奧維德《黑海書簡》第4部第16首



Invide, quid laceras Nasonis carmina rapti?
Non solet ingeniis summa nocere dies,
famaque post cineres maior venit et mihi nomen
tum quoque, cum vivis adnumerarer, erat,
5 cumque foret Marsus magnique Rabirius oris
Iliacusque Macer sidereusque Pedo;
et qui Iunonem laesisset in Hercule, Carus,
Iunonis si iam non gener ille foret;
quique dedit Latio carmen regale, Severus,
10 et cum subtili Priscus uterque Numa;
quique vel inparibus numeris, Montane, vel aequis
sufficis et gemino carmine nomen habes;
et qui Penelopae rescribere iussit Vlixem
errantem saevo per duo lustra mari;
15 quique suam Troezena inperfectumque dierum
deseruit celeri morte Sabinus opus;
ingeniique sui dictus cognomine Largus,
Gallica qui Phrygium duxit in arva senem;
quique canit domito Camerinus ab Hectore Troiam;
20 quique sua nomen Phyllide Tuscus habet;
veliuolique maris vates, cui credere posses
carmina caeruleos composuisse deos;
quique acies Libycas Romanaque proelia dixit;
et scriptor Marius dexter in omne genus;
25 Trinacriusque suae Perseidos auctor et auctor
Tantalidae reducis Tyndaridosque Lupus;
et qui Maeoniam Phaeacida vertit, et, une[1]
Pindaricae fidicen, tu quoque, Rufe, lyrae;
Musaque Turrani tragicis innixa coturnis;
30 et tua cum socco Musa, Melisse, levi[2];
cum Varius Graccusque darent fera dicta tyrannis,
Callimachi Proculus molle teneret iter,
Tityron antiquas Passerque exciret ad herbas
aptaque venanti Grattius arma daret;
35 Naidas a satyris caneret Fontanus amatas,
clauderet inparibus verba Capella modis;
cumque forent alii, quorum mihi cuncta referre
nomina longa mora est, carmina vulgus habet;
essent et iuvenes, quorum quod inedita cura[3] est,
40 adpellandorum nil mihi iuris adest.
Te tamen in turba non ausim, Cotta, silere,
Pieridum lumen praesidiumque fori,
maternos Cottas cui Messalasque paternos,
Maxime, nobilitas ingeminata dedit.
45 Dicere si fas est, claro mea nomine Musa
atque, inter tantos quae legeretur, erat.
Ergo submotum patria proscindere, Livor,
desine neu cineres sparge, cruente, meos.
Omnia perdidimus, tantummodo vita relicta est,
50 praebeat ut sensum materiamque mali.
Quid iuvat extinctos ferrum demittere[4] in artus?
Non habet in nobis iam nova plaga locum.
[1] une=uni=una
[2] levi=levis
[3] cura=causa
[4] demittere=dimittere

(致一位私敵)[1]
 
妒忌的傢伙,為何攻擊納索的詩歌?
他已死[2],末日對天才無可奈何。
人化成了灰,口碑更上升,至於我,
與活人並列時就已聲名遠播。
5 那時有馬爾蘇斯和健偉的拉比里烏斯[3]
裴多寫星座,馬凱爾吟詠特洛伊[4]
還有加茹斯,朱諾本可能被他觸怒,
若海格力斯未成為她的女婿[5]
塞維魯斯,為羅馬創作了王族的長詩[6]
10 兩位普里斯庫斯[7],還有技藝
精湛的努瑪;還應提蒙塔努斯,擅長[8]
哀歌和史詩,兩種都贏得聲望;
在洶湧大海上漂泊十年的尤利西斯
給珀涅羅珀回了信——薩比努斯[9]
15 如此吩咐,因不幸夭亡,他被迫結束
《特洛曾》之旅和未完成的詩體曆書;
那位天才豐沛、被戲稱為“豐才”的詩人
領着安忒諾耳到高盧棲身[10]
卡梅里努斯描繪了赫克托耳死後的[11]
20 特洛伊,裴麗斯成就了塔斯坎歌者[12]
那位記述遠航的詩人給讀者以幻覺,
彷彿詩句是海神們親手所寫[13]
還有吟唱利比亞與羅馬戰爭的那位[14]
馬里烏斯[15]則精於每一種體裁;
25 西西里詩人選擇了珀爾修斯,盧普斯[16]
講述了海倫和丈夫返家的故事;
還有翻譯《派阿齊亞紀》的詩人[17],還有你,
品達里拉琴的高超演奏者,魯弗斯[18]
圖拉尼烏斯[19]的作品踩着悲劇的高底靴,
30 梅里蘇斯[20]卻趿着喜劇的拖鞋;
瓦里烏斯和格拉庫斯[21]寫國王的怒斥,
普羅庫盧斯[22]卻仿效卡利馬科斯;
帕賽爾[23]將提圖洛斯喚回昔日的牧場,
格拉提烏斯[24]為獵人提供箭囊;
35 方塔努斯吟唱薩梯神追逐的仙女[25]
卡佩拉將嬉戲的詞語關進長短句[26]
那時有許多發表作品的詩人,名單
太長,全部列舉會太耗時間;
還有一些年輕人,未公開自己的詩,
40 所以我無權說出他們的名字。
可唯獨對你,科塔[27],我不敢略過你的名——
你,繆斯之光華,法庭之堅盾,
馬克西姆斯,科塔的母族和梅薩拉的父族
給了你雙重尊貴的血統和門戶。
45 是否可以這麼說,我的詩也有盛名,
和這些偉大的詩人一樣受歡迎。
所以,“妒忌”,別傷害逐出故國的我,
你也別揚我的骨灰,殘忍的傢伙!
我已失去了一切,只剩下這條性命,
50 好給我痛苦的知覺,痛苦的途徑。
把劍捅進已熄滅的肢體有什麼快樂?
我全身已無一處供新傷施虐。


