奥维德《黑海书简》第4部第16首



Invide, quid laceras Nasonis carmina rapti?
Non solet ingeniis summa nocere dies,
famaque post cineres maior venit et mihi nomen
tum quoque, cum vivis adnumerarer, erat,
5 cumque foret Marsus magnique Rabirius oris
Iliacusque Macer sidereusque Pedo;
et qui Iunonem laesisset in Hercule, Carus,
Iunonis si iam non gener ille foret;
quique dedit Latio carmen regale, Severus,
10 et cum subtili Priscus uterque Numa;
quique vel inparibus numeris, Montane, vel aequis
sufficis et gemino carmine nomen habes;
et qui Penelopae rescribere iussit Vlixem
errantem saevo per duo lustra mari;
15 quique suam Troezena inperfectumque dierum
deseruit celeri morte Sabinus opus;
ingeniique sui dictus cognomine Largus,
Gallica qui Phrygium duxit in arva senem;
quique canit domito Camerinus ab Hectore Troiam;
20 quique sua nomen Phyllide Tuscus habet;
veliuolique maris vates, cui credere posses
carmina caeruleos composuisse deos;
quique acies Libycas Romanaque proelia dixit;
et scriptor Marius dexter in omne genus;
25 Trinacriusque suae Perseidos auctor et auctor
Tantalidae reducis Tyndaridosque Lupus;
et qui Maeoniam Phaeacida vertit, et, une[1]
Pindaricae fidicen, tu quoque, Rufe, lyrae;
Musaque Turrani tragicis innixa coturnis;
30 et tua cum socco Musa, Melisse, levi[2];
cum Varius Graccusque darent fera dicta tyrannis,
Callimachi Proculus molle teneret iter,
Tityron antiquas Passerque exciret ad herbas
aptaque venanti Grattius arma daret;
35 Naidas a satyris caneret Fontanus amatas,
clauderet inparibus verba Capella modis;
cumque forent alii, quorum mihi cuncta referre
nomina longa mora est, carmina vulgus habet;
essent et iuvenes, quorum quod inedita cura[3] est,
40 adpellandorum nil mihi iuris adest.
Te tamen in turba non ausim, Cotta, silere,
Pieridum lumen praesidiumque fori,
maternos Cottas cui Messalasque paternos,
Maxime, nobilitas ingeminata dedit.
45 Dicere si fas est, claro mea nomine Musa
atque, inter tantos quae legeretur, erat.
Ergo submotum patria proscindere, Livor,
desine neu cineres sparge, cruente, meos.
Omnia perdidimus, tantummodo vita relicta est,
50 praebeat ut sensum materiamque mali.
Quid iuvat extinctos ferrum demittere[4] in artus?
Non habet in nobis iam nova plaga locum.
[1] une=uni=una
[2] levi=levis
[3] cura=causa
[4] demittere=dimittere

(致一位私敌)[1]
 
妒忌的家伙,为何攻击纳索的诗歌?
他已死[2],末日对天才无可奈何。
人化成了灰,口碑更上升,至于我,
与活人并列时就已声名远播。
5 那时有马尔苏斯和健伟的拉比里乌斯[3]
裴多写星座,马凯尔吟咏特洛伊[4]
还有加茹斯,朱诺本可能被他触怒,
若海格力斯未成为她的女婿[5]
塞维鲁斯,为罗马创作了王族的长诗[6]
10 两位普里斯库斯[7],还有技艺
精湛的努玛;还应提蒙塔努斯,擅长[8]
哀歌和史诗,两种都赢得声望;
在汹涌大海上漂泊十年的尤利西斯
给珀涅罗珀回了信——萨比努斯[9]
15 如此吩咐,因不幸夭亡,他被迫结束
《特洛曾》之旅和未完成的诗体历书;
那位天才丰沛、被戏称为“丰才”的诗人
领着安忒诺耳到高卢栖身[10]
卡梅里努斯描绘了赫克托耳死后的[11]
20 特洛伊,裴丽斯成就了塔斯坎歌者[12]
那位记述远航的诗人给读者以幻觉,
仿佛诗句是海神们亲手所写[13]
还有吟唱利比亚与罗马战争的那位[14]
马里乌斯[15]则精于每一种体裁;
25 西西里诗人选择了珀尔修斯,卢普斯[16]
讲述了海伦和丈夫返家的故事;
还有翻译《派阿齐亚纪》的诗人[17],还有你,
品达里拉琴的高超演奏者,鲁弗斯[18]
图拉尼乌斯[19]的作品踩着悲剧的高底靴,
30 梅里苏斯[20]却趿着喜剧的拖鞋;
瓦里乌斯和格拉库斯[21]写国王的怒斥,
普罗库卢斯[22]却仿效卡利马科斯;
帕赛尔[23]将提图洛斯唤回昔日的牧场,
格拉提乌斯[24]为猎人提供箭囊;
35 方塔努斯吟唱萨梯神追逐的仙女[25]
卡佩拉将嬉戏的词语关进长短句[26]
那时有许多发表作品的诗人,名单
太长,全部列举会太耗时间;
还有一些年轻人,未公开自己的诗,
40 所以我无权说出他们的名字。
可唯独对你,科塔[27],我不敢略过你的名——
你,缪斯之光华,法庭之坚盾,
马克西姆斯,科塔的母族和梅萨拉的父族
给了你双重尊贵的血统和门户。
45 是否可以这么说,我的诗也有盛名,
和这些伟大的诗人一样受欢迎。
所以,“妒忌”,别伤害逐出故国的我,
你也别扬我的骨灰,残忍的家伙!
我已失去了一切,只剩下这条性命,
50 好给我痛苦的知觉,痛苦的途径。
把剑捅进已熄灭的肢体有什么快乐?
我全身已无一处供新伤施虐。


