Haec tibi mittuntur, quem sum modo carmine questus
non aptum numeris nomen habere meis,
in quibus, excepto quod adhuc utcumque valemus,
nil te praeterea quod iuvet invenies.
5 Ipsa quoque est invisa salus suntque ultima vota
quolibet ex istis scilicet ire locis.
Nulla mihi cura est terra quo mittar[1] ab ista,
hac quia, quam video, gratior omnis erit.
In medias Syrtes, mediam mea vela Charybdin
10 mittite, praesenti dum careamus humo.
Styx quoque, si quid ea est, bene commutabitur Histro,
si quid et inferius quam Styga mundus habet.
Gramina cultus ager, frigus minus odit hirundo,
proxima Marticolis quam loca Naso Getis.
15 Talia suscensent[2] propter mihi verba Tomitae
iraque carminibus publica mota meis.
Ergo ego cessabo numquam per carmina laedi,
plectar et incauto semper ab ingenio?
Ergo ego, ne scribam, digitos incidere cunctor,
20 telaque adhuc demens quae nocuere sequor?
Ad veteres scopulos iterum devertor[3] et illas,
in quibus offendit naufraga puppis, aquas?
Sed nihil admisi, nulla est mea culpa, Tomitae,
quos ego, cum loca sim vestra perosus, amo.
25 Quilibet excutiat nostri monimenta laboris:
littera de vobis est mea questa nihil.
Frigus et incursus omni de parte timendos
et quod pulsetur murus ab hoste queror.
In loca, non homines verissima crimina dixi.
30 Culpatis uestrum vos quoque saepe solum.
Esset perpetuo sua quam uitabilis Ascra,
ausa est agricolae Musa docere senis:
et fuerat genitus terra, qui scripsit, in illa,
intumuit vati tamen Ascra suo.
35 Quis patriam sollerte magis dilexit Vlixe?
Hoc tamen asperitas indice docta[4] loci est.
Non loca, sed mores scriptis vexavit amaris
Scepsius Ausonios actaque Roma rea est:
falsa tamen passa est aequa convicia mente,
40 obfuit auctori nec fera lingua suo.
At malus interpres populi mihi concitat iram
inque nouum crimen carmina nostra vocat.
Tam felix utinam quam pectore candidus essem!
Extat adhuc nemo saucius ore meo.
45 Adde quod, Illyrica si iam pice nigrior essem,
non mordenda mihi turba fidelis erat.
Molliter a vobis mea sors excepta, Tomitae,
tam mites Graios indicat esse viros.
Gens mea Paeligni regioque domestica Sulmo
50 non potuit nostris lenior esse malis.
Quem vix incolumi cuiquam salvoque daretis,
is datus a vobis est mihi nuper honor.
Solus adhuc ego sum vestris inmunis in oris,
exceptis, si qui munera legis habent.
55 Tempora sacrata mea sunt velata corona,
publicus invito quam favor inposuit.
Quam grata est igitur Latonae Delia tellus,
erranti tutum quae dedit una locum,
tam mihi cara Tomis, patria quae sede fugatis
60 tempus ad hoc nobis hospita fida manet.
Di modo fecissent, placidae spem posset habere
pacis et a gelido longius axe foret.
[1] mittar=muter
[2] suscensent=succensent
[3] devertor=devertar
[4] docta=dicta
(致图提卡努斯)[1]
这封信写给你——不久前我曾在诗中诉苦,
说你的名字不适合我的格律,
除了我身体到目前还算不错,在信里
你不会找到其他高兴的事。
5 但就连健康也让我厌恶,我最后的祷词
是离开这个鬼地方,随便去哪里。
我毫不在乎新的放逐地在世界的何方,
任何角落都胜过眼前的蛮荒。
让我航行到西尔特斯,或卡律布狄斯[2],
10 只要摆脱这片绝域就可以。
甚至斯堤克斯河,若真有,我愿拿希斯特
交换,即使更可怕的冥河也不错。
耕地恨杂草,燕子恨冬寒,都不如纳索
恨这与凶悍盖塔人为邻的异国。
15 我的这些话已经惹恼托密斯的居民,
我的诗让整个城市群情激愤。
难道我永远都只能用诗歌招来伤害,
永远因口无遮拦的天才遭罪?
