《物性论》第2卷1101-1174行

concutiat sonitu, tum fulmina mittat et aedis
saepe suas disturbet et in deserta recedens
saeuiat, exercens telum, quod saepe nocentes
praeterit exanimatque indignos inque merentes?
1104a [MVNDVM NATVM ET MVLTOS SIMILIS]
1105 multaque post mundi tempus genitale diemque
primigenum maris et terrae solisque quoortum
addita corpora sunt extrinsecus, addita circum
semina, quae magnum iaculando contulit omne,
unde mare et terrae possent augescere, et unde
1110 appareret spatium caeli domus altaque tecta
tolleret a terris procul, et consurgeret aer.
nam sua cuique, locis ex omnibus, omnia plagis
corpora distribuuntur et ad sua saecla recedunt—
umor ad umorem, terreno corpore terra
1115 crescit, et ignem ignes procudunt aetheraque aether—
donique ad extremum crescendi perfica finem
omnia perduxit rerum Natura creatrix,
ut fit ubi nihilo iam plus est quod datur intra
uitalis uenas quam quod fluit atque recedit.
1120 omnibus hic aetas debet consistere rebus:
hic Natura suis refrenat uiribus auctum.
nam quaecumque uides hilaro grandescere adauctu
paulatimque gradus aetatis scandere adultae,
plura sibi adsumunt quam de se corpora mittunt,
1125 dum facile in uenas cibus omnis inditur, et dum
non ita sunt late dispersa, ut multa remittant
et plus dispendi faciant quam uescitur aetas.
nam certe fluere atque recedere corpora rebus
multa manus dandum est. sed plura accedere debent,
1130 donec alescendi summum tetigere cacumen.
inde minutatim uires et robur adultum
frangit et in partem peiorem liquitur aetas.
quippe etenim quanto est res amplior, augmine adempto,
et quo latior est, in cunctas undique partis
1135 plura modo dispargit et a se corpora mittit;
nec facile in uenas cibus omnis diditur ei,
nec satis est, pro quam largos exaestuat aestus,
unde queat tantum suboriri ac subpeditare.
iure igitur pereunt, cum rarefacta fluendo
1140 sunt et cum externis succumbunt omnia plagis,
quandoquidem grandi cibus aeuo denique defit,
nec tuditantia rem cessant extrinsecus ullam
corpora conficere et plagis infesta domare.
1143a [IAM SENEM MVNDVM ET OMNIA
PVSILLA NASCI]
sic igitur magni quoque circum moenia mundi
1145 expugnata dabunt labem putrisque ruinas.
omnia debet enim cibus integrare nouando
et fulcire cibus, cibus omnia sustentare—
nequiquam, quoniam nec uenae perpetiuntur [1]
quod satis est, neque quantum opus est Natura ministrat.
1150 iamque adeo fracta est aetas effetaque tellus
uix animalia parua creat, quae cuncta creauit
saecla deditque ferarum ingentia corpora partu.
(haud, ut opinor, enim mortalia saecla superne
aurea de caelo demisit funis in arua,
1155 nec mare nec fluctus plangentis saxa crearunt,
sed genuit tellus eadem quae nunc alit ex se. )
praeterea nitidas fruges uinetaque laeta
sponte sua primum mortalibus ipsa creauit,
ipsa dedit dulcis fetus et pabula laeta.
1160 quae nunc uix nostro grandescunt aucta labore,
conterimusque boues et uiris agricolarum
conficimus; ferrum uix aruis suppeditat iam.[2]
usque adeo parcunt fetus augentque laborem.
iamque capud quassans grandis suspirat arator
1165 crebrius in cassum magnos cecidisse labores,
et cum tempora temporibus praesentia confert
praeteritis, laudat fortunas saepe parentis.
tristis item uetulae uitis sator atque uietae
temporis incusat momen, saeclumque fatigat[3]
1170 et crepat, anticum genus ut pietate repletum
perfacile angustis tolerarit finibus aeuom,
cum minor esset agri multo modus ante uiritim;
nec tenet omnia paulatim tabescere et ire
ad capulum, spatio aetatis defessa uetusto.[4]

[1] perpetiuntur=suppetiantur (Olivier; Diels)
[2] suppeditat iam=suppeditati (MSS)
[3] fatigat=putator (Olivier)=uaciuae (Orth)
[4] capulum=scopulum (MSS)

天空,抛掷闪电,甚至经常摧毁
自己的神殿,并且退至宇宙的荒野,
在那里发泄怒气,试验武器——它常会
掠过有罪者,却让无辜者莫名身亡?[1]

