ominibusque[1] malis pedibusque occurrite laevis,
et nigrae vestes corpora vestra tegant.
Tu quoque, quid dubitas ferales sumere vittas?
iam stat, ut ipse vides, funeris ara tui.
105 Pompa parata tibi est: votis mora tristibus absit:
da iugulum cultris hostia dira, meis.
Terra tibi fruges, amnis tibi deneget undas,
deneget afflatus ventus et aura suos.
Nec tibi sol calidus[2], nec sit tibi lucida Phoebe,
110 destituant oculos sidera clara tuos.
Nec se Vulcanus nec se tibi praebeat aër,
nec tibi det tellus nec tibi pontus iter.
Exul inops erres alienaque limina lustres,
exiguumque petas ore tremente cibum.
115 Nec corpus querulo nec mens vacet aegra dolore,
noxque die gravior sit tibi, nocte dies.
Sisque miser semper, nec sis miserabilis ulli:
gaudeat adversis femina virque tuis.
Accedat[3] lacrimis odium, dignusque putere
120 qui, mala cum tuleris plurima, plura feras.
Sitque, quod est rarum, solito defecta[4] favore
Fortunae facies invidiosa tuae.
Causaque non desit, desit tibi copia mortis:
optatam fugiat vita coacta necem.
125 Luctatusque diu cruciatos spiritus artus
deserat, et longa torqueat ante mora.
Evenient. Dedit ipse mihi modo signa futuri
Phoebus, et a laeva maesta volavit avis.
Certe ego, quae voveo, superos motura putabo
130 speque tuae mortis, perfide[5], semper alar.
Et prius hanc animam, nimium tibi saepe[6] petitam,
auferet illa dies, quae mihi sera[7] venit,
quam dolor hic umquam spatio evanescere possit,
leniat aut odium tempus et hora meum.
135 Pugnabunt arcu dum Thraces, Iazyges hasta,
dum tepidus Ganges, frigidus Hister erit,
robora dum montes, dum mollia pabula[8] campi,
dum Tiberis liquidas Tuscus habebit aquas,
tecum bella geram; nec mors mihi finiet iras,
140 saeva sed in manes manibus arma dabit.
Tum quoque, cum fuero vacuas dilapsus in auras,
exsanguis[9] mores oderit umbra tuos.
Tum quoque factorum veniam memor umbra tuorum,
insequar et vultus ossea forma tuos.
145 Sive ego, quod nolim, longis consumptus ab annis,
sive manu facta morte solutus ero,
sive per inmensas iactabor naufragus undas,
nostraque longinquus viscera[10] piscis edet,
sive peregrinae carpent mea membra volucres,
150 sive meo tinguent sanguine rostra lupi,
sive aliquis dignatus erit subponere terrae
et dare plebeio corpus inane rogo,
quidquid ero, Stygiis erumpere nitar ab oris,
et tendam gelidas ultor in ora manus.
155 Me vigilans cernes, tacitis ego noctis in[11] umbris
excutiam somnos visus adesse tuos.
Denique quidquid ages, ante os oculosque volabo
et querar, et nulla sede quietus eris.
Verbera saeva[12] dabunt sonitum nexaeque colubrae:
160 conscia fumabunt semper ad ora faces.
His vivus furiis agitabere, mortuus isdem:
et brevior poena vita futura tua est.
Nec tibi continget funus lacrimaeque tuorum;
indeploratum proiciere caput,
165 carnificisque manu populo plaudente traheris,
infixusque tuis ossibus uncus erit.
Ipsae te fugient, quae carpunt omnia, flammae:
respuet invisum iusta cadaver humus
Vnguibus et rostro crudus trahet ilia vultur,
170 et scindent avidi perfida corda canes.
Deque tuo fiet (licet hac sis laude superbus)
insatiabilibus corpore rixa lupis.
In loca ab Elysiis diversa fugabere campis,
quasque tenet sedes noxia[13] turba, coles.
175 Sisyphus est illic saxum volvensque petensque,
quique agitur rapidae vinctus ab orbe rotae,
181 iugeribusque novem summus qui distat ab imo,
visceraque assiduae debita praebet avi.
177 Quaeque gerunt umeris perituras Belides undas,
exulis Aegypti, turba cruenta, nurus.
