奧維德《黑海書簡》第3部第9首



Quod sit in his eadem sententia, Brute, libellis,
carmina nescio quem carpere nostra refers:
nil nisi me terra fruar ut propiore rogare ,
et quam sim denso cinctus ab hoste loqui.
5 O! quam de multis vitium reprehenditur unum!
Hoc peccat solum si mea Musa, bene est.
Ipse ego librorum video delicta meorum,
cum sua plus iusto carmina quisque probet.
Auctor opus laudat: sic forsitan Agrius olim
10 Thersiten facie dixerit esse bona.
Iudicium tamen hic nostrum non decipit error,
nec quicquid genui protinus illud amo.
Cur igitur, si me video delinquere, peccem,
et patiar scripto crimen inesse rogas?
15 Non eadem ratio est sentire et demere morbos.
Sensus inest cunctis, tollitur arte malum.
Saepe aliquod verbum cupiens mutare reliqui,
iudicium vires destituuntque meum.
Saepe piget (quid enim dubitem tibi vera fateri?)
20 corrigere et longi ferre laboris onus.
Scribentem iuvat ipse labor[1] minuitque laborem,
cumque suo crescens pectore fervet opus.
Corrigere ut[2] res est tanto magis ardua quanto
magnus Aristarcho maior Homerus erat,
25 sic animum lento curarum frigore laedit
et[3] cupidi cursus frena retentat equi.
Atque ita di mites minuant mihi Caesaris iram,
ossaque pacata nostra tegantur humo,
ut mihi conanti nonnumquam intendere curas
30 fortunae species obstat acerba meae,
vixque mihi videor faciam qui[4] carmina sanus,
inque feris curem corrigere illa Getis.
Nil tamen e scriptis magis excusabile nostris,
quam sensus cunctis paene quod unus inest.
35 Laeta fere laetus cecini, cano tristia tristis:
conveniens operi tempus utrumque suo est.
Quid nisi de vitio scribam regionis amarae,
utque loco moriar commodiore precer?
Cum totiens eadem dicam, vix audior ulli
40 verbaque profectu dissimulata carent.
Et tamen haec eadem cum sint, non scripsimus[5] isdem
unaque per plures uox mea temptat opem.
An, ne bis sensum lector reperiret eundem,
unus amicorum, Brute, rogandus eras[6]?
45 Non fuit hoc tanti, confesso ignoscite, docti:
Vilior est operis fama salute mea.
Denique materiam quam[7] quis sibi finxerit ipse,
arbitrio variat multa poeta suo.
Musa mea est index nimium quoque vera malorum,
50 atque incorrupti pondera testis habet.
Nec liber ut fieret, sed uti sua cuique daretur
littera, propositum curaque nostra fuit.
Postmodo conlectas utcumque sine ordine iunxi:
hoc opus electum ne mihi forte putes.
55 Da veniam scriptis, quorum non gloria nobis
causa, sed utilitas officiumque fuit.
[1] labor=favor
[2] ut=et=at
[3] et=ut
[4] qui=quod=cum
[5] scripsimus=scribimus=scribitur
[6] eras=erat
[7] quam=cum

(致布魯圖斯)[1]
 
你來信告訴我,布魯圖斯,有人批評
我的詩,說裡面全是相同的內容,
無非請求讓我去一個更近的放逐地,
或描繪周圍如何密布着蠻敵。
5 那麼多缺點,他獨獨揪住這個不放!
如果我的詩只有這個錯,那太棒。
我自己早察覺這些詩篇的種種遺憾,
雖然敝帚自珍每個人都難免。
作者總讚美作品,古時的阿格里俄斯
10 或許就說過忒耳西特斯是美男子[2]
但我的判斷並沒被這樣的錯誤扭曲,
也不會一寫出什麼,就心生愛慕。
你會問,既然我知道自己有錯,為何
繼續犯,任憑作品被世人指責?
15 察覺和治療疾病並非同一種方式,
人皆能察覺,治療卻需要技藝。
我經常想改某個詞,最後卻原封不動,
判斷雖無差,我的能力卻困窘。
修改常讓我反胃——真相我何必向你
20 隱瞞——它意味着忍受漫長的苦役。
寫作的艱辛伴隨着愉悅,便不覺艱辛,
詩篇漸生長,溫暖了作者的心。
而修改卻比寫作困難得多,其差別
如偉大的荷馬之於阿利斯塔克[3]
25 焦慮的寒意緩緩滲透,傷害了靈魂,
用韁繩遏止了駿馬夢想的馳騁。
可是,願仁慈的神平息愷撒的怒氣,
讓我能埋骨於某片太平之地,
因為我不止一次試圖專註地工作,
30 厄運殘忍的影像總來阻攔我,
我便會覺得,自己在野蠻的蓋塔人中間
寫詩並費力修改,是不是瘋癲?
然而,我的作品最應當原諒的缺點
就是相同的想法不斷重現。
35 快樂時我的詩快樂,悲傷時我的詩悲傷,
時節不一樣,作品自然也不一樣。
我應該寫什麼,除了這可怕土地的苦楚?
除了祈求我死在更文明的地域?
雖然我重複許多遍,可是有誰真聽見?
40 被人冷落的話語全部是徒然。
再說,內容雖不變,每次的收信人卻在變,
我一個聲音是向許多人求援[4]
難道為了讀者不覺得雷同,就只許
我單獨向你,布魯圖斯,呼籲?
45 得不償失!博學者,原諒我這樣的告白,
若能得平安,名聲又何須介懷?
而且,詩人為自己塑造的主題,總會按
自己的趣味替換出許多顏面。
我的繆斯最真實地反映了我的不幸,
50 她是講信義、不可收買的證人。
我的目的和計劃本不是寫一部作品,
而是給每位朋友寄去一封信,
事後才彙集起來,也不講什麼位次,
以免你們覺得我刻意編輯[5]
55 請寬容對待,它們追求的不是榮譽,
而是功用,以及我應盡的義務。


[1] 如果將《黑海書簡》前三部視為一個整體,那麼序詩和跋詩的收信人都是布魯圖斯——奧維德在羅馬的文學代表。Cunningham(1958)指出,這首詩為詩歌缺點的辯護方式很有意思。奧維德宣稱,他的放逐詩歌的確單調,但這種單調恰好是這些詩的內容和形式的要求。另外,他為天才(ingenium)和技藝(ars)設置了分工,第一稿主要是天才的產物,修改的時候技藝才以判斷力的方式發生作用。
[2] 忒耳西特斯(Thersites)按照荷馬的說法,是參加特洛伊戰爭的希臘人中最丑的一位,阿格里俄斯(Agrius)是他父親。
[3] 阿利斯塔克(Aristarchus,前217-前145)是亞歷山大圖書館館長,文本批評的開創者,他以編輯荷馬史詩的學術版本而聞名。在這個比較中,“修改”意味着“技藝”或批評功能,“寫作”代表“天才”或原創能力。
[4] 這是一個很有效的辯駁。
[5] 這恐怕言不由衷,古代詩人的詩集非常看重作品的順序,奧維德也是如此。Evans(1976)特別提醒我們,不要被奧維德的話欺騙,這三部詩集有一個清晰的對稱結構,而且將它們放在一起發表,就改變了它們的私人書信性質,將它們變成了“公開信”。