奧維德《伊比斯》101-200行

ominibusque[1] malis pedibusque occurrite laevis,
et nigrae vestes corpora vestra tegant.
Tu quoque, quid dubitas ferales sumere vittas?
iam stat, ut ipse vides, funeris ara tui.
105 Pompa parata tibi est: votis mora tristibus absit:
da iugulum cultris hostia dira, meis.
Terra tibi fruges, amnis tibi deneget undas,
deneget afflatus ventus et aura suos.
Nec tibi sol calidus[2], nec sit tibi lucida Phoebe,
110 destituant oculos sidera clara tuos.
Nec se Vulcanus nec se tibi praebeat aër,
nec tibi det tellus nec tibi pontus iter.
Exul inops erres alienaque limina lustres,
exiguumque petas ore tremente cibum.
115 Nec corpus querulo nec mens vacet aegra dolore,
noxque die gravior sit tibi, nocte dies.
Sisque miser semper, nec sis miserabilis ulli:
gaudeat adversis femina virque tuis.
Accedat[3] lacrimis odium, dignusque putere
120 qui, mala cum tuleris plurima, plura feras.
Sitque, quod est rarum, solito defecta[4] favore
Fortunae facies invidiosa tuae.
Causaque non desit, desit tibi copia mortis:
optatam fugiat vita coacta necem.
125 Luctatusque diu cruciatos spiritus artus
deserat, et longa torqueat ante mora.
Evenient. Dedit ipse mihi modo signa futuri
Phoebus, et a laeva maesta volavit avis.
Certe ego, quae voveo, superos motura putabo
130 speque tuae mortis, perfide[5], semper alar.
Et prius hanc animam, nimium tibi saepe[6] petitam,
auferet illa dies, quae mihi sera[7] venit,
quam dolor hic umquam spatio evanescere possit,
leniat aut odium tempus et hora meum.
135 Pugnabunt arcu dum Thraces, Iazyges hasta,
dum tepidus Ganges, frigidus Hister erit,
robora dum montes, dum mollia pabula[8] campi,
dum Tiberis liquidas Tuscus habebit aquas,
tecum bella geram; nec mors mihi finiet iras,
140 saeva sed in manes manibus arma dabit.
Tum quoque, cum fuero vacuas dilapsus in auras,
exsanguis[9] mores oderit umbra tuos.
Tum quoque factorum veniam memor umbra tuorum,
insequar et vultus ossea forma tuos.
145 Sive ego, quod nolim, longis consumptus ab annis,
sive manu facta morte solutus ero,
sive per inmensas iactabor naufragus undas,
nostraque longinquus viscera[10] piscis edet,
sive peregrinae carpent mea membra volucres,
150 sive meo tinguent sanguine rostra lupi,
sive aliquis dignatus erit subponere terrae
et dare plebeio corpus inane rogo,
quidquid ero, Stygiis erumpere nitar ab oris,
et tendam gelidas ultor in ora manus.
155 Me vigilans cernes, tacitis ego noctis in[11] umbris
excutiam somnos visus adesse tuos.
Denique quidquid ages, ante os oculosque volabo
et querar, et nulla sede quietus eris.
Verbera saeva[12] dabunt sonitum nexaeque colubrae:
160 conscia fumabunt semper ad ora faces.
His vivus furiis agitabere, mortuus isdem:
et brevior poena vita futura tua est.
Nec tibi continget funus lacrimaeque tuorum;
indeploratum proiciere caput,
165 carnificisque manu populo plaudente traheris,
infixusque tuis ossibus uncus erit.
Ipsae te fugient, quae carpunt omnia, flammae:
respuet invisum iusta cadaver humus
Vnguibus et rostro crudus trahet ilia vultur,
170 et scindent avidi perfida corda canes.
Deque tuo fiet (licet hac sis laude superbus)
insatiabilibus corpore rixa lupis.
In loca ab Elysiis diversa fugabere campis,
quasque tenet sedes noxia[13] turba, coles.
175 Sisyphus est illic saxum volvensque petensque,
quique agitur rapidae vinctus ab orbe rotae,
181 iugeribusque novem summus qui distat ab imo,
visceraque assiduae debita praebet avi.
177 Quaeque gerunt umeris perituras Belides undas,
exulis Aegypti, turba cruenta, nurus.