Poma pater Pelopis praesentia quaerit[14], et idem
180 semper eget liquidis, semper abundat aquis.
183 Hic tibi de Furiis scindet latus una flagello,
ut sceleris numeros confiteare tui,
185 altera Tartareis sectos dabit anguibus artus,
tertia fumantes incoquet igne genas.
Noxia mille modis lacerabitur umbra, tuasque
Aeacus in poenas ingeniosus erit.
In te transcribet veterum tormenta reorum[15]:
190 sontibus[16] antiquis causa quietis eris.
Sisyphe, cui tradas[17] revolubile pondus, habebis:
versabunt celeres nunc nova membra rotae.
Hic et erit, ramos frustra qui captet et undas:
hic inconsumpto viscere pascet aves.
195 Nec mortis poenas mors altera finiet huius,
horaque erit tantis ultima nulla malis.
Inde ego pauca canam, frondes ut siquis ab Ida
aut summam Libyco de mare carpat aquam.
Nam neque, quot flores Sicula nascantur in Hybla,
200 quotve ferat, dicam, terra Cilissa crocos,
[1] ominibusque=nominibusque
[2] calidus=clarus
[3] Accedat=accipias
[4] defecta=deserta
[5] perfide=pessime
[6] saepe=saeve
[7] sera=tarda
[8] mollia pabula=pabula mollia=mitia pabula
[9] exsanguis=exanimis
[10] viscera=corpora
[11] noctis in=conditus
[12] saeva=torta=torva
[13] noxia=impia
[14] quaerit=captat
[15] reorum=virorum
[16] sontibus=manibus=omnibus
[17] tradas=credas
伸出左脚[1]迎向他,放出不祥的兆象,
你们身上全裹着黑色的衣裳!
你[2]也一样,为何不肯戴哀悼的束发带?
看啊,你葬礼的祭坛已在等待。
105 游行已准备好:愿阴森的预言即刻成真!
快伸出脖子挨刀,献祭的牺牲!
让大地拒绝你蔬果,让江河拒绝你清水,
让所有的风拒绝向你的身边吹;
让你的太阳无光彩,让你的月亮无颜色,
110 让星辰全部从你的眼中隐没;
让火不给你温暖,让空气不许你呼吸,
让陆地和大海的通道向你关闭;
让你在饥寒中流浪,在别人的门前踯躅,
用哆嗦的嘴唇讨来一丁点食物;
115 让你的身心俱疲,永远在抱怨病痛,
日以继夜,折磨总越来越重;
让你永远遭厄运,永远没有人同情,
男女老少都庆祝你的不幸;
除了泪还有憎恨,当你被苦难包围,
120 让人们相信,你的惩罚应加倍。
让你的痛苦无法唤起通常的好意,
徒然令人厌恶——多罕见的事!
让你有死的理由,却没有死的机会,
让强加的生命不能如愿自毁。
125 让你的灵魂等肢体受尽煎熬才离开,
让它先迫使你漫长地苦苦等待。
这些会发生。福玻斯[3]刚给我将来的预兆,
左边已飞来一只不祥的鸟。
我当然相信,我的祷告会打动上苍,
130 骗子,你毁灭的希望把我滋养。
