Nulla dies adeo est australibus umida nimbis,
non intermissis ut fluat imber aquis.
Nec sterilis locus ullus ita est, ut non sit in illo
mixta fere duris utilis herba rubis.
5 Nil adeo fortuna gravis miserabile fecit,
ut minuant nulla gaudia parte malum.
Ecce domo patriaque carens oculisque meorum,
naufragus in Getici litoris actus aquas,
qua tamen inueni vultum diffundere causa
10 possim[1] fortunae nec meminisse meae.
Nam mihi cum fulva solus[2] spatiarer harena,
visa est a tergo penna dedisse sonum.
Respicio nec erat corpus quod cernere possem,
verba tamen sunt haec aure recepta mea:
15 ‘En ego laetarum venio tibi nuntia rerum
Fama per inmensas aere lapsa vias.
Consule Pompeio, quo non tibi carior alter,
candidus et felix proximus annus erit!’
Dixit et, ut laeto Pontum rumore replevit,
20 ad gentes alias hinc dea vertit iter.
At mihi dilapsis inter nova gaudia curis
excidit asperitas huius iniqua loci.
Ergo ubi, Iane biceps, longum reseraveris annum
pulsus et a sacro mense December erit,
25 purpura Pompeium summi velabit honoris,
ne titulis quicquam debeat ille suis.
Cernere iam videor rumpi paene atria turba,
et populum laedi deficiente loco,
templaque Tarpeiae primum tibi sedis adiri,
30 et fieri faciles in tua vota deos.
Colla boves niveos certae praebere securi,
quos aluit campis herba Falisca suis:
cumque deos omnes, tum quos[3] inpensius, aequos
esse tibi cupias, cum Iove Caesar erunt.
35 Curia te excipiet patresque e more vocati
intendent aures ad tua verba suas.
Hos ubi facundo tua uox hilaraverit ore,
utque solet, tulerit prospera verba dies,
egeris et meritas superis cum Caesare grates
40 (qui causam, facias cur ita saepe, dabit),
inde domum repetes toto comitante senatu,
officium populi vix capiente domo.
Me miserum, turba quod non ego cernar in illa,
nec poterunt istis lumina nostra frui!
45 Quod licet[4], absentem qua possum mente videbo:
aspiciet vultus consulis illa sui.
Di faciant aliquo subeat tibi tempore nostrum
nomen et ‘Heu!’ dicas ‘quid miser ille facit?’
Haec tua pertulerit si quis mihi verba, fatebor
50 protinus exilium mollius esse meum.
[1] possim=possem
[2] solus=tristis
[3] quos=hos
[4] Quod licet=qualibet=quamlibet
(致庞佩乌斯)[1]
没有哪一天被南风与墨云彻底控制,
滂沱的大雨从此永远不停息;
没有哪一地绝对贫瘠,坚硬的荆棘丛
全没有可用的植物生长其中[2];
5 厄运不会让任何事物悲惨到极致,
快乐总会在某处将痛苦压低。
看吧,我失去了家和故土,见不到亲人,
如沉船逃生,被赶到盖塔海滨,
然而我却找到了舒展眉头的理由,
10 也能暂时不理会我的忧愁。
因为当我独自在金黄的沙滩散步,
身后似乎传来翅膀的窸窣,
我回头没看见任何形体,只有耳朵
听到一个声音,它如此对我说:
15 “我的名字叫‘消息’,给你带来了喜讯[3],
我飞越了广阔的空间,才到此海滨。
你最亲密的朋友庞佩乌斯将担任
执政官,明年一定灿烂而喜庆[4]。”
女神用快乐的音讯填满了庞图斯的空气,
20 又改换方向,赶赴其他的土地。
可是新来的喜悦驱散了我的忧虑,
这片海岸也褪去了残忍的阴郁。
如此说,双面的雅努斯[5],当你打开新年,
十二月被神圣的时节挤到一边[6],
25 庞佩乌斯将披上至高职司的紫袍,
他的生涯不再缺任何荣耀。
我仿佛已看见人群涌入你家的中庭[7],
推推搡搡,挤得密不透风;
你最先登上卡皮托山巅,敬拜神庙,
30 诸神都欣然应允你的祷告;
雪白的公牛向熟练的斧头伸出脖颈,
这是法勒里草场育出的牺牲。
虽然你会热切地祈求所有神襄助,
但最渴望朱庇特和恺撒的佑护。
35 元老院将会迎接你,循例出席的议员
将全神贯注倾听你的宣言。
当你雄辩的口才让所有听众倾倒,
就职日吉祥的祝语已经宣告,
你也向天神和恺撒献上应有的谢意——
40 恺撒尤其值得你无限的感激!——
然后整个元老院都会陪同你返回家,
民众的敬意你的家已难盛下。
我多么不幸,无法加入那欢庆的人群,
眼睛也不能享受那快乐的场景!
45 但我总可以在脑海中看见远方的你,
端详挚爱的执政官的样貌容止。
愿神保佑,我的名在某刻会潜入你心房,
你会问,“那个可怜人现在怎样?”[8]
如果谁把你的这话捎给我,我会马上说,
50 放逐生活已不再那么难过。
[1] 这是一首典型“执政官赞美诗”(laudatio consulis),但和前面的凯旋诗一样,是基于想象的作品。
[2] 1-4行有些像贺拉斯《颂诗集》第二部第九首的1-8行。
[3] 参考《黑海书简》第二部第一首第19行的注释。
[4] 庞佩斯公元14年任执政官,所以这首诗作于13年。
[5] 雅努斯(Ianus)原是门神,后来成为开端之神,尤其是一年的开端,所以在新的尤利亚历法中,一月(Ianuarius)的名称就源自雅努斯。
[6] “神圣的时节”指1月1日执政官就职之日。
[7] 27-42行的描绘符合古罗马执政官就职的各个环节:(1)聚集在执政官住所(27-28行);(2)到卡皮托山的游行(29行);(3)朱庇特神庙的祭献(30-34行);(4)执政官在元老院的就职演说(35-37行);(5)感恩祈祷(38-40行);(6)回到执政官住所的游行(41-42行)。
[8] 这个细节表明庞佩乌斯对奥维德并不在意。