[1] 这首诗如同《哀歌集》第四部第十首的中间部分,也是一部缩微的奥古斯都时期诗歌史,列举了当时重要的诗人,并确认了自己的地位。
[2] 放逐等于死亡。
[3] 马尔苏斯(Domitius Marsus)是维吉尔和提布卢斯的朋友,曾为提布卢斯撰写墓志铭,写过以亚马逊族为题材的史诗。拉比里乌斯(Rabirius)也是一位史诗诗人。
[4] 裴多,即《黑海书简》第四部第十首的阿尔比诺瓦努斯。马凯尔即《黑海书简》第二部第十首的收信人。
[5] 关于加茹斯和他的海格力斯长诗,参考《黑海书简》第四部第十三首。关于海格力斯和朱诺的关系,参考《哀歌集》第三部第五首第42行的注释。
[6] 塞维鲁斯即《黑海书简》第四部第二首的收信人。
[7] 两位普里斯库斯,其中一位可能是Clutorius Priscus,据塔西佗说,他受提比略之命,为日耳曼尼库斯写过挽歌,后来擅自为还没有死去的小德鲁苏写挽歌,遭人告发,被元老院处决,参考《编年史》(Annales 3.49-51)。另一位所指不详。
[8] 这位名叫努玛的诗人所指不详。蒙塔努斯(Iulius Montanus)被老塞涅卡称为“优秀诗人”。
[9] 萨比努斯(Sabinus),所指不详,根据奥维德此处的叙述,他写过书信体诗歌,以尤利西斯的名义写给珀涅罗珀,还写过但未完成以特洛曾(忒休斯故乡)为题材的史诗和一部诗体历书(可能与奥维德的《岁时记》相似)。
[10] “丰才”(Largus)所指不详,他可能写过一部史诗,讲述特洛伊著名贤人安忒诺耳(Antenor)在故国陷落后辗转来到意大利山南高卢的故事。安忒诺耳的原文是Phrygium senem(佛里吉亚老者)。
[11] 卡梅里努斯(Camerinus)所指不详,他可能为《伊利亚特》写过续诗。
[12] 塔斯坎歌者(Tuscus)所指不详,Green(2005)认为,他可能是普洛佩提乌斯(Elegiae 2.22.2)提到的一位化名为Demophoon的诗人。Demophoon是忒修斯的儿子,爱上了色雷斯公主裴丽斯(Phyllis)。
[13] 这位诗人所指不详。
[14] 所指不详。
[15] 马里乌斯(Marius)所指不详。
[16] “西西里诗人”和卢普斯(Lupus)都不知何指。
[17] 图提卡努斯,即《黑海书简》第四部第十二首的收信人。
[18] 鲁弗斯(Rufus),所指不详,应该是位抒情诗人。
[19] 图拉尼乌斯(Turranius),悲剧作家,所指不详。
[20] 梅里苏斯(C. Melissus)是罗马喜剧家,麦凯纳斯(C. Clinius Maecenas)文学圈成员。
[21] 瓦里乌斯(L. Varius Rufus)是维吉尔和贺拉斯的好友,古罗马著名的史诗诗人、悲剧作家。他的悲剧《图埃斯特》(Thyestes)据说不逊于古希腊经典悲剧。
[22] 关于格拉库斯(Graccus),我们只知道他也写过一部《图埃斯特》。
[23] 普罗库卢斯(Proculus)所指不详,但既然他“仿效卡利马科斯”,可能是新诗派(neoterics)的成员。
[24] 帕赛尔(Passer)所指不详。提图洛斯(Tityrus)是维吉尔《牧歌》中牧人的名字。格拉提乌斯(Grattius)创作了一首541行的诗Cynegetica,内容是猎狗的训练和打猎的技巧,至今尚存。
[25] 方塔努斯(Fontanus)所指不详。
[26] 卡佩拉(Capella),哀歌作者,所指不详。
[27] 科塔,参考《哀歌体》第三部第五首标题的注释。