在你无数次攻击的这条生命被那天——
我期盼已久的那天——带走之前,
这愤怒绝不会随时间流逝而消失,岁月
荏苒,我的仇恨永不会减弱。
135 只要色雷斯还用弓、亚兹格[4]还用矛作战,
只要希斯特仍寒冷,恒河仍温暖,
只要原野有柔软的牧草,山上有橡树,
只要台伯河的水奔流如故,
我与你就一直交战,死亡也不能终止
140 愤怒,鬼魂间也会用残酷的武器。
即使到那时,我已经化作缥缈的空气,
失血的幽灵也会继续恨你,
我的鬼魂会记得你的罪,跟在你身边,
我的骷髅也会攻击你的脸。
145 无论我是无奈地被漫长的年月消磨,
还是亲手给自己痛快的解脱,
还是在浩瀚无垠的波浪中颠簸、沉浮,
任远方的鱼享用我的肺腑,
还是让异国的飞鸟啄食我的肢体,
150 还是让狼嘴沾满我的血迹,
还是有人愿屈尊将我葬于黄土里,
或用卑微的柴堆焚灭尸体[5],
无论怎样,我都会从冥河夺路而走,
向你伸出冰手,为自己复仇。
155 不眠的夜里你会看见我,无声的黑暗中,
我总会显形,惊破你的睡梦,
无论你做什么,我都会盘旋在脸际眼前,
我会哀号,让你无处得安闲,
凶狠的皮鞭会发声,盘绕着毒蛇的火炬
160 永远熏着你负罪惊恐的面目,
不管生死,你将被这些复仇神纠缠,
你的生命只会比惩罚短暂。
你也享受不到葬礼和朋友的眼泪,
无人哀悼,就已被抛入门外,
165 在众人的欢呼声中,刽子手把你拖走,
你的骨头将套上死刑犯的弯钩[6],
连吞噬一切的火焰都从你这里逃遁,
公正的大地也吐出你可憎的尸身,
无情的秃鹫用爪喙扯拽你的肚肠,
170 贪婪的野狗撕开你狡诈的心脏[7],
你的残骸——虽然你骄傲于这样的礼遇——
将引诱贪婪的群狼展开角逐。
冥府中,你将被放逐到远离福原的苦地[8],
与众多邪恶之徒居住在一起。
175 西西弗在那里推动巨石,却注定徒然,
还有他,绑在飞旋的轮子边缘[9];
还有流亡的埃及王的儿媳,一群谋杀者,
她们肩头担的水不停地流泻[10];
坦塔罗斯抓不到手边的苹果,永远
180 口渴,却永远不乏丰沛的水源[11];
还有他[12],从头到脚绵延数百米,内脏
却是猛禽们每日应得的奖赏。
在这里,一位复仇女神会用鞭子
猛抽你,逼迫你坦白每一桩恶事;
185 另一位将你的断肢交给毒蛇摧残,
最后一位用火炙烤你的脸。
你有罪的鬼魂将遭受千种折磨,设计
惩罚是埃阿科斯[13]天才的手艺。
他会将古代犯人的酷刑转到你身上,
190 是你让旧日的恶徒暂得解放。
西西弗,你终于有了托付滚石的接班人,
迅疾的轮子找到了新的牺牲品,
现在该他来徒劳地抓取枝条和流水,
他将啄不尽的内脏献给鸟喙[14]。
195 再无死亡可终结这次死亡的折磨,
如此的惨刑不会有最后一刻。
我只随意提几件,就像从伊达山摘树叶,
或从利比亚的海面撷取水波。
因为我数不清希伯拉养育了多少花朵,
200 奇里基亚[15]的藏红花一共多少棵,
[1] 左边在古罗马文化中通常代表着不祥。
[2] 指伊比斯。
[3] 福玻斯(阿波罗)是预言之神。
[4] 亚兹格是居住在多瑙河流域的萨尔马特部落。
[5] 具有反讽意味的是,奥维德诅咒对方的许多种死法中至少有几种用在了自己身上。
[6] 弯钩用于将死刑犯拖走。
[7] 这里对伊比斯尸体的想象,可参考卡图卢斯《歌集》第108首。
[8] “福原”(Elysiis campis)是地府中供有德之人居住的地方。
[9] 指伊克西翁(Ixion),他因为弑亲和亵渎神灵,被绑在一个永远旋转的火轮上。参考《变形记》(Metamorphoses 4.460)。
[10] 指达那俄斯的女儿们,参考《黑海书简》第三部第一首第121行的注释。
[11] 坦塔罗斯(Tantalus)是朱庇特的儿子,曾经常受邀参加众神的宴会,后来因为侮辱众神,被打入地府,忍受永远的折磨。他受到的诅咒是,水永远在他边上,他却永远喝不到水。
[12] 指提堤俄斯,参考《黑海书简》第一部第二首第40行的注释。
[13] 埃阿科斯(Aeacus)生前以公正著称,死后在冥府任法官。
[14] 即让伊比斯取代坦塔罗斯和提堤俄斯。
[15] 奇里基亚(Cilicia)地区位于今天的土耳其,以藏红花闻名,奇里基亚的原文是terra Cilissa(Cilissa是Cilicia的形容词)