《物性论》第3卷601-700行

omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
ut grauior paulo possit dissoluere causa.
quid dubitas tandem quin, extra prodita corpus
inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
605 non modo non omnem possit durare per aeuom
sed minimum quoduis nequeat consistere tempus?
nec sibi enim quisquam moriens sentire uidetur
ire foras animam incolumem de corpore toto
nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
610 uerum deficere in certa regione locatam,
ut sensus alios in parti quemque sua scit
dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
non tam se moriens dissolui conquereretur,
sed magis ire foras uestemque relinquere, ut anguis.
615 denique cur animi numquam mens consiliumque
gignitur in capite aut pedibus manibusue, sed unis
sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
si non certa loca ad nascendum reddita cuique
sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
620 atque ita multimodis partitis artubus esse,
membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
623a [DE SENSIBVS ANIMAE ET ANIMI]
praeterea si inmortalis natura animaist
625 et sentire potest secreta a corpore nostro,
quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
nec ratione alia nosmet proponere nobis
possumus infernas animas Acherunte uagari.
pictores itaque et scriptorum saecla priora
630 sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
esse potest animae neque sorsum lingua neque aures.
haud igitur per se possunt sentire neque esse.
et quoniam toto sentimus corpore inesse
635 uitalem sensum et totum esse animale uidemus,
si subito medium celeri praeciderit ictu
uis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
dispertita procul dubio quoque uis animai
et discissa simul cum corpore dissicietur.
640 at quod scinditur et partis discedit in ullas,
scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
falciferos memorant currus abscidere membra
saepe ita de subito permixta caede calentis,
ut tremere in terra uideatur ab artubus id quod
645 decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis uis
mobilitate mali non quit sentire dolorem;
et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
corpore reliquo pugnam caedesque petessit
nec tenet amissam laeuam cum tegmine saepe
650 inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
inde alius conatur adempto surgere crure,
cum digitos agitat propter moribundus humi pes.
et capud abscisum calido uiuenteque trunco
655 seruat humi uoltum uitalem oculosque patentis,
donec reliquias animai reddidit omnes.
quin etiam tibi si lingua uibrante minanti
serpentis cauda procero corpore truncum[1]
sit libitum in multas partis discidere ferro,
660 omnia iam sorsum cernes ancisa recenti
uolnere tortari et terram conspargere tabo,
ipsam seque retro partem petere ore priorem,
uolneris ardenti ut morsu premat icta dolore.
omnibus esse igitur totas dicemus in illis
665 particulis animas? [animas] at ea ratione sequetur
unam animantem animas habuisse in corpore multas.
ergo diuisast ea, quae fuit una, simul cum
corpore, quapropter mortale utrumque putandumst,
in multas quoniam partis disciditur aeque.
670 praeterea si inmortalis natura animai
constat et in corpus nascentibus insinuatur,
cur super ante actam aetatem meminisse nequimus,
672a [INTERISSE ET QVAE nunc est nunc esse creatam]
673 nec uestigia gestarum rerum ulla tenemus?
nam si tanto operest animi mutata potestas,
675 omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,
non, ut opinor, id ab Leto iam longius errat.[2]
quapropter fateare necessest quae fuit ante
interiisse, et quae nunc est nunc esse creatam.
praeterea si, iam perfecto corpore, nobis
680 inferri solitast animi uiuata potestas
tum cum gignimur et uitae cum limen inimus,
haud ita conueniebat uti cum corpore et una
cum membris uideatur in ipso sanguine cresse,
sed uelut in cauea per se sibi uiuere solam
685 conuenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.
quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst
expertis animas nec Leti lege solutas.
nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst
corporibus nostris extrinsecus insinuatas
690 (quod fieri totum contra manifesta docet res:
namque ita conexa est per uenas uiscera neruos
ossaque, uti dentes quoque sensu participentur,
morbus ut indicat et gelidai stringor aquai
et lapis oppressus, subsit sei frugibus, asper),[3]
695 nec, tam contextae cum sint, exire uidentur
incolumes posse et saluas exsoluere sese
omnibus e neruis atque ossibus articulisque.
quod si forte putas extrinsecus insinuatam
permanare animam nobis per membra solere,
700 tanto quique magis cum corpore fusa peribit.

