Naso suo (posuit nomen quam paene!) sodali
mittit ab Euxinis hoc breve carmen aquis.
At si cauta parum scripsisset dextra quis esses,
forsitan officio parta querela foret.
5 Cur tamen, hoc aliis tutum credentibus, unus,
adpellent ne te carmina nostra rogas?
Quanta sit in media clementia Caesaris ira,
si nescis, ex me certior esse potes.
Huic ego quam patior nil possem demere poenae,
10 si iudex meriti cogerer esse mei.
Non vetat ille sui quemquam meminisse sodalis,
nec prohibet tibi me scribere teque mihi.
Nec scelus admittas, si consoleris amicum,
mollibus et verbis aspera fata leves.
15 Cur, dum tuta times, facis ut reverentia talis
fiat in Augustos invidiosa deos?
Fulminis adflatos interdum vivere telis
vidimus et refici non prohibente Iove,
nec, quia Neptunus navem lacerarat Vlixis,
20 Leucothee nanti ferre negavit opem.
Crede mihi, miseris caelestia numina parcunt,
nec semper laesos et sine fine premunt.
Principe nec nostro deus est moderatior ullus
iustitia vires temperat ille suas.
25 Nuper eam Caesar facto de marmore templo,
iam pridem posuit mentis in aede suae.
Iuppiter in multos temeraria fulmina torquet,
qui poenam culpa non meruere pati.
Obruerit cum tot saevis deus aequoris undis,
30 ex illis mergi pars quota digna fuit?
Cum pereant acie fortissima quaeque, vel ipso
iudice delectus[1] Martis iniquus erit.
At si forte velis in nos inquirere, nemo est
qui se quod patitur commeruisse neget.
35 Adde quod extinctos vel aqua vel Marte vel igni
nulla potest iterum restituisse dies.
Restituit multos aut poenae parte levavit
Caesar et in multis me precor esse velit.
At tu, cum tali populus sub principe simus,
40 adloquio profugi credis inesse metum?
Forsitan haec domino Busiride iure timeres,
aut solito clausos urere in aere viros.
Desine mitem animum vano infamare timore.
Saeva qvid in placidis saxa vereris aquis?
45 Ipse ego, quod primo scripsi sine nomine vobis,
vix excusari posse mihi videor.
Sed pauor attonito rationis ademerat usum,
cesserat omne novis consiliumqve malis,
fortunamque meam metuens, non vindicis iram,
50 terrebar titulo nominis ipse mei.
Hactenus admonitus memori concede poetae[2]
ponat ut in chartis nomina cara suis.
Turpe erit ambobus, longo mihi proximus usu
si nulla libri parte legere mei.
55 Ne tamen iste metus somnos tibi rumpere possit,
non ultra quam vis officiosus ero,
teque tegam qui sis, nisi cum permiseris ipse.
Cogetur nemo munus habere meum.
Tu modo, quem poteras vel aperte tutus amare,
60 si res est anceps ista, latenter ama.
[1] delectus=dilectus
[2] poetae=sodali
(致某位朋友)[1]
從歐克辛海岸,納索寄來這一首短詩
給他的朋友——他險些點出了名字!
倘若他不夠謹慎的右手透露了你是誰,
或許這份感恩會招來腹誹。
5 可為何別人都覺得安全,唯你一人
要求我別在詩里以真名相稱?
即使在盛怒之下,愷撒也無比仁慈[2],
你若不知,可以看我的例子。
倘若我被迫判決自己這樣的過失,
10 也難從我的懲罰中減去毫釐。
他並未禁止任何人提到朋友,也不曾
阻攔我給你或者你給我寫信。
你也不會犯什麼罪,如果你安慰夥伴,
用溫和的話語紓解他的苦難。
15 你為何無故恐懼,為何用這樣的敬仰
損害奧古斯都諸神的形象[3]?
我們常見到遭雷擊的人倖存甚至
復原,然而朱庇特並未阻止。
雖然涅普頓摧毀了尤利西斯的船,
20 琉科忒婭仍向落水者施援[4]。
相信我,天上的諸神會垂憐可憐的人,
不會永無休止地壓迫他們。
沒有哪位神比我們的元首更有節制,
因為他用正義來駕馭強力。
25 愷撒剛造了這位女神[5]的大理石殿宇,
很久前就讓她在心的聖所安住。
朱庇特隨意拋擲閃電,許多人受害,
但他們卻無辜,不應如此對待。
多少人因為涅普頓葬身殘忍的大海,
30 可又有幾位活該遭滅頂之災?
當勇士在陣前紛紛殞命,即使馬爾斯
自己來評價,選擇也太沒道理[6]。
可如果你願意問我們,沒人會否認,
自己所受的懲罰恰如其分。
35 而且,死於雷霆、波浪和戰場的生命
沒有日子能恢復他們的原形。
愷撒卻恢復了許多人的地位,減輕了判決,
我祈禱他的赦免也能包括我。
可是你,當人民生活在如此的賢君統治下,
40 竟相信安慰放逐者值得害怕?
若布西里斯[7]或那位喜歡用銅牛烤死
犯人的國王[8]當政,你或可如此,
別用沒來由的恐懼玷污仁愛的靈魂,
為何在平靜的海里為暗礁憂心?
45 甚至我都覺得自己沒有借口可原諒,
因為我缺乏寫下你名字的膽量,
可是極度的恐慌終於奪走了理智,
所有的判斷都讓位於想象的禍事:
我害怕的是我的命數,不是愷撒的憤怒,
50 簽下自己的名字都叫我驚懼。
勸誡了這麼久,請你遷就感激的詩人
在他的書卷里刻下珍愛的姓名。
如果你這樣交情甚篤的老友都不能
出現在詩里,你我都會難為情。
55 不過,我不會讓恐懼攪擾你的安眠,
不會讓我的忠誠逆你的心愿,
除非你本人授權,我不會透露你身份,
我的謝意永不會強加於人。
你公開表達與我的友誼本沒有危險,
但你若擔心,就請你默默挂念。
[1] 這位朋友的身份不詳。Benedum(1967)認為,他的恐懼反證了屋大維並非仁慈的君主,也讓奧維德對屋大維的稱讚多了諷刺的味道,但Evans(1983)相信奧維德並非諷刺,因為《黑海書簡》中的絕大部分書信都點明了收件人。我覺得Bededum的看法更合理,奧維德為了獲得寬赦固然必須求助於屋大維,因而他的詩至少字面上並非諷刺,但我們已經反覆領教過奧維德作為詩人的執拗和他在政治上的幼稚,所以他常常“情不自禁地”或者是“不知不覺地”捉弄他本該奉承的人。
[2] Davisson(1993)特別指出,在這一行的拉丁文中,“仁慈”(clementia)一詞是被“盛怒之下”(in media…ira)包圍在中間的,從視覺形象上就否認了“仁慈”的真實性。
[3] Green(2005)指出,經常這樣做的不是別人,正是奧維德。
[4] 琉科忒婭(Leucothea,字面意思是“白色女神”)即卡德摩斯的女兒伊諾(Ino),她在海神涅普頓摧毀尤利西斯的船之後,用自己的面紗救了他。
[5] 指“正義”女神。
[6] 如果屋大維是神,那麼他所做的也是如此,殘暴而無理性。
[7] 關於布西里斯,參考《哀歌集》第三部第十一首第39行的注釋。
[8] 指帕拉里斯,參考《哀歌集》第三部第十一首第41行的注釋。