奥维德《哀歌集》第4部第9首



Si licet et pateris, nomen facinusque tacebo,
et tua Lethaeis acta dabuntur aquis,
nostraque vincetur lacrimis clementia[1] seris,
fac modo te pateat paenituisse tui;
5 fac modo te damnes cupiasque eradere vitae
tempora, si possis, Tisiphonaea tuae.
Sin minus, et flagrant odio tua pectora nostri[2],
induet infelix arma coacta dolor.
Sim licet extremum, sicut sum, missus in orbem,
10 nostra suas isto[3] porriget ira manus.
Omnia, si nescis, Caesar mihi iura reliquit,
et sola est patria poena carere mea.
Et patriam, modo sit sospes, speramus ab illo:
saepe Iovis telo quercus adusta viret.
15 Denique vindictae si sit mihi nulla facultas,
Pierides vires et sua tela dabunt.
Quod Scythicis habitem longe summotus in oris,
siccaque sint oculis proxima signa meis,
nostra per inmensas ibunt praeconia gentes,
20 quodque querar notum qua patet orbis erit.
Ibit ad occasum quicquid dicemus ob ortu,
testis et Hesperiae vocis Eous erit.
Trans ego tellurem, trans altas audiar undas,
et gemitus vox est magna futura mei.
25 Nec tua te sontem tantummodo saecula norint:
perpetuae crimen posteritatis eris.
Iam feror in pugnas et nondum cornua sumpsi,
nec mihi sumendi causa sit ulla velim.
Circus adhuc cessat; spargit iam torvus[4] harenam
30 taurus et infesto iam pede pulsat humum.
Hoc quoque, quam volui, plus est: cane, Musa, recessus,
dum licet huic nomen dissimulare suum.
[1] clementia=dementia
[2] nostri=nostro
[3] isto=istic=istinc=istuc
[4] torvus=tamen

(对某人的警告)[1]
 
倘若我可以,你允许,我就隐去你的罪,
你的名,将你所行全抛进忘川水。
时间虽晚,你仍可用眼泪赢得我宽容,
只要你显示出真正的懊悔之情,
5 只要你谴责自己,并渴望剜去生命中
(如果这可能)献给复仇神的时光[2]
但你若不肯,胸中仍燃烧着对我的愤恨,
不幸的痛苦就只能武装抗争。
没错,我的确已经放逐到世界的尽头,
10 但从这里愤怒也能伸出手。
知道吗?恺撒没剥夺我的任何权利,
唯一的惩罚就是离开故地,
而且只要他无恙,我仍可获赦返京,
闪电焚过的橡树也常能再青。
15 再说,即使我没有任何报复的手段,
缪斯也会给我力量和刀剑。
虽然我已流落到遥远的斯基泰海岸,
永不沉海的星座就在我眼前,
但我的呼声足以穿越无数的民族,
20 全世界都会听到我的控诉。
我的一切言辞将从东到西畅行,
日升之处将见证日落处的声音。
越过大地,越过深海,人人都倾听,
我发出的悲声必将震耳欲聋。
25 不只你的时代将知晓你的罪孽,
你的恶名将永远在后世传播[3]
战斗已在召唤我,但我还未备好角,
我也不希望有使用它们的必要。
搏斗场仍然安静,但凶狠的公牛已开始
30 刨沙,愤怒的蹄已开始敲地[4]
甚至这也非我所愿:吹响撤退号,缪斯,
趁此人还有机会隐藏名字。


[1] Fränkel(1945)认为,这首诗的收信人应当就是奥维德长诗《伊比斯》攻击的对象。
[2] “复仇神”的原文是Tisiphonaea,这个形容词从Tisiphone(提西丰涅,复仇三女神之一)变来。
[3] 这一段警告让人联想起卡图卢斯《歌集》中对私敌的警告(Carmina 40.5-8, 78b.3-4)。
[4] 参考维吉尔《牧歌》(Eclogae 3.87)和《埃涅阿斯纪》(Aeneid 9.629)。