为何不干脆切掉手指,从此就搁笔?
20 为何还疯狂追逐伤我的武器?
难道我又一次撞到原来的礁石,我的船
在当初蒙难的水域又一次蒙难?
可是,托密斯的人们,我没犯罪,没过失,
我喜欢你们,虽然憎恶这土地。
25 任何人都可以翻阅我辛苦写下的诗,
里面没一个指责你们的词[3]!
我抱怨的是严寒,是八方令人恐惧的侵袭,
是敌人对我们城墙的猛烈攻击。
这些真实的指控针对的是地,不是人,
30 即使你们也对它颇多议论。
那位年老的田园诗人敢在诗里唱,
阿斯克拉是永远应躲避的地方[4],
这位作者就出生在这个乡村,可是
他并未激起阿斯克拉的怒气。
35 谁比多谋的尤利西斯更眷恋故土?
但他亲口说,那里的地势太崎岖[5]。
梅特罗多勒斯曾严厉抨击意大利的民风,
而非土地,罗马也受到指控,
可这个国家平静地对待他不实的斥责,
40 狂野的舌头并没有伤害作者[6]。
一位恶毒的翻译[7]却煽起了民众的愤恨,
为我的作品捏造了新的罪名。
多希望我能快乐,如此心纯洁无尘!
我的嘴唇从未诋毁过一人。
45 而且,即使我有颗比沥青还黑的心,
也不会诽谤对我这么好的你们。
托密斯的人们,我在逆境中所受的善待
告诉我,希腊血统多么富于爱。
就算在我的家乡苏尔摩,佩利尼族人
50 对遭难的我也不会比你们更亲。
我最近领受的荣誉,即使谁未被放逐,
安然无恙,你们也极少赠予:
在你们的海岸,目前只有我无须交税,
按律享受此特权的人除外[8]。
55 我额头也曾戴上神圣的桂冠,我虽
不情愿,民众却借此赞美。
所以,我喜欢这里就像拉托娜喜欢
提洛岛,她流浪途中唯一的港湾[9]。
我眷恋托密斯,对我这样的一位逐客,
60 直到今日它仍是忠诚的庇护所。
唉,只可惜诸神未赐给它和平的希冀,
让它的土地远离冰冷的天极!
[1] 这首诗虽然写给图提卡努斯,但从第5行开始直到末尾,他都被彻底忘记了。
[2] 西尔特斯指北非海岸附近险滩密布的两个海湾(大西尔特斯和小西尔特斯,今日的西德拉湾和卡贝斯湾)。卡律布狄斯位于西西里海域的墨西拿海峡。
[3] 这些话显然不符合事实,奥维德诗中有太多地方表达了对当地居民的轻蔑。从奥维德引起公愤也可推知,当地不可能没有人懂得拉丁语(如奥维德所称)。
[4] “田园诗人”指古希腊诗人赫希俄德,他出生在阿斯克拉村,却在《工作与时日》(Works and Days 639-40)称自己的家乡在任何季节都很糟糕。
[5] 这是尤利西斯向派阿齐亚人介绍伊塔卡时说的话,参考《奥德赛》(Odyssey 9.21-7)。
[6] 梅特罗多勒斯(Metrodorus of Scepsis)是公元前1世纪的哲学家、史家,按照普利尼《自然史》(Naturalis Historia 34.34)的说法,因为他对罗马的态度,希腊人送给他“罗马仇敌”的绰号。
[7] 这证明当地有人懂拉丁语。
[8] 参考《黑海书简》第四部第九首101-102行。
[9] 拉托娜怀着阿波罗和狄安娜时,嫉妒的朱诺禁止任何地方收留她,只有提洛岛同意接纳她,最后她在这里诞下了这两位神。