Quod legis, o vates magnorum maxime regum,
venit ab intonsis usque, Severe, Getis:
cuius adhuc nomen nostros tacuisse libellos,
si modo permittis dicere vera, pudet.
5 Orba tamen numeris cessavit epistula numquam
ire per alternas officiosa vices.
Carmina sola tibi memorem testantia curam
non data sunt. Quid enim, quae facis ipse, darem?
Quis mel Aristaeo, quis Baccho vina Falerna,
10 Triptolemo fruges, poma det Alcinoo?
Fertile pectus habes interque Helicona colentes
uberius nulli provenit ista seges.
Mittere ad hunc carmen frondes erat addere silvis.
Haec mihi cunctandi causa, Severe, fuit.
15 Nec tamen ingenium nobis respondet ut ante,
sed siccum sterili vomere litus aro.
Scilicet ut limus venas excaecat[1] in undis,
laesaque subpresso fonte resistit aqua,
pectora sic mea sunt limo vitiata malorum,
20 et carmen vena pauperiore fluit.
Si quis in hac ipsum terra posuisset Homerum,
esset, crede mihi, factus et ille Getes.
Da veniam fasso, studiis quoque frena remisi,
ducitur et digitis littera rara meis.
25 Inpetus ille sacer qui vatum pectora nutrit,
qui prius in nobis esse solebat, abest.
Vix venit ad partes, vix sumptae Musa tabellae
inponit pigras paene coacta manus.
Parvaque, ne dicam scribendi nulla voluptas
30 est mihi nec numeris nectere verba iuvat.
Sive quod hinc fructus adeo non cepimus ullos,
principium nostri res sit ut ista mali:
sive quod in tenebris numerosos ponere gestus[2],
quodque legas nulli scribere carmen, idem est.
35 Excitat auditor studium laudataque virtus
crescit et inmensum gloria calcar habet.
Hic mea cui recitem nisi flavis scripta Corallis,
quasque alias gentes barbarus Hister habet?
Sed quid solus agam quaque infelicia perdam
40 otia materia subripiamque diem?
Nam quia nec vinum nec me tenet alea fallax,
per quae clam tacitum tempus abire solet,
nec me, quod cuperem, si per fera bella liceret,
oblectat cultu terra novata suo,
45 quid nisi Pierides, solacia frigida, restant,
non bene de nobis quae meruere deae?
At tu, cui bibitur felicius Aonius fons,
utiliter studium quod tibi cedit ama,
sacraque Musarum merito cole, quodque legamus,
50 huc aliquod curae mitte recentis opus.
[1] venas excaecat=cum venas cecat
[2] gestus=gressu
(致塞維魯斯)[1]
偉大國王的偉大稱頌者,塞維魯斯,
這首詩來自蠻荒的蓋塔土地。
我以前的書卷從未提到過你的名字,
若你允許我說實話,我真覺羞恥。
5 然而,不用格律的信件從沒有停止
在你我之間往返,表達友誼。
我只是沒有用詩歌來見證我的摯情,
你自己擅長的東西,我何必相贈?
誰送蜜給蜜神,送酒給酒神,給阿爾喀諾俄斯
10 送水果,給特里普托勒摩斯送麥子[2]?
你有富饒的心靈,敬拜繆斯的人群中,
沒有誰的莊稼有你豐厚的收成。
寄詩給你就彷彿給森林添加葉子,
所以我以前,塞維魯斯,才遲疑。
15 但我的才華已不如當年得心應手,
只能在枯瘠的土地上苦拽犁頭。
這是自然,正如淤泥堵塞了泉脈,
溪水停滯不前,難免受傷害,
厄運的淤泥也在我心裡不斷沉積,
20 詩歌的清流已經奄奄一息。
倘若誰曾經把荷馬打發到這片土地,
相信我,他也早與蓋塔人無異。
原諒我告白,寫詩時我也鬆開了韁繩,
幾乎沒有詞由我的手指掌控。
25 那種滋育詩人之心靈的神聖衝動,
我以前常有,現在卻消失無蹤。
我拿起蠟板,我的繆斯卻不進角色,
她的手不肯動,幾乎要我脅迫。
我寫詩沒多少快樂,甚至全然無快樂,
30 按格律連綴詞語也不再愉悅,
或者因為我從中未收穫任何果實,
甚至就是它給我招來了禍事,
或者因為在黑暗中踩着節奏起舞
和寫詩卻無讀者同樣無趣[3]。
35 聽眾能喚起激情,才華因讚美而增益,
榮名本身就是巨大的激勵。
這裡我能給誰朗讀,除了黃髮的柯拉里[4],
或者希斯特岸邊的其他蠻夷?
可是我如何排遣孤獨,用什麼消磨
40 痛苦的閑暇,偷走時日的每一刻?
因為我不喜歡喝酒,也討厭狡詐的骰子,
有它們,沉默的時間常悄然遁逝,
我也無法——倘若殘酷的戰爭允許,
我真願意——享受耕種的樂趣,
45 還剩下什麼,除了繆斯,冰冷的慰藉?
可是這幾位女神曾經辜負我。
然而你卻更幸福地啜飲詩歌的聖泉,
珍愛這門技藝吧,它讓你如願。
感恩地守護繆斯的聖禮,也往我這裡
50 寄一些你最近傾力完成的好詩。
[1] 塞維魯斯(Cornelius Severus)和奧維德一樣,都是梅薩里努斯父親梅薩拉文學圈子的成員,以史詩創作聞名。
[2] “蜜神”的原文是Aristaeo(阿里斯泰俄斯,養蜂業的創始人),參考維吉爾《農事詩》(Georgics 4.317ff)。“酒”的原文是vina Falerna(法勒年酒,羅馬著名的葡萄酒)。阿爾喀諾俄斯(Alcinous)送給尤利西斯許多水果。關於特里普托勒摩斯,參考《哀歌集》第三部第八首第2行的注釋。
[3] 這個比較很有感染力。
[4] 柯拉里(Coralli)是多瑙河下游的一個部落。