奧維德《黑海書簡》第4部第14首



Haec tibi mittuntur, quem sum modo carmine questus
non aptum numeris nomen habere meis,
in quibus, excepto quod adhuc utcumque valemus,
nil te praeterea quod iuvet invenies.
5 Ipsa quoque est invisa salus suntque ultima vota
quolibet ex istis scilicet ire locis.
Nulla mihi cura est terra quo mittar[1] ab ista,
hac quia, quam video, gratior omnis erit.
In medias Syrtes, mediam mea vela Charybdin
10 mittite, praesenti dum careamus humo.
Styx quoque, si quid ea est, bene commutabitur Histro,
si quid et inferius quam Styga mundus habet.
Gramina cultus ager, frigus minus odit hirundo,
proxima Marticolis quam loca Naso Getis.
15 Talia suscensent[2] propter mihi verba Tomitae
iraque carminibus publica mota meis.
Ergo ego cessabo numquam per carmina laedi,
plectar et incauto semper ab ingenio?
Ergo ego, ne scribam, digitos incidere cunctor,
20 telaque adhuc demens quae nocuere sequor?
Ad veteres scopulos iterum devertor[3] et illas,
in quibus offendit naufraga puppis, aquas?
Sed nihil admisi, nulla est mea culpa, Tomitae,
quos ego, cum loca sim vestra perosus, amo.
25 Quilibet excutiat nostri monimenta laboris:
littera de vobis est mea questa nihil.
Frigus et incursus omni de parte timendos
et quod pulsetur murus ab hoste queror.
In loca, non homines verissima crimina dixi.
30 Culpatis uestrum vos quoque saepe solum.
Esset perpetuo sua quam uitabilis Ascra,
ausa est agricolae Musa docere senis:
et fuerat genitus terra, qui scripsit, in illa,
intumuit vati tamen Ascra suo.
35 Quis patriam sollerte magis dilexit Vlixe?
Hoc tamen asperitas indice docta[4] loci est.
Non loca, sed mores scriptis vexavit amaris
Scepsius Ausonios actaque Roma rea est:
falsa tamen passa est aequa convicia mente,
40 obfuit auctori nec fera lingua suo.
At malus interpres populi mihi concitat iram
inque nouum crimen carmina nostra vocat.
Tam felix utinam quam pectore candidus essem!
Extat adhuc nemo saucius ore meo.
45 Adde quod, Illyrica si iam pice nigrior essem,
non mordenda mihi turba fidelis erat.
Molliter a vobis mea sors excepta, Tomitae,
tam mites Graios indicat esse viros.
Gens mea Paeligni regioque domestica Sulmo
50 non potuit nostris lenior esse malis.
Quem vix incolumi cuiquam salvoque daretis,
is datus a vobis est mihi nuper honor.
Solus adhuc ego sum vestris inmunis in oris,
exceptis, si qui munera legis habent.
55 Tempora sacrata mea sunt velata corona,
publicus invito quam favor inposuit.
Quam grata est igitur Latonae Delia tellus,
erranti tutum quae dedit una locum,
tam mihi cara Tomis, patria quae sede fugatis
60 tempus ad hoc nobis hospita fida manet.
Di modo fecissent, placidae spem posset habere
pacis et a gelido longius axe foret.
[1] mittar=muter
[2] suscensent=succensent
[3] devertor=devertar
[4] docta=dicta

(致圖提卡努斯)[1]
 
