《物性論》第2卷1001-1100行

id rursum caeli rellatum templa receptant.
nec sic interemit mors res, ut materiai
corpora conficiat, sed coetum dissupat ollis.
inde aliis aliud coniungit et efficit, omnis
1005 res ut conuertant formas mutentque colores
et capiant sensus et puncto tempore reddant—
ut noscas referre, earum primordia rerum
cum quibus et quali positura contineantur
et quos inter se dent motus accipiantque;
1010 neue putes aeterna penes residere potesse
corpora prima quod in summis fluitare uidemus
rebus et interdum nasci subitoque perire.
quin etiam refert nostris in uersibus ipsis
cum quibus et quali sint ordine quaeque locata.
1015 namque eadem caelum mare terras flumina solem
significant, eadem fruges arbusta animantis.
(si non omnia sunt, at multo maxima pars est
consimilis, uerum positura discrepitant res.)
sic ipsis in rebus item iam materiai
1020 [interualla uias conexus pondera plagaes]
concursus motus ordo positura figurae
cum permutantur, mutari res quoque debent.
nunc animum nobis adhibe ueram ad rationem.
nam tibi uehementer noua res molitur ad auris
1025 accedere et noua se species ostendere rerum.
sed neque tam facilis res ulla est quin ea primum
difficilis magis ad credendum constet, itemque
nihil adeo magnum neque tam mirabile quicquam,
quod non paulatim minuant mirarier omnes.
1030 principio caeli clarum purumque colorem
quaeque in se cohibet, palantia sidera passim
lunamque et solis praeclara luce nitorem—
omnia quae nunc si primum mortalibus extent,
ex inprouiso si sint obiecta repente,[1]
1035 quid magis his rebus poterat mirabile dici,
aut minus ante quod auderent fore credere gentes?
nihil, ut opinor. ita haec species miranda fuisset.
quam tibi iam nemo, fessus satiate uidendi,
suspicere in caeli dignatur lucida templa!
1040 desine quapropter, nouitate exterritus ipsa,
expuere ex animo rationem, sed magis acri
iudicio perpende et, si tibi uera uidentur,
dede manus aut, si falsum est, accingere contra.
quaerit enim rationem animus, cum summa loci sit
1045 infinita foris haec extra moenia mundi,
quid sit ibi porro, quo prospicere usque uelit mens
atque animi iactus liber quo peruolet ipse.
1047a [OMNE INFINITVM IN OMNIS PARTIS]
principio nobis in cunctas undique partis
et latere ex utroque supra supterque per omne
1050 nulla est finis—uti docui, res ipsaque per se
uociferatur, et elucet natura profundi.
nullo iam pacto ueri simile esse putandumst,
undique cum uorsum spatium uacet infinitum
seminaque innumero numero summaque profunda
1055 multimodis uolitent aeterno percita motu,
hunc unum terrarum orbem caelumque creatum,
nihil agere illa foris tot corpora materiai—
1057a [APIROS MVNDOS]
cum praesertim hic sit natura factus, ut ipsa
sponte sua forte offensando semina rerum,
1060 multimodis temere incassum frustraque coacta,
tandem coluerunt ea, quae coniecta repente
magnarum rerum fierent exordia semper,
terrai maris et caeli generisque animantum.
quare etiam atque etiam talis fateare necesse est
1065 esse alios alibi congressus materiai,
qualis hic est, auido complexu quem tenet aether.
praeterea cum materies est multa parata,
cum locus est praesto, nec res nec causa moratur
ulla, geri debent nimirum et confieri res.
1070 nunc et seminibus si tanta est copia, quantam
enumerare aetas animantum non queat omnis,
uisque eadem et natura manet, quae semina rerum
conicere in loca quaeque queat simili ratione
atque huc sunt coniecta, necesse est confiteare
1075 esse alios aliis terrarum in partibus orbis
et uarias hominum gentis et saecla ferarum.
huc accedit ut in summa res nulla sit una,
unica quae gignatur et unica solaque crescat,
quin aliquoiius siet saecli permultaque eodem
1080 sint genere. in primis animalibus indice mentem:
inuenies sic montiuagum genus esse ferarum,
sic hominum genitam prolem, sic denique mutas
squamigerum pecudes et corpora cuncta uolantum.
quapropter caelum simili ratione fatendumst
1085 terramque et solem lunam mare, cetera quae sunt,
non esse unica, sed numero magis innumerali,
quandoquidem uitae depactus terminus alte
tam manet haec, et tam natiuo corpore constant,
quam genus omne quod his generatimst rebus abundans.
1090 quae bene cognita si teneas, Natura uidetur
libera continuo, dominis priuata superbis,
ipsa sua per se sponte omnia dis agere expers.
nam pro sancta deum tranquilla pectora pace ,
quae placidum degunt aeuom uitamque serenam,
1095 quis regere inmensi summam, quis habere profundi
indu manu ualidas potis est moderanter habenas?
quis pariter caelos omnis conuertere et omnis
ignibus aetheriis terras suffire feracis,
omnibus inue locis esse omni tempore praesto,
1100 nubibus ut tenebras faciat caelique serena