[1] 這首詩如同《哀歌集》第四部第十首的中間部分,也是一部縮微的奧古斯都時期詩歌史,列舉了當時重要的詩人,並確認了自己的地位。
[2] 放逐等於死亡。
[3] 馬爾蘇斯(Domitius Marsus)是維吉爾和提布盧斯的朋友,曾為提布盧斯撰寫墓志銘,寫過以亞馬遜族為題材的史詩。拉比里烏斯(Rabirius)也是一位史詩詩人。
[4] 裴多,即《黑海書簡》第四部第十首的阿爾比諾瓦努斯。馬凱爾即《黑海書簡》第二部第十首的收信人。
[5] 關於加茹斯和他的海格力斯長詩,參考《黑海書簡》第四部第十三首。關於海格力斯和朱諾的關係,參考《哀歌集》第三部第五首第42行的注釋。
[6] 塞維魯斯即《黑海書簡》第四部第二首的收信人。
[7] 兩位普里斯庫斯,其中一位可能是Clutorius Priscus,據塔西佗說,他受提比略之命,為日耳曼尼庫斯寫過輓歌,後來擅自為還沒有死去的小德魯蘇寫輓歌,遭人告發,被元老院處決,參考《編年史》(Annales 3.49-51)。另一位所指不詳。
[8] 這位名叫努瑪的詩人所指不詳。蒙塔努斯(Iulius Montanus)被老塞涅卡稱為“優秀詩人”。
[9] 薩比努斯(Sabinus),所指不詳,根據奧維德此處的敘述,他寫過書信體詩歌,以尤利西斯的名義寫給珀涅羅珀,還寫過但未完成以特洛曾(忒休斯故鄉)為題材的史詩和一部詩體曆書(可能與奧維德的《歲時記》相似)。
[10] “豐才”(Largus)所指不詳,他可能寫過一部史詩,講述特洛伊著名賢人安忒諾耳(Antenor)在故國陷落後輾轉來到意大利山南高盧的故事。安忒諾耳的原文是Phrygium senem(佛里吉亞老者)。
[11] 卡梅里努斯(Camerinus)所指不詳,他可能為《伊利亞特》寫過續詩。
[12] 塔斯坎歌者(Tuscus)所指不詳,Green(2005)認為,他可能是普洛佩提烏斯(Elegiae 2.22.2)提到的一位化名為Demophoon的詩人。Demophoon是忒修斯的兒子,愛上了色雷斯公主裴麗斯(Phyllis)。
[13] 這位詩人所指不詳。
[14] 所指不詳。
[15] 馬里烏斯(Marius)所指不詳。
[16] “西西里詩人”和盧普斯(Lupus)都不知何指。
[17] 圖提卡努斯,即《黑海書簡》第四部第十二首的收信人。
[18] 魯弗斯(Rufus),所指不詳,應該是位抒情詩人。
[19] 圖拉尼烏斯(Turranius),悲劇作家,所指不詳。
[20] 梅里蘇斯(C. Melissus)是羅馬喜劇家,麥凱納斯(C. Clinius Maecenas)文學圈成員。
[21] 瓦里烏斯(L. Varius Rufus)是維吉爾和賀拉斯的好友,古羅馬著名的史詩詩人、悲劇作家。他的悲劇《圖埃斯特》(Thyestes)據說不遜於古希臘經典悲劇。
[22] 關於格拉庫斯(Graccus),我們只知道他也寫過一部《圖埃斯特》。
[23] 普羅庫盧斯(Proculus)所指不詳,但既然他“仿效卡利馬科斯”,可能是新詩派(neoterics)的成員。
[24] 帕賽爾(Passer)所指不詳。提圖洛斯(Tityrus)是維吉爾《牧歌》中牧人的名字。格拉提烏斯(Grattius)創作了一首541行的詩Cynegetica,內容是獵狗的訓練和打獵的技巧,至今尚存。
[25] 方塔努斯(Fontanus)所指不詳。
[26] 卡佩拉(Capella),哀歌作者,所指不詳。
[27] 科塔,參考《哀歌體》第三部第五首標題的注釋。