[1] serpentis cauda=serpentis caude (MSS)=serpenti caudam e (MacKay)=serpens it cauda (Rebac); truncum=utrumque (MSS)=truncam (MacKay)=unumque (Rebac)
[2] longius=longiter (Timpanaro; Charissius; Nonius)
[3] subsit sei=subitis e (MSS)=subito sub (MacKay)=sub tostis (Meurig-Davies)

颠覆,二者都已随肉身濒临解体,
稍微增强攻击就能够让它们毁灭。
你为何还要怀疑:当灵魂被逐出体外,
如此虚弱,曝露于空气中,全无覆遮,
605 它不仅无法一直活到永恒,甚至
不能继续挺过无论多短的时间?
似乎没有任何人临死时有这种感觉——
灵魂毫发无伤地从整个身体撤离,
或者首先向上旅行,抵达喉管——
610 而是觉得它在某个部位丧失了能力,
正如他知晓别的感官也在各自的
区域瘫痪。但如果我们的灵魂不死,
它就不应在临终时抱怨自己的离析,
而应像蛇一样,抛下旧衣,爬出去。
615 还有,灵魂的理性和判断为何不是在[1]
头部、脚部或手部产生,而是全部
黏聚在某个特定的区域,若非万物
在出生之时就已分到专属的居所,
并且在出生后还能继续停留,我们
620 身体的各部分也有如此的多重结构,
这样肢体才永远不出现荒唐的安排?
万事总是如此,因果相连,水从来
不会创造火,寒也不会在火中诞生。

再者,如果灵魂的本性确乎不朽,[2]
625 与我们的身体分离时也有感觉,那么
我认为,它也应该具备五种感官。
我们无法想象,人类灵魂还能以
何种不同的方式在地府冥河浪游。
画师和古代的作家便是如此描摹
630 灵魂,我们的感官它们样样拥有。[3]
然而,离开了身体,无论眼睛、鼻子、
手、舌头还是耳朵都不能为灵魂单独
存在,因此也不能拥有任何感觉。
既然我们感觉,生命的感觉存在于[4]
635 整个身体,也能看见它洋溢的活力,
如果某种外力迅速地将它从中间[5]
斩断,变成彼此分离的两段残躯,
毫无疑问,灵魂的力量也会被切断,
和身体一起变成互不相连的两半。
640 可是任何东西若能被切成部分,
显然就否定了作为永恒之物的资格。
有人回忆说,常有配备铲刀的战车[6]
浸满温热的血腥,旋风般从战场扫过,
旁观者看见突然削掉的手臂在地面
645 颤动,然而受害者的灵魂和神志却因
灾难降临得太快而感觉不到痛苦,
而且他的全部心思都集中于杀戮,
剩下的肢体迫不及待卷入了血战,
所以他经常意识不到车轮和饕餮的
650 铲刀已连同盾牌夺走了自己的左臂,
另一位不知失去了右臂,仍登车相搏。
还有人已经丢了腿,仍试图奋力站起,
垂死的足仍在身旁的地面扭动脚趾。
砍下的头脱离了未死尚温的躯干,
655 躺在地上,仍保持活人的表情,睁着眼,
直至它交出所有的灵魂,一点不剩。[7]
再举一例,如果蛇吐着信子,尾巴
从长长的身子可怕地弹起,你愿用斧子
将它切割成许多小段,你会发现,
660 它们无一例外都会在新鲜的伤口下
蠕动,甩出的血液将周围的泥土染红,
头部会用嘴搜寻失散的后部,竭力
用暴烈的咬噬镇压自己伤口的剧痛。[8]
我们能因此声称,每份身体里都住着
665 一颗灵魂吗?如果那样,就只能推断,
每个生命的体内都有许多颗灵魂。
所以我们说,灵魂只有一颗,它和
身体一起被分割,所以二者都必死,
因为它们都能够被切成许多部分。
670 再者,如果灵魂的本性确实不朽,[9]
是在我们出生之时才进入身体,
为何我们记不起前世做过的事情,[10]