1105 从世界最初诞生,海洋、大地最初[2]
出现,太阳最初升起,直到如今,
无垠的宇宙来回抛掷,已经从天外
送来许多的物体,从四方运来许多的
原子,大海和陆地借助它们成长,
1110 天空的宅邸借它们扩展,巍峨的房顶
高高拱起,为聚集上升的空气让路。
因为所有的原子都通过撞击,从各处[3]
分配至自己的物质,退入自己的种类——
水的原子归向水,土的原子滋养土,
1115 火的原子锻造火,风的原子炼制风——
直到追求完美的自然,万物的母亲,[4]
将世间一切带至各自成长的极致。
这个时刻降临时,进入生命血脉的
物质便无法再超过从它们流出的物质。
1120 此时,万物的生长周期已到达巅峰,
自然会拉紧缰绳,不许它们再前行。
无论何物,如果你见它还在欢快地
生长,拾级而上,步步走向成熟,
它吸收的原子就一定超过排出的原子,
1125 所有食物能轻易进入血脉,身体
还不太松弛,不会驱逐许多原子,
耗费的营养也少于这个年纪的收入。
当然须承认,许多原子都会从生物的
身体离去,但更多原子肯定会进来,
1130 直至它们到达生长的极盛状态。
然后,岁月将一点点破坏它们的力量
和成熟的生机,让身体逐渐走向衰败。
你会发现,生物的体型越宽阔,增长
停止时,它立刻从身体驱逐、向各个
1135 方向排出的原子就越多;食物再不能
轻易运送到所有的血脉,数量也不再
足以抵消它源源不断抛掷的营养,
无法相应地制造和提供所需的物质。
难怪生物们会死,物质的消耗掏空
1140 身体,来自外界的撞击又难以抵挡,
因为食物终会随衰老而失去助益,
而原子总是一边从外部凶狠攻击,
一边从内部恶意冲撞,将生命制伏。


我们这辽阔世界的城堞也将如此[5]
1145 被猛烈围攻,沦为一堆朽烂的废墟。
因为我们需要食物来更新一切,
需要食物来支撑一切,维系一切——
却是徒劳,既然血脉已拒绝运送
足够的份额,自然也不给所需的数量。
1150 时代已如此残破,大地已如此虚弱,
她曾创造了各种动物,娩出庞然
巨兽,如今生产小动物都觉勉强。
(我并不相信,有黄金绳索从高高的天穹[6]
搭下来,将各类凡人送到这片尘世上,
1155 创造他们的也非大海和拍石的波澜,[7]
而是如今仍亲自养育他们的大地。)
再者,她按自己的意愿最先为人类
生产明亮的谷物,还有欣悦的葡萄园,
自动奉上怡人的草场和甜美的果实。
1160 而现在,添上我们的辛劳,收成仍可怜。
我们累垮了耕牛,耗尽了农夫的汗水,
现有的铁犁已经不能够满足土地:
它们的产出太吝啬,索求却如此贪婪。
如今,年老的种田人不停摇头,一再
1165 叹息,多少的忙碌显然都已经白费,
当他对比现在的日子和从前的时代,
经常忍不住赞美那些祖先的好运。
面对衰老枯萎的葡萄藤,沮丧的果农
也诅咒时间的变迁,朝着苍天一遍遍
1170 控诉,感慨那些满心虔敬的古人
靠小块土地就能轻松地度过一生——
而那时,每人的份田远比现在狭窄。
他不明白,万物都会被漫长的时间
消耗,不断地减损,最后终结于一座坟。

[1] “无辜者”对应的原文inmerentes不符合六音步诗体格律,卢克莱修被迫用了拆词格(tmesis),在in-后面插入了que(连词)。
[2] 在1105-1174行,卢克莱修探讨了生长与衰败的原则。伊壁鸠鲁的这部分理论很可能发源于留基伯和德谟克利特,此外也可能受到了恩培多克勒的影响(虽然后者提出的四大元素论不同于原子论)。在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题:MVNDVM NATVM ET MVLTOS SIMILIS(世界乃创生之物并存在许多个相似的世界)。这个小标题在抄本中标记为1104a行。
[3] 原子按种类聚集的说法与原子论的严格机械论有冲突,似乎吸收了恩培多克勒的自然吸引与自然排斥理论。或许卢克莱修将这种现象视为自然法则的一部分。
[4] 卢克莱修将作为创生力量的自然称为Natura creatrix,后世的讨论中经常用natura naturans来表达这个观念。
[5] 在《物性论》抄本中,这行前面有一个小标题:IAM SENEM MVNDVM ET OMNIA PVSILLA NASCI(世界已衰老且产出的万物皆弱小)。这个小标题在抄本中标记为1143a行。
[6] 原文的superne=desuper(从上面)。这里的说法出自荷马史诗《伊利亚特》(Iliad 8.19)。
[7] 这里很可能影射阿那克西曼德的说法,他认为所有生物都诞生于水中,人最初形状像鱼。参考Burnet专著《早期希腊哲学》(Early Greek Philosophy 70-71)。