Ite, leves elegi, doctas ad consulis aures ,
verbaque honorato ferte legenda viro.
Longa via est nec vos pedibus proceditis aequis,
tectaque brumali sub nive terra latet.
5 Cum gelidam Thracen et opertum nubibus Haemum
et maris Ionii transieritis aquas,
luce minus decima dominam venietis in Vrbem,
ut festinatum non faciatis iter.
Protinus inde domus vobis Pompeia petatur:
10 non est Augusto iunctior ulla foro.
Si quis, ut in populo, qui sitis et unde requiret,
nomina decepta quaelibet aure ferat.
Vt sit enim tutum, sicut reor esse, fateri,
vera, minus certe ficta timoris habent.
15 Copia nec vobis nullo prohibente videndi
consulis, ut limen contigeritis, erit.
Aut reget ille suos dicendo iura Quirites,
conspicuum signis cum premet altus ebur:
aut populi reditus positam componet ad hastam,
20 et minui magnae non sinet urbis opes:
aut, ubi erunt patres in Iulia templa vocati,
de tanto dignis consule rebus aget:
aut feret Augusto solitam natoque salutem,
deque parum noto consulet officio.
25 Tempus et his vacuum Caesar Germanicus omne
auferet: a magnis hunc colit ille deis.
Cum tamen a turba rerum requieverit harum,
ad vos mansuetas porriget ille manus,
quidque parens ego vester agam fortasse requiret.
30 Talia vos illi reddere verba volo:
‘Vivit adhuc vitamque tibi debere fatetur,
quam prius a miti Caesare munus habet.
Te sibi, cum fugeret, memori solet ore referre
barbariae tutas exhibuisse vias:
35 sanguine Bistonium quod non tepefecerit ensem,
effectum cura pectoris esse tui:
Addita praeterea vitae quoque multa tuendae
munera, ne proprias attenuaret opes.
Pro quibus ut meritis referatur gratia, iurat
40 se fore mancipii tempus in omne tui[1].
Nam prius umbrosa carituros arbore montes,
et freta velivolas non habitura rates,
fluminaque in fontes cursu reditura supino,
gratia quam meriti possit abire tui.’
45 Haec ubi dixeritis, servet sua dona rogate.
Sic fuerit vestrae causa peracta viae.
[1] mancipii…tui=mancipium tuum
(致庞佩乌斯)[1]
轻快的长短句,快进执政官博学的耳朵,
给尊贵的他捎去消息一则。
路途漫漫,你的脚不均匀,迈步不稳,
泥土也在厚厚的冬雪下藏身。
5 越过冰冷的色雷斯、云雾笼罩的海摩斯[2],
再穿过伊奥尼亚海,大约第十日
或者稍早,你就可到达帝国的都城[3],
虽然你此去并没有日夜兼程。
然后你径直去找庞佩乌斯的宅院,
10 它正好在奥古斯都广场旁边[4]。
如果有人非要问,你是谁,从哪里出发,
你就随意编一个答案欺骗他。
虽然我觉得说真话并没有什么危险,
杜撰的名字毕竟更让人心安。
15 当你来到门槛外,不可能毫无阻拦,
你要觐见的毕竟是罗马的执政官。
他或者正忙于宣布谕令,处理案件[5],
高坐于象牙椅上,分外威严;
或者在竖立的长矛边审核公众的账目[6],
20 尽心守护强盛罗马的财富;
或者,若元老院议员聚集在尤利亚神庙[7],
他正为与执政官相称的大事操劳;
或者正循例向奥古斯都和皇子问安,
或者就陌生的事务征询意见;
25 他忙完这些,便属于日耳曼尼库斯,
除了神,他心里这位恺撒排第一。
但当他终于能抽身享受一刻空闲时,
会与你亲切握手,或许还问你,
我——你的父亲——现在是怎样的处境。
30 我希望你如此回答他的询问:
“他还活着,他常说活着是多亏了你,
虽然先蒙受仁慈的恺撒恩赐。
他总深情地讲述,自己逃难时,你怎样
设法让异域的道路安全通畅。
35 他的血没有温暖比斯托尼亚的利刃,
全是靠了你真诚细致的关心。
你还送给他许多生活所需的物资,
不愿他因放逐耗损自己的财力。
为了答谢你所有这些恩情,他发誓,
40 愿意永远像奴隶一样侍奉你。
即使高山上不再有大树撑起绿荫,
大海里不再有舟舰扬帆远行,
江河全部倒流回源头,他也绝不会
忘记你曾经给他的种种恩惠。”
45 说完这些,再请他保护好自己的礼物,
如此,你便完成了此行的任务。
[1] 这是写给庞佩乌斯的又一首诗,这时庞佩乌斯已经就任。
[2] 奥维德描绘的路线与自己的放逐之路基本重合,但方向相反。海摩斯(Haemus)是贴撒利亚的山。
[3] “十日”并非指从托密斯到罗马所需的时间,而是从意大利南端的布林迪西(在伊奥尼亚海西岸)到罗马(走阿匹亚道)的时间。
[4] 奥古斯都广场于公元前2年落成,由屋大维修建。庞佩乌斯的宅院与这个广场的距离或许暗示两人的心理距离。
[5] “处理案件”原文是reget suos Quirites(管理罗马公民),这个说法和“象牙椅”(altus ebur,即sella curulis,在古罗马只有执政官、司法长官等少数高级官员有权使用的一种饰有象牙的座椅)都有浓重的共和国政治传统的色彩。
[6] 这支长矛象征着罗马国家的财务收支,立在广场上的朱庇特神庙前,执政官审核罗马财务时(国家税收、公共建设开支等)就在它旁边。
[7] 尤利亚神庙(即Curia Iulia)是罗马元老院开会的场所。