Quod legis, o vates magnorum maxime regum,
venit ab intonsis usque, Severe, Getis:
cuius adhuc nomen nostros tacuisse libellos,
si modo permittis dicere vera, pudet.
5 Orba tamen numeris cessavit epistula numquam
ire per alternas officiosa vices.
Carmina sola tibi memorem testantia curam
non data sunt. Quid enim, quae facis ipse, darem?
Quis mel Aristaeo, quis Baccho vina Falerna,
10 Triptolemo fruges, poma det Alcinoo?
Fertile pectus habes interque Helicona colentes
uberius nulli provenit ista seges.
Mittere ad hunc carmen frondes erat addere silvis.
Haec mihi cunctandi causa, Severe, fuit.
15 Nec tamen ingenium nobis respondet ut ante,
sed siccum sterili vomere litus aro.
Scilicet ut limus venas excaecat[1] in undis,
laesaque subpresso fonte resistit aqua,
pectora sic mea sunt limo vitiata malorum,
20 et carmen vena pauperiore fluit.
Si quis in hac ipsum terra posuisset Homerum,
esset, crede mihi, factus et ille Getes.
Da veniam fasso, studiis quoque frena remisi,
ducitur et digitis littera rara meis.
25 Inpetus ille sacer qui vatum pectora nutrit,
qui prius in nobis esse solebat, abest.
Vix venit ad partes, vix sumptae Musa tabellae
inponit pigras paene coacta manus.
Parvaque, ne dicam scribendi nulla voluptas
30 est mihi nec numeris nectere verba iuvat.
Sive quod hinc fructus adeo non cepimus ullos,
principium nostri res sit ut ista mali:
sive quod in tenebris numerosos ponere gestus[2],
quodque legas nulli scribere carmen, idem est.
35 Excitat auditor studium laudataque virtus
crescit et inmensum gloria calcar habet.
Hic mea cui recitem nisi flavis scripta Corallis,
quasque alias gentes barbarus Hister habet?
Sed quid solus agam quaque infelicia perdam
40 otia materia subripiamque diem?
Nam quia nec vinum nec me tenet alea fallax,
per quae clam tacitum tempus abire solet,
nec me, quod cuperem, si per fera bella liceret,
oblectat cultu terra novata suo,
45 quid nisi Pierides, solacia frigida, restant,
non bene de nobis quae meruere deae?
At tu, cui bibitur felicius Aonius fons,
utiliter studium quod tibi cedit ama,
sacraque Musarum merito cole, quodque legamus,
50 huc aliquod curae mitte recentis opus.
[1] venas excaecat=cum venas cecat
[2] gestus=gressu
(致塞维鲁斯)[1]
伟大国王的伟大称颂者,塞维鲁斯,
这首诗来自蛮荒的盖塔土地。
我以前的书卷从未提到过你的名字,
若你允许我说实话,我真觉羞耻。
5 然而,不用格律的信件从没有停止
在你我之间往返,表达友谊。
我只是没有用诗歌来见证我的挚情,
你自己擅长的东西,我何必相赠?
谁送蜜给蜜神,送酒给酒神,给阿尔喀诺俄斯
10 送水果,给特里普托勒摩斯送麦子[2]?
你有富饶的心灵,敬拜缪斯的人群中,
没有谁的庄稼有你丰厚的收成。
寄诗给你就仿佛给森林添加叶子,
所以我以前,塞维鲁斯,才迟疑。
15 但我的才华已不如当年得心应手,
只能在枯瘠的土地上苦拽犁头。
这是自然,正如淤泥堵塞了泉脉,
溪水停滞不前,难免受伤害,
厄运的淤泥也在我心里不断沉积,
20 诗歌的清流已经奄奄一息。
倘若谁曾经把荷马打发到这片土地,
相信我,他也早与盖塔人无异。
原谅我告白,写诗时我也松开了缰绳,
几乎没有词由我的手指掌控。
25 那种滋育诗人之心灵的神圣冲动,
我以前常有,现在却消失无踪。
我拿起蜡板,我的缪斯却不进角色,
她的手不肯动,几乎要我胁迫。
我写诗没多少快乐,甚至全然无快乐,
30 按格律连缀词语也不再愉悦,
或者因为我从中未收获任何果实,
甚至就是它给我招来了祸事,
或者因为在黑暗中踩着节奏起舞
和写诗却无读者同样无趣[3]。
35 听众能唤起激情,才华因赞美而增益,
荣名本身就是巨大的激励。
这里我能给谁朗读,除了黄发的柯拉里[4],
或者希斯特岸边的其他蛮夷?
可是我如何排遣孤独,用什么消磨
40 痛苦的闲暇,偷走时日的每一刻?
因为我不喜欢喝酒,也讨厌狡诈的骰子,
有它们,沉默的时间常悄然遁逝,
我也无法——倘若残酷的战争允许,
我真愿意——享受耕种的乐趣,
45 还剩下什么,除了缪斯,冰冷的慰藉?
可是这几位女神曾经辜负我。
然而你却更幸福地啜饮诗歌的圣泉,
珍爱这门技艺吧,它让你如愿。
感恩地守护缪斯的圣礼,也往我这里
50 寄一些你最近倾力完成的好诗。
[1] 塞维鲁斯(Cornelius Severus)和奥维德一样,都是梅萨里努斯父亲梅萨拉文学圈子的成员,以史诗创作闻名。
[2] “蜜神”的原文是Aristaeo(阿里斯泰俄斯,养蜂业的创始人),参考维吉尔《农事诗》(Georgics 4.317ff)。“酒”的原文是vina Falerna(法勒年酒,罗马著名的葡萄酒)。阿尔喀诺俄斯(Alcinous)送给尤利西斯许多水果。关于特里普托勒摩斯,参考《哀歌集》第三部第八首第2行的注释。
[3] 这个比较很有感染力。
[4] 柯拉里(Coralli)是多瑙河下游的一个部落。