Nulla dies adeo est australibus umida nimbis,
non intermissis ut fluat imber aquis.
Nec sterilis locus ullus ita est, ut non sit in illo
mixta fere duris utilis herba rubis.
5 Nil adeo fortuna gravis miserabile fecit,
ut minuant nulla gaudia parte malum.
Ecce domo patriaque carens oculisque meorum,
naufragus in Getici litoris actus aquas,
qua tamen inueni vultum diffundere causa
10 possim[1] fortunae nec meminisse meae.
Nam mihi cum fulva solus[2] spatiarer harena,
visa est a tergo penna dedisse sonum.
Respicio nec erat corpus quod cernere possem,
verba tamen sunt haec aure recepta mea:
15 ‘En ego laetarum venio tibi nuntia rerum
Fama per inmensas aere lapsa vias.
Consule Pompeio, quo non tibi carior alter,
candidus et felix proximus annus erit!’
Dixit et, ut laeto Pontum rumore replevit,
20 ad gentes alias hinc dea vertit iter.
At mihi dilapsis inter nova gaudia curis
excidit asperitas huius iniqua loci.
Ergo ubi, Iane biceps, longum reseraveris annum
pulsus et a sacro mense December erit,
25 purpura Pompeium summi velabit honoris,
ne titulis quicquam debeat ille suis.
Cernere iam videor rumpi paene atria turba,
et populum laedi deficiente loco,
templaque Tarpeiae primum tibi sedis adiri,
30 et fieri faciles in tua vota deos.
Colla boves niveos certae praebere securi,
quos aluit campis herba Falisca suis:
cumque deos omnes, tum quos[3] inpensius, aequos
esse tibi cupias, cum Iove Caesar erunt.
35 Curia te excipiet patresque e more vocati
intendent aures ad tua verba suas.
Hos ubi facundo tua uox hilaraverit ore,
utque solet, tulerit prospera verba dies,
egeris et meritas superis cum Caesare grates
40 (qui causam, facias cur ita saepe, dabit),
inde domum repetes toto comitante senatu,
officium populi vix capiente domo.
Me miserum, turba quod non ego cernar in illa,
nec poterunt istis lumina nostra frui!
45 Quod licet[4], absentem qua possum mente videbo:
aspiciet vultus consulis illa sui.
Di faciant aliquo subeat tibi tempore nostrum
nomen et ‘Heu!’ dicas ‘quid miser ille facit?’
Haec tua pertulerit si quis mihi verba, fatebor
50 protinus exilium mollius esse meum.
[1] possim=possem
[2] solus=tristis
[3] quos=hos
[4] Quod licet=qualibet=quamlibet
(致龐佩烏斯)[1]
沒有哪一天被南風與墨雲徹底控制,
滂沱的大雨從此永遠不停息;
沒有哪一地絕對貧瘠,堅硬的荊棘叢
全沒有可用的植物生長其中[2];
5 厄運不會讓任何事物悲慘到極致,
快樂總會在某處將痛苦壓低。
看吧,我失去了家和故土,見不到親人,
如沉船逃生,被趕到蓋塔海濱,
然而我卻找到了舒展眉頭的理由,
10 也能暫時不理會我的憂愁。
因為當我獨自在金黃的沙灘散步,
身後似乎傳來翅膀的窸窣,
我回頭沒看見任何形體,只有耳朵
聽到一個聲音,它如此對我說:
15 “我的名字叫‘消息’,給你帶來了喜訊[3],
我飛越了廣闊的空間,才到此海濱。
你最親密的朋友龐佩烏斯將擔任
執政官,明年一定燦爛而喜慶[4]。”
女神用快樂的音訊填滿了龐圖斯的空氣,
20 又改換方向,趕赴其他的土地。
可是新來的喜悅驅散了我的憂慮,
這片海岸也褪去了殘忍的陰鬱。
如此說,雙面的雅努斯[5],當你打開新年,
十二月被神聖的時節擠到一邊[6],
25 龐佩烏斯將披上至高職司的紫袍,
他的生涯不再缺任何榮耀。
我彷彿已看見人群湧入你家的中庭[7],
推推搡搡,擠得密不透風;
你最先登上卡皮托山巔,敬拜神廟,
30 諸神都欣然應允你的禱告;
雪白的公牛向熟練的斧頭伸出脖頸,
這是法勒里草場育出的犧牲。
雖然你會熱切地祈求所有神襄助,
但最渴望朱庇特和愷撒的佑護。
35 元老院將會迎接你,循例出席的議員
將全神貫注傾聽你的宣言。
當你雄辯的口才讓所有聽眾傾倒,
就職日吉祥的祝語已經宣告,
你也向天神和愷撒獻上應有的謝意——
40 愷撒尤其值得你無限的感激!——
然後整個元老院都會陪同你返回家,
民眾的敬意你的家已難盛下。
我多麼不幸,無法加入那歡慶的人群,
眼睛也不能享受那快樂的場景!
45 但我總可以在腦海中看見遠方的你,
端詳摯愛的執政官的樣貌容止。
願神保佑,我的名在某刻會潛入你心房,
你會問,“那個可憐人現在怎樣?”[8]
如果誰把你的這話捎給我,我會馬上說,
50 放逐生活已不再那麼難過。
[1] 這是一首典型“執政官讚美詩”(laudatio consulis),但和前面的凱旋詩一樣,是基於想象的作品。
[2] 1-4行有些像賀拉斯《頌詩集》第二部第九首的1-8行。
[3] 參考《黑海書簡》第二部第一首第19行的注釋。
[4] 龐佩斯公元14年任執政官,所以這首詩作於13年。
[5] 雅努斯(Ianus)原是門神,後來成為開端之神,尤其是一年的開端,所以在新的尤利亞曆法中,一月(Ianuarius)的名稱就源自雅努斯。
[6] “神聖的時節”指1月1日執政官就職之日。
[7] 27-42行的描繪符合古羅馬執政官就職的各個環節:(1)聚集在執政官住所(27-28行);(2)到卡皮托山的遊行(29行);(3)朱庇特神廟的祭獻(30-34行);(4)執政官在元老院的就職演說(35-37行);(5)感恩祈禱(38-40行);(6)回到執政官住所的遊行(41-42行)。
[8] 這個細節表明龐佩烏斯對奧維德並不在意。