賀拉斯《長短句集》第11首

Petti, nihil me sicut antea iuvat
scribere versiculos amore percussum gravi,
amore qui me praeter omnes expetit
mollibus in pueris aut in puellis urere.
5 Hic tertius December, ex quo destiti
Inachia furere, silvis honorem decutit.
Heu me, per urbem (nam pudet tanti mali)
fabula quanta fui! Conviviorum et paenitet,
in quis amantem languor et silentium
10 arguit et latere petitus imo spiritus!
‘Contrane lucrum nil valere candidum
pauperis ingenium!’ querebar adplorans tibi,
simul calentis inverecundus deus
fervidiore mero arcana promorat loco.
15 ‘Quod si meis inaestuet praecordiis
libera bilis, ut haec ingrata ventis dividat
fomenta volnus nil malum levantia,
desinet imparibus certare submotus pudor.’
Vbi haec severus te palam laudaveram,
20 iussus abire domum ferebar incerto pede
ad non amicos heu mihi postes et heu
limina dura, quibus lumbos et infregi latus.
Nunc gloriantis quamlibet mulierculam
vincere mollitia amor Lycisci me tenet;
25 unde expedire non amicorum queant
libera consilia nec contumeliae graves,
sed alius ardor aut puellae candidae
aut teretis pueri longam renodantis comam.

佩克丘,寫詩再不像從前能給我
快樂,我已被一種痛苦的愛擊中,
它命令我燃起比所有人更猛烈的火,
渴望柔嫩的男孩或女孩被我燒融。
5 自從我停止為伊娜查瘋狂,這已是
第三個搖落森林榮耀枝葉的十二月,
唉,那時的我簡直是全城的談資
(如此的不幸太羞恥),那些宴會也讓我
懊悔,抑鬱、沉默和身體最深處
10 湧出的嘆息都泄露了我在戀愛的情報!
“窮人的天才再奪目,面對財富
還是沒有一點用!”我總向你發牢騷,
每當我喝得微醺,心裡的秘密
也被無所顧忌的酒神挪動了地方。
15 “但我胸中的怒氣若失去了控制,
將這些無用的外敷藥拋給四面的風
(它們根本治不了我嚴重的傷口),
如此發泄後,我就不再與上層人競爭。”
我對你發了誓,不再糾纏不休,
20 你吩咐我回家,我一路踉蹌,茫然而行,
來到她的門柱前。它們不肯
放我進,堅硬的門檻又撞傷了陰部和髖部。
現在,呂基庫是我熱戀的情人,
他誇口自己的溫柔超過任何小妖婦,
25 朋友們無論坦誠地規勸,還是
嚴厲地辱罵,都無法斬斷我對他的依戀,
除非來一段新激情,一位女子,
或者皮膚光滑、長發盤成髻的少男。

這首詩寫給佩克丘(Pettius),賀拉斯聲稱自己再度深陷情網,愛上了年輕英俊的呂基庫(Lyciscus)。本詩格律是The Third Archilochian Strophe,兩行一節。譯文採用單行五頓、雙行六頓模仿原詩節奏,以ABAB的格式押韻。

 

1 Petti是Pettius(佩克丘)的呼格。nihil(=non)sicut antea,“再也不像從前那樣”。me iuvat,“讓我快樂”。

2 不定式scribere(寫)及其賓語versiculos(小詩)作無人稱動詞iuvat的主語。過去分詞percussum(擊中)修飾me(我),奪格amore gravi(痛苦的愛)與percussum配合。

3 amore(愛)的重複有吟嘆效果。qui從句修飾amore,qui在從句中作expetit(要求)的主語,me是賓語。praeter omnes(超過所有人)和不定式urere(燃燒、熱烈地愛)搭配。

4 mollibus in pueris,“對柔嫩的男孩(指青春期尚未成年的男孩,這是古羅馬男子的最愛)”。in puellis,“對女孩”。根據卡圖盧斯《歌集》第61首的說法,古羅馬男子在婚前與青春期男孩保持性關係是社會道德允許的,但在結婚後就不可以了。賀拉斯終身未婚,不受此限制。

5 Hic tertius December,“這(是)第三個十二月”。quo從句的先行詞是December,ex quo,“從那個十二月開始”。destiti和不定式furere連用,“我停止瘋狂(指愛)”,奪格Inachia(伊娜查)指明了愛的對象。

6 silvis honorem decutit(搖落了森林的榮耀,指枝葉)的主語是December,silvis是與格。

7 Heu,哀嘆。me(我)是表示感嘆的賓格。per urbem,“在整個城市”。fabula quanta fui,“(那時)我是怎樣的談資”。nam解釋我為何嘆息。無人稱動詞pudet(使羞恥)省略了賓語me,與屬格tanti mali(如此大的不幸)搭配。

