《物性論》第3卷601-700行

omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
ut grauior paulo possit dissoluere causa.
quid dubitas tandem quin, extra prodita corpus
inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
605 non modo non omnem possit durare per aeuom
sed minimum quoduis nequeat consistere tempus?
nec sibi enim quisquam moriens sentire uidetur
ire foras animam incolumem de corpore toto
nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
610 uerum deficere in certa regione locatam,
ut sensus alios in parti quemque sua scit
dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
non tam se moriens dissolui conquereretur,
sed magis ire foras uestemque relinquere, ut anguis.
615 denique cur animi numquam mens consiliumque
gignitur in capite aut pedibus manibusue, sed unis
sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
si non certa loca ad nascendum reddita cuique
sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
620 atque ita multimodis partitis artubus esse,
membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
623a [DE SENSIBVS ANIMAE ET ANIMI]
praeterea si inmortalis natura animaist
625 et sentire potest secreta a corpore nostro,
quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
nec ratione alia nosmet proponere nobis
possumus infernas animas Acherunte uagari.
pictores itaque et scriptorum saecla priora
630 sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
esse potest animae neque sorsum lingua neque aures.
haud igitur per se possunt sentire neque esse.
et quoniam toto sentimus corpore inesse
635 uitalem sensum et totum esse animale uidemus,
si subito medium celeri praeciderit ictu
uis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
dispertita procul dubio quoque uis animai
et discissa simul cum corpore dissicietur.
640 at quod scinditur et partis discedit in ullas,
scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
falciferos memorant currus abscidere membra
saepe ita de subito permixta caede calentis,
ut tremere in terra uideatur ab artubus id quod
645 decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis uis
mobilitate mali non quit sentire dolorem;
et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
corpore reliquo pugnam caedesque petessit
nec tenet amissam laeuam cum tegmine saepe
650 inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
inde alius conatur adempto surgere crure,
cum digitos agitat propter moribundus humi pes.
et capud abscisum calido uiuenteque trunco
655 seruat humi uoltum uitalem oculosque patentis,
donec reliquias animai reddidit omnes.
quin etiam tibi si lingua uibrante minanti
serpentis cauda procero corpore truncum[1]
sit libitum in multas partis discidere ferro,
660 omnia iam sorsum cernes ancisa recenti
uolnere tortari et terram conspargere tabo,
ipsam seque retro partem petere ore priorem,
uolneris ardenti ut morsu premat icta dolore.
omnibus esse igitur totas dicemus in illis
665 particulis animas? [animas] at ea ratione sequetur
unam animantem animas habuisse in corpore multas.
ergo diuisast ea, quae fuit una, simul cum
corpore, quapropter mortale utrumque putandumst,
in multas quoniam partis disciditur aeque.
670 praeterea si inmortalis natura animai
constat et in corpus nascentibus insinuatur,
cur super ante actam aetatem meminisse nequimus,
672a [INTERISSE ET QVAE nunc est nunc esse creatam]
673 nec uestigia gestarum rerum ulla tenemus?
nam si tanto operest animi mutata potestas,
675 omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,
non, ut opinor, id ab Leto iam longius errat.[2]
quapropter fateare necessest quae fuit ante
interiisse, et quae nunc est nunc esse creatam.
praeterea si, iam perfecto corpore, nobis
680 inferri solitast animi uiuata potestas
tum cum gignimur et uitae cum limen inimus,
haud ita conueniebat uti cum corpore et una
cum membris uideatur in ipso sanguine cresse,
sed uelut in cauea per se sibi uiuere solam
685 conuenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.
quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst
expertis animas nec Leti lege solutas.
nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst
corporibus nostris extrinsecus insinuatas
690 (quod fieri totum contra manifesta docet res:
namque ita conexa est per uenas uiscera neruos
ossaque, uti dentes quoque sensu participentur,
morbus ut indicat et gelidai stringor aquai
et lapis oppressus, subsit sei frugibus, asper),[3]
695 nec, tam contextae cum sint, exire uidentur
incolumes posse et saluas exsoluere sese
omnibus e neruis atque ossibus articulisque.
quod si forte putas extrinsecus insinuatam
permanare animam nobis per membra solere,
700 tanto quique magis cum corpore fusa peribit.

