奥维德《黑海书简》第4部第7首



Missus es Euxinas quoniam, Vestalis, ad undas,
ut positis reddas iura sub axe locis,
aspicis en praesens quali iaceamus in arvo,
nec me testis eris falsa solere queri.
5 Accedet voci per te non inrita nostrae,
Alpinis iuvenis regibus orte, fides.
Ipse vides certe glacie concrescere Pontum,
ipse vides rigido stantia vina gelu;
ipse vides onerata ferox ut ducat Iazyx
10 per medias Histri plaustra bubulcus aquas.
Aspicis et mitti sub adunco toxica ferro,
et telum causas mortis habere duas.
Atque utinam pars haec tantum spectata fuisset,
non etiam proprio cognita Marte tibi!
15 Tendisti[1] ad primum per densa pericula pilum,
contigit ex merito qui tibi nuper honor.
Sit licet hic titulus plenus[2] tibi fructibus, ingens
ipsa tamen virtus ordine maior erit.
Non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondam
20 puniceam Getico sanguine fecit aquam.
Non negat Aegisos, quae te subeunte recepta
sensit in ingenio nil opis esse loci.
Nam, dubium positu melius defensa manune,
urbs erat in summo nubibus aequa iugo.
25 Sithonio regi ferus interceperat illam
hostis et ereptas victor habebat opes,
donec fluminea devecta Vitellius unda
intulit exposito milite signa Getis.
At tibi, progenies alti fortissima Donni,
30 venit in adversos impetus ire viros.
Nec mora, conspicuus longe fulgentibus armis,
fortia ne possint facta latere caves,
ingentique gradu contra ferrumque locumque
saxaque brumali grandine plura subis.
35 Nec te missa super iaculorum turba moratur,
nec quae vipereo tela cruore madent.
Spicula cum pictis haerent in casside pennis,
parsque fere scuti vulnere nulla vacat.
Nec corpus cunctos feliciter effugit ictus:
40 sed minor est acri laudis amore dolor.
Talis apud Troiam Danais pro navibus Aiax
dicitur Hectoreas sustinuisse faces.
Vt propius ventum est admotaque dextera dextrae,
resque fero potuit comminus ense geri,
45 dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic,
quotque neci dederis quosque quibusque modis.
Ense tuo factos calcabas victor acervos,
inpositoque Getes sub pede multus erat.
Pugnat ad exemplum primi minor ordine pili,
50 multaque fert miles vulnera, multa facit.
Sed tantum virtus alios tua praeterit omnes,
ante citos quantum Pegasus ibat[3] equos.
Vincitur Aegisos testataque tempus in omne,
sunt tua, Vestalis, carmine facta meo.
[1] Tendisti=tenditur=tenditis
[2] plenus=plenis
[3] ibat=ibit

(致维斯塔利斯)[1]
 
既然你被派往欧克辛海岸,维斯塔利斯,
到这天极下的土地执掌正义,
你就能亲眼看见我置身怎样的地方,
证明我一向的怨诉并非说谎。
5 阿尔卑斯王族的后裔,青年才俊,
有你的权威,我的话自然可信。
你肯定也目睹庞图斯海面如何封冻,
目睹酒如何变成一块坚冰;
目睹凶蛮的亚兹格农民如何驱赶
10 满载的篷车碾过希斯特河面[2]
你也会目睹箭头铁钩下喷洒的毒药,
确保弓矢夺命的双重功效[3]
可是,愿这片土地你只用眼睛观赏,
永远别在战斗中亲身品尝!
15 穿过密集的危险,你力争一等百夫长[4]
最近,你无愧地实现了这个梦想。
虽然此军衔带给你许多益处,但称号
远不如卓越的勇敢能增添荣耀。
希斯特不会否认,你的右手曾经用
20 盖塔人的血将它的水流染红。
埃吉索斯不会否认,你参与了夺城
之战,让它意识到地势不足凭,
因为很难说位置或兵力哪个更重要,
这个城雄踞山巅,与云比高。
25 凶悍的敌人将它从锡托尼亚[5]抢走,
然后将劫来的财富据为己有,
直到维泰里乌斯[6]缘溪而下,士兵们
纷纷登岸,随军旗猛攻盖塔人。
可是你这位多努斯国王最勇敢的子孙[7]
30 突然涌起了冲动,直扑敌人。
剑光闪烁,远远望见你没丝毫迟疑,
唯恐勇敢的行动竟被遮蔽,
你大步流星,冲向敌人的兵器和要塞,
冒着冬雹一样密集的石块。
35 无论黑压压飞向你的投枪,还是
浸透蛇血的飞矢,都不能阻挡你。
头盔扎满了带着各色羽毛的箭镞,
伤口几乎覆盖了盾牌的每一处。
身体也未能幸运地躲开一切攻击,
40 但创痛无力对抗荣耀的激励。
防守希腊船的埃阿斯据说也如此抵御
特洛伊的赫克托耳掷来的火炬[8]
当你更靠近敌人,双方的手挨着手,
已能够拔剑,开始凶狠的缠斗,
45 很难描绘你在乱军中的英勇事迹,
消灭了多少人,都是谁,以何种方式。
但最终你胜了,踩着利剑留下的尸堆,
你脚下许多盖塔人已经成鬼。
后面奋战的士兵以一等百夫长为榜样,
50 砍倒许多敌人,也受了许多伤。
但你的勇敢让其他同袍相形见绌,
像珀加索斯[9]远超骏马的速度。
埃吉索斯终于被攻下,我的颂诗
也将永远见证你非凡的勇气。


[1] 维斯塔利斯(Vestalis)是罗马帝国一个小行省柯提亚阿尔卑斯(Alpes Cottiae)的国王M. Iulius Cottius的儿子,所以奥维德称他为“阿尔卑斯王族的后裔”。他曾在罗马将军、公元14年司法官维泰里乌斯(P. Vitellius)的手下担任一等百夫长(primus pilus),在夺回埃吉索斯的战役中表现英勇(参考《黑海书简》第一部第八首第13行的注释)。此时他被指派担任庞图斯地区的行政长官。
[2] 参考《哀歌集》第三部第十首23-50行。
[3] 参考《哀歌集》第三部第十首63-64行。
[4] 一等百夫长是职业士兵、军团将军的助手,大约可以指挥八百名士兵。
[5] 锡托尼亚(Sithonia)是马其顿境内的一个半岛。
[6] 维泰里乌斯是日耳曼尼库斯的好友。
[7] 多努斯(Donnus)是柯提亚阿尔卑斯最初的国王,起先与恺撒为敌,后与他合作,维斯塔利斯是他的孙子。
[8] 特洛伊战争中,希腊军队退回船上后,赫克托耳指挥特洛伊人发动火攻,被埃阿斯击退。事见《伊利亚特》(Iliad 15.674-746)。
[9] 珀加索斯(Pegasus),著名的飞马,梅杜萨和海神涅普顿之子,当珀尔修斯砍下梅杜萨头颅时,以马形诞生。