Quam legis, ex illis tibi venit epistula, Brute,
Nasonem nolles in quibus esse locis.
Sed tu quod nolles, voluit miserabile fatum.
Ei mihi! plus illud quam tua vota valet.
5 In Scythia nobis quinquennis olympias acta est:
iam tempus lustri transit in alterius.
Perstat enim Fortuna tenax votisque malignum
opponit nostris insidiosa[1] pedem.
Certus eras pro me, Fabiae laus, Maxime, gentis,
10 numen ad Augustum supplice voce loqui.
Occidis ante preces causamque ego, Maxime, mortis
(nec fuero tanti!) me reor esse tuae.
Iam timeo nostram cuiquam mandare salutem:
ipsum morte tua concidit auxilium.
15 Coeperat Augustus deceptae ignoscere culpae:
spem nostram terras deseruitque simul.
Quale tamen potui, de caelite, Brute, recenti
vestra procul positus carmen in ora dedi.
Quae prosit pietas utinam mihi sitque malorum
20 iam modus et sacrae mitior ira domus.
Te quoque idem liquido possum iurare precari,
o mihi non dubia cognite Brute nota.
Nam cum praestiteris verum mihi semper amorem,
hic tamen adverso tempore crevit amor.
25 Quique tuas pariter lacrimas nostrasque videret
passuros poenam crederet esse duos.
Lenem te miseris genuit natura nec ulli
mitius ingenium quam tibi, Brute, dedit:
ut, qui quid valeas ignoret Marte forensi,
30 posse tuo peragi vix putet ore reos.
Scilicet eiusdem est, quamvis pugnare videntur,
supplicibus facilem, sontibus esse trucem.
Cum tibi suscepta est legis vindicta severae,
verba velut tinctum[2] singula virus habent.
35 Hostibus eveniat quam sis violentus in armis
sentire et linguae tela subire tuae.
Quae tibi tam tenui cura limantur, ut omnes
istius ingenium corporis esse negent.
At si quem laedi fortuna cernis iniqua,
40 mollior est animo femina nulla tuo.
Hoc ego praecipue sensi, cum magna meorum
notitiam pars est infitiata mei.
Inmemor illorum, vestri non inmemor umquam,
qui mala solliciti nostra levatis ero.
45 Et prius hic nimium nobis conterminus Hister
in caput Euxino de mare vertet iter,
utque Thyesteae redeant si tempora mensae,
Solis ad Eoas currus agetur aquas,
quam quisquam vestrum qui me doluistis ademptum,
50 arguat ingratum non meminisse sui.
[1] insidiosa=invidiosa
[2] tinctum=tinctu
(致布魯圖斯)[1]
你讀的這封信,布魯圖斯,來自你不願
納索棲身的那片遙遠海岸,
然而你所不願的,悲慘的命運已發話。
可惜啊,它比你的禱告更強大。
5 我在斯基泰已度過一個奧林匹亞[2],
眼看下一個五年又已出發。
執拗的時運始終不退讓,我的希望
總被她陰險地使絆,惡意阻擋。
馬克西姆斯,法比亞家族的榮耀,你[3]決定
10 為我向奧古斯都這位神求情,
卻突然故去,我責怪自己導致你死亡——
雖然卑微的我沒如此的分量。
我已經不敢把自己的平安託付任何人,
獲救的可能已和你[4]一起消殞。
15 奧古斯都已開始原諒我無心的過失[5],
可他拋下了世界和我的希冀,
但我勉力為新升天的神[6]作了一首詩,
從遠方寄給你朗誦,布魯圖斯。
願這虔誠的舉動能幫我,長久的折磨
20 能終結,神聖的家族能熄滅怒火。
我敢以良心發誓,你也正如此禱告,
你的人品我確定無疑地知曉。
雖然你對我的友誼一直都那麼真誠,
但在危難時你的愛不減反增。
25 誰若曾目睹你和我同樣悲傷地啼哭,
一定會相信兩人將一起放逐。
天性讓你同情不幸者,它不曾給別人
比你,布魯圖斯,更柔軟的心。
如果誰從未見識你威武的法庭論戰,
30 很難想象你的嘴讓被告膽寒。
事實上,雖然這兩點看似彼此衝突,
人卻能對善者溫存,對惡者冷酷。
當你決心為嚴厲的法律挺身而出,
你用的每個詞語都彷彿浸過毒。
35 願敵人都領教你手執兵器的勇猛兇悍,
都忍受你舌頭射出的凌厲飛箭。
這些武器你都會無比精細地打磨,
所有人都不信這與你體質相合[7]。
但你若看見誰被不公的時運欺凌,
40 就沒有女人比得上你的溫情。
我對這一點體會最深,因為大多數
熟識的人都聲稱與我是陌路。
我不會記住他們,卻永遠不會忘記
你們急切紓緩我痛苦的情義。
45 即使緊鄰我的希斯特掉頭西流,
從歐克辛海岸回到它的源頭,
即使圖埃斯特人肉宴的時代重回,
太陽的馬車向東方的大海倒飛[8],
你們這些哀悼我放逐的人里也不會
50 有誰指控,我忘記了他的恩惠。
[1] 這首詩突出的不是布魯圖斯的文學批評才能,而是他的法庭演說技巧。
[2] 即五年,參考《哀歌集》第四部第十首第98行的注釋。
[3] 指法比烏斯——最願意幫助奧維德、也最有影響力的朋友。
[4] 仍指法比烏斯。
[5] 至少這是奧維德的感覺。
[6] 指屋大維,他幾乎緊跟法比烏斯去世。
[7] Green(2005)認為,這裡奧維德友好地調侃對方腰圍很寬,因為“精細”(tenuis)的基本意思就是“苗條”。
[8] 參考《哀歌集》第二部第392行的注釋。