[1] serpentis cauda=serpentis caude (MSS)=serpenti caudam e (MacKay)=serpens it cauda (Rebac); truncum=utrumque (MSS)=truncam (MacKay)=unumque (Rebac)
[2] longius=longiter (Timpanaro; Charissius; Nonius)
[3] subsit sei=subitis e (MSS)=subito sub (MacKay)=sub tostis (Meurig-Davies)

顛覆,二者都已隨肉身瀕臨解體,
稍微增強攻擊就能夠讓它們毀滅。
你為何還要懷疑:當靈魂被逐出體外,
如此虛弱,曝露於空氣中,全無覆遮,
605 它不僅無法一直活到永恆,甚至
不能繼續挺過無論多短的時間?
似乎沒有任何人臨死時有這種感覺——
靈魂毫髮無傷地從整個身體撤離,
或者首先向上旅行,抵達喉管——
610 而是覺得它在某個部位喪失了能力,
正如他知曉別的感官也在各自的
區域癱瘓。但如果我們的靈魂不死,
它就不應在臨終時抱怨自己的離析,
而應像蛇一樣,拋下舊衣,爬出去。
615 還有,靈魂的理性和判斷為何不是在[1]
頭部、腳部或手部產生,而是全部
黏聚在某個特定的區域,若非萬物
在出生之時就已分到專屬的居所,
並且在出生後還能繼續停留,我們
620 身體的各部分也有如此的多重結構,
這樣肢體才永遠不出現荒唐的安排?
萬事總是如此,因果相連,水從來
不會創造火,寒也不會在火中誕生。

再者,如果靈魂的本性確乎不朽,[2]
625 與我們的身體分離時也有感覺,那麼
我認為,它也應該具備五種感官。
我們無法想象,人類靈魂還能以
何種不同的方式在地府冥河浪遊。
畫師和古代的作家便是如此描摹
630 靈魂,我們的感官它們樣樣擁有。[3]
然而,離開了身體,無論眼睛、鼻子、
手、舌頭還是耳朵都不能為靈魂單獨
存在,因此也不能擁有任何感覺。
既然我們感覺,生命的感覺存在於[4]
635 整個身體,也能看見它洋溢的活力,
如果某種外力迅速地將它從中間[5]
斬斷,變成彼此分離的兩段殘軀,
毫無疑問,靈魂的力量也會被切斷,
和身體一起變成互不相連的兩半。
640 可是任何東西若能被切成部分,
顯然就否定了作為永恆之物的資格。
有人回憶說,常有配備鏟刀的戰車[6]
浸滿溫熱的血腥,旋風般從戰場掃過,
旁觀者看見突然削掉的手臂在地面
645 顫動,然而受害者的靈魂和神志卻因
災難降臨得太快而感覺不到痛苦,
而且他的全部心思都集中於殺戮,
剩下的肢體迫不及待捲入了血戰,
所以他經常意識不到車輪和饕餮的
650 鏟刀已連同盾牌奪走了自己的左臂,
另一位不知失去了右臂,仍登車相搏。
還有人已經丟了腿,仍試圖奮力站起,
垂死的足仍在身旁的地面扭動腳趾。
砍下的頭脫離了未死尚溫的軀幹,
655 躺在地上,仍保持活人的表情,睜着眼,
直至它交出所有的靈魂,一點不剩。[7]
再舉一例,如果蛇吐着信子,尾巴
從長長的身子可怕地彈起,你願用斧子
將它切割成許多小段,你會發現,
660 它們無一例外都會在新鮮的傷口下
蠕動,甩出的血液將周圍的泥土染紅,
頭部會用嘴搜尋失散的後部,竭力
用暴烈的咬噬鎮壓自己傷口的劇痛。[8]
我們能因此聲稱,每份身體里都住着
665 一顆靈魂嗎?如果那樣,就只能推斷,
每個生命的體內都有許多顆靈魂。
所以我們說,靈魂只有一顆,它和
身體一起被分割,所以二者都必死,
因為它們都能夠被切成許多部分。
670 再者,如果靈魂的本性確實不朽,[9]
是在我們出生之時才進入身體,
為何我們記不起前世做過的事情,[10]