8 無人稱動詞paenitet(使懊悔)也省略了賓語me,與屬格Conviviorum(宴會)搭配。

9 quis(=quibus)引導定語從句,in quis,“在宴會上”。languor(悶悶不樂)和silentium(沉默)是arguit(揭示)的主語,賓語是amantem(戀愛者)。

10 spiritus(嘆息)也是arguit的主語,過去分詞petitus(取得、源自)修飾spiritus,奪格latere imo(身體最深處)與petitus配合。

11 後綴-ne表示疑問,這裡有反問的味道。Contra lucrum,“和財富相比”。nil valere意為“毫無作用”,不定式表示憤怒的感嘆。candidum pauperis ingenium(窮人熠熠生輝的天才)作valere的主語。窮小子被富裕的情敵打敗,是這類詩里常見的情形。

12 querebar,“我(過去)常抱怨”。adplorans tibi,“向你哀嘆”。

13 simul,“一……就”。現在分詞calentis(變熱)在這裡作名詞屬格,指“我”,修飾arcana(秘密)。inverecundus deus(讓人失去羞恥感的神)指酒神巴克斯,因為人醉後就顧不得羞恥了。

14 fervidiore mero,“火辣的酒”,比較級表示程度重。arcana是promorat(=promoverat,挪動)的賓語,deus是主語,loco(位置)是表示分離的奪格。

15 Quod si,“但如果”。與格meis praecordiis(我的胸膛)和inaestuet(沸騰、翻湧)配合。libera bilis(自由的膽汁)是主語,意為“不再受到抑制的怒氣”。

16 ut引導結果狀語從句。dividat(分開、驅散)的主語是bilis,賓語是haec ingrata(=inrita)fomenta(這些無用的外敷藥)。與格ventis(風)和dividat配合。

17 nil levantia(絲毫不減輕)修飾fomenta,volnus malum(嚴重的傷)是現在分詞levantia的賓語。

18 將來時desinet(停止)的主語是submotus pudor,有濃縮分句的味道,“當我的羞恥感通過這種(發泄)的方式得到平復”。不定式imparibus certare(與階層不同的人競爭)是desinet的賓語,有注者將imparibus理解為工具奪格,即“用無法與別人抗衡的手段”。15-18行的語義非常模糊,歷代注者有很多爭議。Mankin認為pudor可能有誤,furor(瘋狂、憤怒)更合適,Parker也表示贊同。

19 Vbi引導時間狀語從句。haec(這些話)是laudaveram(我贊成、認定)的賓語。severus(嚴肅的)這裡有副詞味道。te palam意為“在你面前”,te是奪格。賀拉斯似乎下定決心不再糾纏此事。

20 iussus abire domum,“(你)吩咐(我)回家”,過去分詞iussus修飾主語“我”,不定式abire與iussus連用,domum是地格。被動式ferebar(被帶到)表現了“我”魂不守舍、身不由己的狀態。奪格incerto pede(茫然的腳步)與ferebar配合。

21 表示終點的介詞ad管轄postes(門柱)和(門檻)。non amicos mihi(對我不友好)修飾postes。dura(堅硬的)修飾limina。heu,哀嘆。在這類詩里,醉酒的戀愛者離開宴會後,通常會到情人的家門口,並且一般會被拒之門外。

22 quibus引導定語從句,先行詞是postes和limina,在從句中作工具奪格。lumbos et infregi latus,“我撞傷了陰部和髖部”。“我”試圖強行闖入。

23 Nunc表明時間切換到了現在。現在分詞gloriantis(吹噓)修飾屬格Lycisci(呂基庫),後者修飾amor(愛),表示動賓關係。quamlibet mulierculam(無論什麼樣的小女人)是不定式vincere(超過)的賓語,整個不定式結構作gloriantis的賓語。

24 奪格mollitia(溫柔的手段)與vincere配合。amor作tenet(控制)的主語,賓語是me(我)。

25 unde(=ab quo)從句的先行詞是amor。不定式expedire(使擺脫)與queant(能夠,虛擬式表示潛在可能性)連用,賓語me省略了。

26 libera consilia(毫無保留的建議)和contumeliae graves(嚴厲的辱罵)都是queant的主語。

27 sed,“但是”。alius ardor(另一段激情)省略了動詞queat。屬格puellae candidae(明艷的姑娘)修飾ardor,表示動賓關係。

28 屬格teretis pueri(皮膚光滑的男孩)也修飾ardor。現在分詞屬格renodantis(打結)修飾pueri,賓語是longam comam(長發)。