奥维德《黑海书简》第2部第7首



Esse salutatum vult te mea littera primum
a male pacatis, Attice, missa Getis,
proxima subsequitur quid agas audire voluntas[1],
et si, quicquid[2] agis, sit tibi cura mei.
5 Nec dubito quin sit, sed me timor ipse malorum
saepe supervacuos cogit habere metus.
Da veniam, quaeso, nimioque ignosce timori.
Tranquillas etiam naufragus horret aquas.
Qui semel est laesus fallaci piscis ab hamo,
10 omnibus unca cibis aera subesse putat.
saepe canem longe visum fugit agna lupumque
credit et ipsa suam nescia vitat opem.
Membra reformidant mollem quoque saucia tactum,
vanaque sollicitis incitat[3] umbra metum.
15 Sic ego Fortunae telis confixus iniquis
pectore concipio nil nisi triste meo.
Iam mihi fata liquet coeptos servantia cursus
per sibi consuetas semper itura vias:
observare deos ne quid mihi cedat amice,
20 verbaque Fortunae vix puto posse dari.
Est illi curae me perdere, quaeque solebat
esse levis, constans et bene certa nocet.
Crede mihi, si sum veri tibi cognitus oris
(nec planis[4] nostris casibus esse puter[5]),
25 Cinyphiae segetis citius numerabis aristas,
altaque quam multis floreat Hybla thymis,
et quot aves motis nitantur in aere pennis,
quotque natent pisces aequore, certus eris,
quam tibi nostrorum statuatur summa laborum,
30 quos ego sum terra, quos ego passus aqua.
Nulla Getis toto gens est truculentior orbe:
sed tamen hi nostris ingemuere malis.
Quae tibi si memori coner perscribere versu,
Ilias est fati longa futura mei.
35 Non igitur verear[6] quo[7] te rear esse verendum,
cuius amor nobis pignora mille dedit,
sed quia res timida est omnis miser et quia longo est
tempore laetitiae ianua clausa meae.
Iam dolor in morem venit meus, utque caducis
40 percussu crebro saxa cauantur aquis,
sic ego continuo Fortunae vulneror ictu,
vixque habet in nobis iam nova plaga locum.
Nec magis adsiduo vomer tenuatur ab usu,
nec magis est curuis Appia trita rotis,
45 pectora quam mea sunt serie calcata[8] malorum,
et nihil inveni quod mihi ferret opem.
Artibus ingenuis quaesita est gloria multis:
infelix perii dotibus ipse meis.
Vita prior vitio caret et sine labe peracta est:
50 auxilii misero nil tulit illa mihi.
Culpa gravis precibus donatur saepe suorum:
omnis pro nobis gratia muta fuit.
Adiuvat in duris aliquos[9] praesentia rebus:
obruit hoc absens vasta procella caput.
55 Quis[10] non horruerit tacitam[11] quoque Caesaris iram?
Addita sunt poenis aspera verba meis.
Fit fuga temporibus levior: proiectus in aequor
Arcturum subii Pleiadumque minas.
Saepe solent hiemem placidam sentire carinae:
60 non Ithacae puppi saevior unda fuit.
Recta fides comitum poterat mala nostra levare:
ditata est spoliis perfida turba meis.
Mitius exilium faciunt loca: tristior ista
terra sub ambobus non iacet ulla polis.
65 Est aliquid patriis vicinum finibus esse:
ultima me tellus, ultimus orbis habet.
Praestat et exulibus pacem tua laurea, Caesar:
Pontica finitimo terra sub hoste iacet.
Tempus in agrorum cultu consumere dulce est:
70 non patitur verti barbarus hostis humum.
Temperie caeli corpusque animusque iuvatur:
frigore perpetuo Sarmatis ora riget.
Est in aqua dulci non invidiosa voluptas:
aequoreo bibitur cum sale mixta palus.
75 Omnia deficiunt. Animus tamen omnia vincit:
ille etiam vires corpus habere facit.
Sustineas ut onus, nitendum vertice pleno est,
aut, flecti neruos si patiere, cades.
Spes quoque posse mora mitescere principis iram,
80 vivere ne nolim deficiamque cavet.
Nec vos parva datis pauci solacia nobis,
quorum spectata est per mala nostra fides.
Coepta tene, quaeso, neque in aequore desere navem,
meque simul serva iudiciumque tuum.
[1] voluntas=voluptas
[2] si, quicquid=si quid=iam si quid=nunc quidquid
[3] incitat=incutit=inmutat=concitat
[4] planis=planus
[5] puter=potes=potest=solet
[6] verear=vereor
[7] quo=qua=quia=quod
[8] calcata=caecata
[9] aliquos=aliquo
[10] quis=quae=quem
[11] tacitam=faciti

(致阿提库斯)[1]
 