为何过往的一切没有踪迹存留?
如果灵魂的功能经历了如此的剧变,
675 完全抹掉了前世经历的一切记忆,
我认为,这与死亡已没有本质区别。
所以你必须承认,以前的灵魂已亡殁,
如今存在的这颗灵魂乃是新造。
不仅如此,倘若灵魂被激活的功能[11]
680 是在身体成形之后、诞生之前,
在我们越过光的门槛前才进入肉身,
它就不应像现在这样,似乎和身体、
四肢甚至血液一起生长,而应该
独自栖居于某个与周遭隔绝的小巢,
685 然而却必须允许感觉在全身流动。
所以我一再重申,灵魂不可能不是
出生而来,也无法摆脱死亡的法则。
倘若它们是从外部进入我们体内,
就绝不可能和肉身结合得如此紧密
690 (显明的事实告诉我们,另一种方式
才成立:它通过血脉、肌肉、肌腱和骨骼
与身体联姻,甚至牙齿都分享感觉——
病症、刺骨的冷水或者咀嚼面包时[12]
突然咬到的坚硬石子都是确证)。[13]
695 既然它们与身体紧密交缠,显然不可能
不受伤害地离开,不可能安然扯断
自己与所有肌腱、骨骼和关节的联系。
但你若碰巧相信,灵魂能够从外面
渗透我们的四肢,从而进入体内,
700 那么它如此和身躯混合,更会死亡,

[1] 615-623行是灵魂必死的论证七:灵魂唯一恰当的居所是身体,所以离开身体不可能生存。
[2] 624-633行是灵魂必死的论证八:感觉是内在于身体的,离开身体的灵魂不会有感觉,因而无法生存。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题:DE SENSIBVS ANIMAE ET ANIMI(论魂魄的感觉)。这个小标题在抄本中标记为623a行。
[3] “画师”可能包括公元前5世纪的希腊壁画家波利格诺托斯(Polygnotus),他在德尔斐的著名作品中描绘了奥德修斯在地府拜访先知忒瑞西阿斯(Tiresias)的场景。“作家”肯定包含荷马,《奥德赛》第11卷就是著名的例子。
[4] 634-669行是灵魂必死的论证九:当身体被分割,灵魂和感觉也被分割,由此可知灵魂必朽。
[5] 如果外力不够迅速,灵魂可能来得及收缩,从而不会被切断。
[6] 古罗马和古希腊军队都不曾使用配备铲刀的战车,这里的场景可能来自曾在东方异国作战的士兵的回忆。
[7] 类似的场景见于恩尼乌斯的《编年纪》(Annales 472-473)。
[8] 这一行原文的文本不确定。
[9] 670-678行是灵魂必死的论证十:我们不记得前生的任何事情,说明灵魂在出生前并不存在。这是反驳毕达哥拉斯的转世说和柏拉图的灵魂回忆说(参考Phaedo 72e-77a, 77c-d, 91e-92c)。
[10] 在《物性论》的拉丁原文中,这里有672a行:INTERISSE ET QVAE nunc est nunc esse creatam。这是678行的错误重复,古代抄写员误认为是一个小标题。
[11] 679-712行是灵魂必死的论证十一:灵魂与身体紧密相连,这表明它不是出生时才进入身体,它和身体一起诞生,离开身体就会死亡。卢克莱修反驳的是毕达哥拉斯、恩培多克勒和柏拉图等人的灵魂论。
[12] “病症”指牙疼。
[13] 这一行原文的文本不确定。