Poma pater Pelopis praesentia quaerit[14], et idem
180 semper eget liquidis, semper abundat aquis.
183 Hic tibi de Furiis scindet latus una flagello,
ut sceleris numeros confiteare tui,
185 altera Tartareis sectos dabit anguibus artus,
tertia fumantes incoquet igne genas.
Noxia mille modis lacerabitur umbra, tuasque
Aeacus in poenas ingeniosus erit.
In te transcribet veterum tormenta reorum[15]:
190 sontibus[16] antiquis causa quietis eris.
Sisyphe, cui tradas[17] revolubile pondus, habebis:
versabunt celeres nunc nova membra rotae.
Hic et erit, ramos frustra qui captet et undas:
hic inconsumpto viscere pascet aves.
195 Nec mortis poenas mors altera finiet huius,
horaque erit tantis ultima nulla malis.
Inde ego pauca canam, frondes ut siquis ab Ida
aut summam Libyco de mare carpat aquam.
Nam neque, quot flores Sicula nascantur in Hybla,
200 quotve ferat, dicam, terra Cilissa crocos,

[1] ominibusque=nominibusque
[2] calidus=clarus
[3] Accedat=accipias
[4] defecta=deserta
[5] perfide=pessime
[6] saepe=saeve
[7] sera=tarda
[8] mollia pabula=pabula mollia=mitia pabula
[9] exsanguis=exanimis
[10] viscera=corpora
[11] noctis in=conditus
[12] saeva=torta=torva
[13] noxia=impia
[14] quaerit=captat
[15] reorum=virorum
[16] sontibus=manibus=omnibus
[17] tradas=credas

伸出左腳[1]迎向他,放出不祥的兆象,
你們身上全裹着黑色的衣裳!
[2]也一樣,為何不肯戴哀悼的束髮帶?
看啊,你葬禮的祭壇已在等待。
105 遊行已準備好:願陰森的預言即刻成真!
快伸出脖子挨刀,獻祭的犧牲!
讓大地拒絕你蔬果,讓江河拒絕你清水,
讓所有的風拒絕向你的身邊吹;
讓你的太陽無光彩,讓你的月亮無顏色,
110 讓星辰全部從你的眼中隱沒;
讓火不給你溫暖,讓空氣不許你呼吸,
讓陸地和大海的通道向你關閉;
讓你在饑寒中流浪,在別人的門前躑躅,
用哆嗦的嘴唇討來一丁點食物;
115 讓你的身心俱疲,永遠在抱怨病痛,
日以繼夜,折磨總越來越重;
讓你永遠遭厄運,永遠沒有人同情,
男女老少都慶祝你的不幸;
除了淚還有憎恨,當你被苦難包圍,
120 讓人們相信,你的懲罰應加倍。
讓你的痛苦無法喚起通常的好意,
徒然令人厭惡——多罕見的事!
讓你有死的理由,卻沒有死的機會,
讓強加的生命不能如願自毀。
125 讓你的靈魂等肢體受盡煎熬才離開,
讓它先迫使你漫長地苦苦等待。
這些會發生。福玻斯[3]剛給我將來的預兆,
左邊已飛來一隻不祥的鳥。
我當然相信,我的禱告會打動上蒼,
130 騙子,你毀滅的希望把我滋養。