[1] si sint=oculis/visu (Howard)

重新被天空的疆域接納。死亡雖終結[1]
萬物,但並非不留餘地,連原子也一併
摧毀,而只是斬斷它們之間的連接,
然後讓它們與別的原子聚合。如此,
1005 萬物不停地更換形狀,改變色彩,
獲得感覺的能力,又在剎那間交還——
由此你可知道,它們的原子和什麼
結合,處於什麼位置,彼此之間
給予和接受怎樣的運動,非常關鍵。
1010 你也別以為,永恆的原子體內棲居着
那些我們看見漂浮在萬物表面的
屬性:它們偶然地出生,又突然死去。[2]
即使在我的這些詩行里,哪些字母
和哪些組合,放什麼位置,也很重要。
1015 因為它們既可以表示河海、天地、
太陽,也可表示莊稼、草木和動物。
(即使不是全部,它們的大部分至少
彼此相似,但組合不同意義便各異。)
同樣的道理,在真正的物體中,如果物質的
1020 原子在[空隙、通道、連接、重量、衝擊、][3]
碰撞、運動、順序、位置和形狀等方面
發生了變化,物體本身也必定改變。
現在,請專心體會我即將闡述的真知,[4]
一個新話題熱切地渴望你的耳朵,
1025 宇宙的一個新方面急於展現自己。[5]
然而,沒有什麼東西不是在最初的
時候最難被人們相信,與此相應,
也沒有什麼東西如此偉大,如此
玄妙,人們的驚奇從不會減少半分。
1030 你看頭頂這片明澈純色的穹蒼,
還有它包含的一切,四處浪遊的星辰,
月亮,還有太陽無比燦爛的光芒——
倘若現在,所有這些都毫無徵兆地、
突然地第一次展現在世上凡人的眼前,
1035 我們還能宣稱什麼比它們更奇幻,
什麼讓人們更不敢相信曾經存在過?
不會有什麼,我敢說。這景象原本可以
無比震撼,可是人們早已看厭了,
天空璀璨的疆界引不來他們一瞥!
1040 所以,千萬別被這陌生的話題嚇住,
摒棄我的解釋,而要用敏銳的判斷
仔細權衡:如果你認定它是真理,
就束手歸降;如果虛妄,就勇敢抵制。
既然在世界的城堞之外,空間無限
1045 伸展,靈魂就渴望找到解釋,何物
在遠方,哪裡是它希冀眺望之處,
是它投射的想象自由飛翔的地方。

首先,在我們周圍的任何一個方向,[6]
無論上下左右,宇宙都無限延伸,
1050 沒有邊界——我已經論證,事實本身
如此宣告,虛空的深淵也如此顯明。
下面這一點無論如何都很難成立:
當無垠的空間張着大口朝各方延伸,
數目多不勝數、總量深不可測的
1055 原子以各種方式永遠不停地穿梭,
我們的天地卻是唯一存在的天地,
如此眾多的原子再沒有別的作品——