這封信寫給你——不久前我曾在詩中訴苦,
說你的名字不適合我的格律,
除了我身體到目前還算不錯,在信里
你不會找到其他高興的事。
5 但就連健康也讓我厭惡,我最後的禱詞
是離開這個鬼地方,隨便去哪裡。
我毫不在乎新的放逐地在世界的何方,
任何角落都勝過眼前的蠻荒。
讓我航行到西爾特斯,或卡律布狄斯[2]
10 只要擺脫這片絕域就可以。
甚至斯堤克斯河,若真有,我願拿希斯特
交換,即使更可怕的冥河也不錯。
耕地恨雜草,燕子恨冬寒,都不如納索
恨這與兇悍蓋塔人為鄰的異國。
15 我的這些話已經惹惱托密斯的居民,
我的詩讓整個城市群情激憤。
難道我永遠都只能用詩歌招來傷害,
永遠因口無遮攔的天才遭罪?
為何不幹脆切掉手指,從此就擱筆?
20 為何還瘋狂追逐傷我的武器?
難道我又一次撞到原來的礁石,我的船
在當初蒙難的水域又一次蒙難?
可是,托密斯的人們,我沒犯罪,沒過失,
我喜歡你們,雖然憎惡這土地。
25 任何人都可以翻閱我辛苦寫下的詩,
裡面沒一個指責你們的詞[3]
我抱怨的是嚴寒,是八方令人恐懼的侵襲,
是敵人對我們城牆的猛烈攻擊。
這些真實的指控針對的是地,不是人,
30 即使你們也對它頗多議論。
那位年老的田園詩人敢在詩里唱,
阿斯克拉是永遠應躲避的地方[4]
這位作者就出生在這個鄉村,可是
他並未激起阿斯克拉的怒氣。
35 誰比多謀的尤利西斯更眷戀故土?
但他親口說,那裡的地勢太崎嶇[5]
梅特羅多勒斯曾嚴厲抨擊意大利的民風,
而非土地,羅馬也受到指控,
可這個國家平靜地對待他不實的斥責,
40 狂野的舌頭並沒有傷害作者[6]
一位惡毒的翻譯[7]卻煽起了民眾的憤恨,
為我的作品捏造了新的罪名。
多希望我能快樂,如此心純潔無塵!
我的嘴唇從未詆毀過一人。
45 而且,即使我有顆比瀝青還黑的心,
也不會誹謗對我這麼好的你們。
托密斯的人們,我在逆境中所受的善待
告訴我,希臘血統多麼富於愛。
就算在我的家鄉蘇爾摩,佩利尼族人
50 對遭難的我也不會比你們更親。
我最近領受的榮譽,即使誰未被放逐,
安然無恙,你們也極少贈予:
在你們的海岸,目前只有我無須交稅,
按律享受此特權的人除外[8]
55 我額頭也曾戴上神聖的桂冠,我雖
不情願,民眾卻藉此讚美。
所以,我喜歡這裡就像拉托娜喜歡
提洛島,她流浪途中唯一的港灣[9]
我眷戀托密斯,對我這樣的一位逐客,
60 直到今日它仍是忠誠的庇護所。
唉,只可惜諸神未賜給它和平的希冀,
讓它的土地遠離冰冷的天極!


[1] 這首詩雖然寫給圖提卡努斯,但從第5行開始直到末尾,他都被徹底忘記了。
[2] 西爾特斯指北非海岸附近險灘密布的兩個海灣(大西爾特斯和小西爾特斯,今日的西德拉灣和卡貝斯灣)。卡律布狄斯位於西西里海域的墨西拿海峽。
[3] 這些話顯然不符合事實,奧維德詩中有太多地方表達了對當地居民的輕蔑。從奧維德引起公憤也可推知,當地不可能沒有人懂得拉丁語(如奧維德所稱)。
[4] “田園詩人”指古希臘詩人赫希俄德,他出生在阿斯克拉村,卻在《工作與時日》(Works and Days 639-40)稱自己的家鄉在任何季節都很糟糕。
[5] 這是尤利西斯向派阿齊亞人介紹伊塔卡時說的話,參考《奧德賽》(Odyssey 9.21-7)。
[6] 梅特羅多勒斯(Metrodorus of Scepsis)是公元前1世紀的哲學家、史家,按照普利尼《自然史》(Naturalis Historia 34.34)的說法,因為他對羅馬的態度,希臘人送給他“羅馬仇敵”的綽號。
[7] 這證明當地有人懂拉丁語。
[8] 參考《黑海書簡》第四部第九首101-102行。
[9] 拉托娜懷着阿波羅和狄安娜時,嫉妒的朱諾禁止任何地方收留她,只有提洛島同意接納她,最後她在這裡誕下了這兩位神。