这封信从凶顽的盖塔人中间发出,首先
向你,阿提库斯,道一声平安,
然后我想知道,你现在过得怎么样,
我是否——无论你怎样——还在你心上。
5 我并非怀疑你,但是对各种厄运的恐惧
时常给我灌输无来由的忧虑[2]
我求你原谅我,宽恕我这般疑神疑鬼。
海难幸存者甚至怕无波的水;
鱼一旦被狡诈的钓钩所伤,从此便觉得
10 所有的食物都藏着铜环的折磨;
时常有羊羔远远望见狗,却认定它是狼,
躲开护佑的朋友,无知地逃亡;
受伤的肢体甚至会拒绝温柔的抚摸,
虚幻的影子都会惊吓焦虑者。
15 我也是如此,被时运敌意的投枪刺穿,
心中只能想象出悲伤的画面。
我已经了然,天命会坚守初始的轨道,
永远沿着它习惯的路径往前跑。
诸神在监控,不允许任何有利的转机,
20 我想时运也极难中我的诡计。
她一心一意摧毁我,反复无常的女神
竟变得坚定,伤害竟成了座右铭[3]
相信我,如果你熟知我从不撒谎,
我对处境的描绘没丝毫夸张。
25 你即使能数完利比亚[4]田野的麦穗,数完
希伯拉高山上无尽的百里香花瓣,
数完在空中奋力扇动翅膀的小鸟,
数完在大海波涛里游泳的鱼鳌,
你也不可能数清我在陆地上、在海上
30 忍受过的种种磨难与创伤。
整个世界没有比盖塔人更残忍的民族,
但就连他们也哀叹我的遭遇。
如果我尝试用诗歌向你详细描摹,
就将是记述我命运的《伊利亚特》。
35 所以我恐惧,不是因为你让我恐惧,
你对我的情谊早已有上千条证据,
而是因为所有的可怜人都是胆小鬼,
因为我已太久被快乐拒于门外。
痛苦于我已成了习惯,就像石头
40 被持续滴落的水逐渐凿透,
我也因命运的不断鞭击而遍体鳞伤,
新的抽打已没有可落下的地方。
耕地的犁铧虽也在磨损,阿匹亚大道
虽也被旋转的车轮不断消耗,
45 但都比不上苦难铁蹄对我的蹂躏,
已经找不到办法救治这颗心。
许多人借助博雅的技艺获得荣耀,
我却不幸被自己的天分毁掉。
我从前的生活毫无瑕疵,无可指责,
50 却无法帮助深陷泥潭的我。
因朋友求情,严重的过失常获得宽恕,
我的案子却无人奔走呼吁。
有些人可以在现场为自己的困境抗辩,
风暴席卷我,我却被缺席审判。
55 谁不恐惧恺撒的愤怒,即使他不说话?
而我,不仅受惩罚,也受责骂。
季节可以让放逐变温和,我却被抛向
大海,忍受大角星[5]和昴星团的暴政。
许多船都常经历平静的冬天,可是我
60 遭遇的狂涛尤利西斯未见过。
同伴的正直与忠诚本可以减轻痛苦,
奸诈的同行者却榨干我的财富。
地方好,放逐便不太难熬,可是南北
天极下再没有土地比这里更暗晦。
65 若能靠近故土的边界,也让人心宽,
我却困在世界最遥远的边缘。
恺撒,你的月桂也赐给放逐者和平,
庞图斯的土地却与敌人紧邻。
耕种土地来打发时日,或许算惬意,
70 蛮族的军队不允许如此的情致。
适宜的气候可以让人的身心都舒畅,
萨尔马提亚的海岸却长年封冻。
清甜的水也是快乐,人人都不缺,
我喝的却半是咸水,半是沼泽。
75 我一无所有,然而勇气却战胜一切,
它甚至能让身体的筋力复活。
为了扛起那重量,你必须伸长了头颅,
如果让肌腱松懈,你便会失足。
我尚存的希望——时间会冲淡君主的忿恨——
80 也阻止我厌弃生命,不许我沉沦。
你们几位也给我很大的安慰,我的不幸
已经印证了你们对友谊的忠诚。
我求你坚持下去,别抛弃海上的小船,
保护我,也保护你向来对我的评判。


[1] 这是《黑海书简》中给阿提库斯的第二封信。
[2] 虽然这里的解释更多的是修辞手段,但奥维德对猜忌(paranoia)的心理分析是合理的。
[3] 这个悖论很有感染力。长久陷于厄运中的人很容易迷信厄运本身,从而加剧厄运的自我实现。
[4] 利比亚是罗马帝国的谷仓,利比亚的原文是Cinyphiae(齐努普斯的),因为齐努普斯(Cinyps)是利比亚的一条河。
[5] 大角星(Arcturus)是牧夫座最亮的一颗星。