奧維德《黑海書簡》第4部第7首



Missus es Euxinas quoniam, Vestalis, ad undas,
ut positis reddas iura sub axe locis,
aspicis en praesens quali iaceamus in arvo,
nec me testis eris falsa solere queri.
5 Accedet voci per te non inrita nostrae,
Alpinis iuvenis regibus orte, fides.
Ipse vides certe glacie concrescere Pontum,
ipse vides rigido stantia vina gelu;
ipse vides onerata ferox ut ducat Iazyx
10 per medias Histri plaustra bubulcus aquas.
Aspicis et mitti sub adunco toxica ferro,
et telum causas mortis habere duas.
Atque utinam pars haec tantum spectata fuisset,
non etiam proprio cognita Marte tibi!
15 Tendisti[1] ad primum per densa pericula pilum,
contigit ex merito qui tibi nuper honor.
Sit licet hic titulus plenus[2] tibi fructibus, ingens
ipsa tamen virtus ordine maior erit.
Non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondam
20 puniceam Getico sanguine fecit aquam.
Non negat Aegisos, quae te subeunte recepta
sensit in ingenio nil opis esse loci.
Nam, dubium positu melius defensa manune,
urbs erat in summo nubibus aequa iugo.
25 Sithonio regi ferus interceperat illam
hostis et ereptas victor habebat opes,
donec fluminea devecta Vitellius unda
intulit exposito milite signa Getis.
At tibi, progenies alti fortissima Donni,
30 venit in adversos impetus ire viros.
Nec mora, conspicuus longe fulgentibus armis,
fortia ne possint facta latere caves,
ingentique gradu contra ferrumque locumque
saxaque brumali grandine plura subis.
35 Nec te missa super iaculorum turba moratur,
nec quae vipereo tela cruore madent.
Spicula cum pictis haerent in casside pennis,
parsque fere scuti vulnere nulla vacat.
Nec corpus cunctos feliciter effugit ictus:
40 sed minor est acri laudis amore dolor.
Talis apud Troiam Danais pro navibus Aiax
dicitur Hectoreas sustinuisse faces.
Vt propius ventum est admotaque dextera dextrae,
resque fero potuit comminus ense geri,
45 dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic,
quotque neci dederis quosque quibusque modis.
Ense tuo factos calcabas victor acervos,
inpositoque Getes sub pede multus erat.
Pugnat ad exemplum primi minor ordine pili,
50 multaque fert miles vulnera, multa facit.
Sed tantum virtus alios tua praeterit omnes,
ante citos quantum Pegasus ibat[3] equos.
Vincitur Aegisos testataque tempus in omne,
sunt tua, Vestalis, carmine facta meo.
[1] Tendisti=tenditur=tenditis
[2] plenus=plenis
[3] ibat=ibit

(致維斯塔利斯)[1]
 
既然你被派往歐克辛海岸,維斯塔利斯,
到這天極下的土地執掌正義,
你就能親眼看見我置身怎樣的地方,
證明我一向的怨訴並非說謊。
5 阿爾卑斯王族的後裔,青年才俊,
有你的權威,我的話自然可信。
你肯定也目睹龐圖斯海面如何封凍,
目睹酒如何變成一塊堅冰;
目睹凶蠻的亞茲格農民如何驅趕
10 滿載的篷車碾過希斯特河面[2]
你也會目睹箭頭鐵鉤下噴洒的毒藥,
確保弓矢奪命的雙重功效[3]
可是,願這片土地你只用眼睛觀賞,
永遠別在戰鬥中親身品嘗!
15 穿過密集的危險,你力爭一等百夫長[4]
最近,你無愧地實現了這個夢想。
雖然此軍銜帶給你許多益處,但稱號
遠不如卓越的勇敢能增添榮耀。
希斯特不會否認,你的右手曾經用
20 蓋塔人的血將它的水流染紅。
埃吉索斯不會否認,你參與了奪城
之戰,讓它意識到地勢不足憑,
因為很難說位置或兵力哪個更重要,
這個城雄踞山巔,與雲比高。
25 兇悍的敵人將它從錫托尼亞[5]搶走,
然後將劫來的財富據為己有,
直到維泰里烏斯[6]緣溪而下,士兵們
紛紛登岸,隨軍旗猛攻蓋塔人。
可是你這位多努斯國王最勇敢的子孫[7]
30 突然湧起了衝動,直撲敵人。
劍光閃爍,遠遠望見你沒絲毫遲疑,
唯恐勇敢的行動竟被遮蔽,
你大步流星,沖向敵人的兵器和要塞,
冒着冬雹一樣密集的石塊。
35 無論黑壓壓飛向你的投槍,還是
浸透蛇血的飛矢,都不能阻擋你。
頭盔扎滿了帶着各色羽毛的箭鏃,
傷口幾乎覆蓋了盾牌的每一處。
身體也未能幸運地躲開一切攻擊,
40 但創痛無力對抗榮耀的激勵。
防守希臘船的埃阿斯據說也如此抵禦
特洛伊的赫克托耳擲來的火炬[8]
當你更靠近敵人,雙方的手挨着手,
已能夠拔劍,開始兇狠的纏鬥,
45 很難描繪你在亂軍中的英勇事迹,
消滅了多少人,都是誰,以何種方式。
但最終你勝了,踩着利劍留下的屍堆,
你腳下許多蓋塔人已經成鬼。
後面奮戰的士兵以一等百夫長為榜樣,
50 砍倒許多敵人,也受了許多傷。
但你的勇敢讓其他同袍相形見絀,
像珀加索斯[9]遠超駿馬的速度。
埃吉索斯終於被攻下,我的頌詩
也將永遠見證你非凡的勇氣。


[1] 維斯塔利斯(Vestalis)是羅馬帝國一個小行省柯提亞阿爾卑斯(Alpes Cottiae)的國王M. Iulius Cottius的兒子,所以奧維德稱他為“阿爾卑斯王族的後裔”。他曾在羅馬將軍、公元14年司法官維泰里烏斯(P. Vitellius)的手下擔任一等百夫長(primus pilus),在奪回埃吉索斯的戰役中表現英勇(參考《黑海書簡》第一部第八首第13行的注釋)。此時他被指派擔任龐圖斯地區的行政長官。
[2] 參考《哀歌集》第三部第十首23-50行。
[3] 參考《哀歌集》第三部第十首63-64行。
[4] 一等百夫長是職業士兵、軍團將軍的助手,大約可以指揮八百名士兵。
[5] 錫托尼亞(Sithonia)是馬其頓境內的一個半島。
[6] 維泰里烏斯是日耳曼尼庫斯的好友。
[7] 多努斯(Donnus)是柯提亞阿爾卑斯最初的國王,起先與愷撒為敵,後與他合作,維斯塔利斯是他的孫子。
[8] 特洛伊戰爭中,希臘軍隊退回船上後,赫克托耳指揮特洛伊人發動火攻,被埃阿斯擊退。事見《伊利亞特》(Iliad 15.674-746)。
[9] 珀加索斯(Pegasus),著名的飛馬,梅杜薩和海神涅普頓之子,當珀爾修斯砍下梅杜薩頭顱時,以馬形誕生。