為何過往的一切沒有蹤跡存留?
如果靈魂的功能經歷了如此的劇變,
675 完全抹掉了前世經歷的一切記憶,
我認為,這與死亡已沒有本質區別。
所以你必須承認,以前的靈魂已亡歿,
如今存在的這顆靈魂乃是新造。
不僅如此,倘若靈魂被激活的功能[11]
680 是在身體成形之後、誕生之前,
在我們越過光的門檻前才進入肉身,
它就不應像現在這樣,似乎和身體、
四肢甚至血液一起生長,而應該
獨自棲居於某個與周遭隔絕的小巢,
685 然而卻必須允許感覺在全身流動。
所以我一再重申,靈魂不可能不是
出生而來,也無法擺脫死亡的法則。
倘若它們是從外部進入我們體內,
就絕不可能和肉身結合得如此緊密
690 (顯明的事實告訴我們,另一種方式
才成立:它通過血脈、肌肉、肌腱和骨骼
與身體聯姻,甚至牙齒都分享感覺——
病症、刺骨的冷水或者咀嚼麵包時[12]
突然咬到的堅硬石子都是確證)。[13]
695 既然它們與身體緊密交纏,顯然不可能
不受傷害地離開,不可能安然扯斷
自己與所有肌腱、骨骼和關節的聯繫。
但你若碰巧相信,靈魂能夠從外面
滲透我們的四肢,從而進入體內,
700 那麼它如此和身軀混合,更會死亡,

[1] 615-623行是靈魂必死的論證七:靈魂唯一恰當的居所是身體,所以離開身體不可能生存。
[2] 624-633行是靈魂必死的論證八:感覺是內在於身體的,離開身體的靈魂不會有感覺,因而無法生存。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題:DE SENSIBVS ANIMAE ET ANIMI(論魂魄的感覺)。這個小標題在抄本中標記為623a行。
[3] “畫師”可能包括公元前5世紀的希臘壁畫家波利格諾托斯(Polygnotus),他在德爾斐的著名作品中描繪了奧德修斯在地府拜訪先知忒瑞西阿斯(Tiresias)的場景。“作家”肯定包含荷馬,《奧德賽》第11卷就是著名的例子。
[4] 634-669行是靈魂必死的論證九:當身體被分割,靈魂和感覺也被分割,由此可知靈魂必朽。
[5] 如果外力不夠迅速,靈魂可能來得及收縮,從而不會被切斷。
[6] 古羅馬和古希臘軍隊都不曾使用配備鏟刀的戰車,這裡的場景可能來自曾在東方異國作戰的士兵的回憶。
[7] 類似的場景見於恩尼烏斯的《編年紀》(Annales 472-473)。
[8] 這一行原文的文本不確定。
[9] 670-678行是靈魂必死的論證十:我們不記得前生的任何事情,說明靈魂在出生前並不存在。這是反駁畢達哥拉斯的轉世說和柏拉圖的靈魂回憶說(參考Phaedo 72e-77a, 77c-d, 91e-92c)。
[10] 在《物性論》的拉丁原文中,這裡有672a行:INTERISSE ET QVAE nunc est nunc esse creatam。這是678行的錯誤重複,古代抄寫員誤認為是一個小標題。
[11] 679-712行是靈魂必死的論證十一:靈魂與身體緊密相連,這表明它不是出生時才進入身體,它和身體一起誕生,離開身體就會死亡。盧克萊修反駁的是畢達哥拉斯、恩培多克勒和柏拉圖等人的靈魂論。
[12] “病症”指牙疼。
[13] 這一行原文的文本不確定。