更应该相信,
灵魂绝不可能在体外停留和诞生。
所以,当身体死去,你就必须承认,
灵魂也将从整个身体夺走,一并毁灭。
800 将必死之身和永恒之魂绑在一起,

[1] 抄本中的est是多余的词。
[2] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题:DIE NATALI ANIMAM NON ESSE PRIVATAM(灵魂并非没有生日)。这个小标题在抄本中标记为710a行。
[3] 713-740行是灵魂必死的论证十二:人死时,有部分灵魂留在尸体内,这表明灵魂可分,因此灵魂必朽。
[4] “活物”(animantum,复数属格)意味着它们都有灵魂(anima)。卢克莱修的逻辑是:尸体中既然能产生如此多的蛆虫,这些蛆虫又各自有灵魂,那么这些灵魂由何而来?如果它们从尸体内部获取灵魂,那么灵魂就是可分的,可分之物必然会朽坏。他在下文则考虑了另一种情形:它们从尸体外部获取灵魂。
[5] 抄本中的cum是多余的词。
[6] 741-775行是灵魂必死的论证十三:灵魂不会改变类别,只能在一定范围内发展、衰亡,而这表明它会变化,从而证明它必朽。
[7] 抄本中的第二个介词a是多余的词。
[8] 抄本中的这一行应当忽略。
[9] 原文的quoque不是副词,而是夺格关系代词quo加连词que。
[10] 这里,卢克莱修姑且假定毕达哥拉斯的转世说(palingenesis)是对的,然后用归谬法反击。
[11] 776-783行是灵魂必死的论证十四:想象不朽的灵魂等待进入必朽的身体是荒唐的。
[12] 784-805行是灵魂必死的论证十五:灵魂既然有固定的生存环境和生存条件,就无法离开这些环境和条件而继续生存。
[13] 这行的animi natura=animus(灵魂)。卢克莱修的逻辑是:如果灵魂(主要是魂)能在身体之外生存,它就更能在身体之内某个不适合它的地方生存,而前文已经证明它(魂)只能存在于人的胸膛,所以这个假设是不成立的。