在你無數次攻擊的這條生命被那天——
我期盼已久的那天——帶走之前,
這憤怒絕不會隨時間流逝而消失,歲月
荏苒,我的仇恨永不會減弱。
135 只要色雷斯還用弓、亞茲格[4]還用矛作戰,
只要希斯特仍寒冷,恆河仍溫暖,
只要原野有柔軟的牧草,山上有橡樹,
只要台伯河的水奔流如故,
我與你就一直交戰,死亡也不能終止
140 憤怒,鬼魂間也會用殘酷的武器。
即使到那時,我已經化作縹緲的空氣,
失血的幽靈也會繼續恨你,
我的鬼魂會記得你的罪,跟在你身邊,
我的骷髏也會攻擊你的臉。
145 無論我是無奈地被漫長的年月消磨,
還是親手給自己痛快的解脫,
還是在浩瀚無垠的波浪中顛簸、沉浮,
任遠方的魚享用我的肺腑,
還是讓異國的飛鳥啄食我的肢體,
150 還是讓狼嘴沾滿我的血跡,
還是有人願屈尊將我葬於黃土裡,
或用卑微的柴堆焚滅屍體[5]
無論怎樣,我都會從冥河奪路而走,
向你伸出冰手,為自己復仇。
155 不眠的夜裡你會看見我,無聲的黑暗中,
我總會顯形,驚破你的睡夢,
無論你做什麼,我都會盤旋在臉際眼前,
我會哀號,讓你無處得安閑,
兇狠的皮鞭會發聲,盤繞着毒蛇的火炬
160 永遠熏着你負罪驚恐的面目,
不管生死,你將被這些復仇神糾纏,
你的生命只會比懲罰短暫。
你也享受不到葬禮和朋友的眼淚,
無人哀悼,就已被拋入門外,
165 在眾人的歡呼聲中,劊子手把你拖走,
你的骨頭將套上死刑犯的彎鉤[6]
連吞噬一切的火焰都從你這裡逃遁,
公正的大地也吐出你可憎的屍身,
無情的禿鷲用爪喙扯拽你的肚腸,
170 貪婪的野狗撕開你狡詐的心臟[7]
你的殘骸——雖然你驕傲於這樣的禮遇——
將引誘貪婪的群狼展開角逐。
冥府中,你將被放逐到遠離福原的苦地[8]
與眾多邪惡之徒居住在一起。
175 西西弗在那裡推動巨石,卻註定徒然,
還有他,綁在飛旋的輪子邊緣[9]
還有流亡的埃及王的兒媳,一群謀殺者,
她們肩頭擔的水不停地流瀉[10]
坦塔羅斯抓不到手邊的蘋果,永遠
180 口渴,卻永遠不乏豐沛的水源[11]
還有他[12],從頭到腳綿延數百米,內臟
卻是猛禽們每日應得的獎賞。
在這裡,一位復仇女神會用鞭子
猛抽你,逼迫你坦白每一樁惡事;
185 另一位將你的斷肢交給毒蛇摧殘,
最後一位用火炙烤你的臉。
你有罪的鬼魂將遭受千種折磨,設計
懲罰是埃阿科斯[13]天才的手藝。
他會將古代犯人的酷刑轉到你身上,
190 是你讓舊日的惡徒暫得解放。
西西弗,你終於有了託付滾石的接班人,
迅疾的輪子找到了新的犧牲品,
現在該他來徒勞地抓取枝條和流水,
他將啄不盡的內臟獻給鳥喙[14]
195 再無死亡可終結這次死亡的折磨,
如此的慘刑不會有最後一刻。
我只隨意提幾件,就像從伊達山摘樹葉,
或從利比亞的海面擷取水波。
因為我數不清希伯拉養育了多少花朵,
200 奇里基亞[15]的藏紅花一共多少棵,

[1] 左邊在古羅馬文化中通常代表着不祥。
[2] 指伊比斯。
[3] 福玻斯(阿波羅)是預言之神。
[4] 亞茲格是居住在多瑙河流域的薩爾馬特部落。
[5] 具有反諷意味的是,奧維德詛咒對方的許多種死法中至少有幾種用在了自己身上。
[6] 彎鉤用於將死刑犯拖走。
[7] 這裡對伊比斯屍體的想象,可參考卡圖盧斯《歌集》第108首。
[8] “福原”(Elysiis campis)是地府中供有德之人居住的地方。
[9] 指伊克西翁(Ixion),他因為弒親和褻瀆神靈,被綁在一個永遠旋轉的火輪上。參考《變形記》(Metamorphoses 4.460)。
[10] 指達那俄斯的女兒們,參考《黑海書簡》第三部第一首第121行的注釋。
[11] 坦塔羅斯(Tantalus)是朱庇特的兒子,曾經常受邀參加眾神的宴會,後來因為侮辱眾神,被打入地府,忍受永遠的折磨。他受到的詛咒是,水永遠在他邊上,他卻永遠喝不到水。
[12] 指提堤俄斯,參考《黑海書簡》第一部第二首第40行的注釋。
[13] 埃阿科斯(Aeacus)生前以公正著稱,死後在冥府任法官。
[14] 即讓伊比斯取代坦塔羅斯和提堤俄斯。
[15] 奇里基亞(Cilicia)地區位於今天的土耳其,以藏紅花聞名,奇里基亞的原文是terra Cilissa(Cilissa是Cilicia的形容詞)