尤其別忘了,這一切乃是自然生成。[7]
通過自發的、偶然的碰撞,萬物的原子
1060 沒有目的、沒有設計地不斷聯合,
直到恰當的原子突然相遇,才最終
聚合出可以不斷創造偉大之物
(大地、海洋、天空和各種生靈)的材質。
所以我才一再說,你必須承認,別處
1065 也存在另外的物質組合,它們和天穹
熱切擁抱的這個世界相差無幾。
而且,如果有充足的物質可以利用,
也有現成的空間,無任何因素阻礙,
那麼該發生的一切就沒有理由不發生。
1070 既然現在有如此眾多的原子,所有
生靈窮盡一生都無法數完,也存在
這樣的力量和條件,能夠像在我們的[8]
這個世界裡發生的一樣,將各種原子
一起投到合適的位置,你就須承認,
1075 宇宙的其他地方也有其他的世界,
生活着不同的人,不同種類的野獸。
再者,宇宙中沒有任何東西是個例,
自成一體,孤獨地誕生,孤獨地成長,
而總是屬於某個種群,有許多其他的[9]
1080 同類。首先,可以想想世上的生物,
你會發現,在山間遊盪的野獸是這樣,
人類的後代是這樣,披麟游泳的沉默
魚群和各種各樣的飛鳥都是這樣。
基於相同的理由,我們必須宣布:
1085 天空、大地、日月、海洋,宇宙萬物
都不是獨一無二的,都有無窮的數目,
既然生命深嵌的界石同樣等待着
它們,既然它們和大地上擁有眾多
同類的一切東西皆是誕生之物。
1090 如果你理解並牢記這些,自然立刻[10]
就獲得自由,擺脫了頤指氣使的主子,[11]
無需神靈的干涉,自發地做成萬事。
我以諸神尊貴的心靈起誓(他們
安享和平,寧靜無憂地打發永恆),
1095 誰能統治無垠的宇宙,誰能以強健
之手緊握控制着虛空深淵的韁繩?[12]
誰能同等地轉動各式各樣的天體,
用上界之火溫暖所有豐饒的世界,
或者在同一時間存在於所有空間?
1100 用烏雲製造黑暗,用雷霆震撼平靜的

[1] 關於這裡的思想,參考本詩第一卷215-264行。
[2] 這裡的“屬性”指不屬於原子而由原子組合產生的次級屬性,例如顏色。
[3] 方括號裡面的內容似乎是第一卷726行的錯誤竄入。
[4] 在1023-1047行,盧克萊修為下一部分的論述做了鋪墊,指出任何新發現的真理最開始都令人驚訝,難以被人相信。
[5] 原文的accedere=accidere(落)。
[6] 在1048-1089行,盧克萊修正面闡述了存在許多個世界的觀點。除了伊壁鳩魯派,阿那克西曼德(Anaximander)、留基伯、德謨克利特(或許還包括阿那克西美尼)都有這樣的想法。在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題:OMNE INFINITVM IN OMNIS PARTIS(宇宙在各個方向上都無限)。這個小標題在抄本中標記為1047a行。
[7] 在《物性論》抄本中,這行前面有一個小標題:APIROS MVNDOS(無窮的世界)。這個小標題在抄本中標記為1057a行。apiros是希臘語單詞apeiros(無窮的)拉丁語轉寫。
[8] 這行的natura指自然條件:虛空的存在、原子的運動特性和自然法則。
[9] 原文的aliquoiius=alicuius(其他的)。
[10] 1090-1104行起到一種過渡的作用,盧克萊修在這裡重申了宇宙不受神意控制的觀點,參考第一卷44-49行、本卷646-651行、第三卷18-24行、第五卷146-155行、第六卷58-79行和第六卷379-422行。
[11] 指傳統神話和宗教里任性妄為、令人恐懼的眾神。
[12] 原文的indu=in(介詞)。