賀拉斯《長短句集》第8首

Rogare longo putidam te saeculo,
vires quid enervet meas,
cum sit tibi dens ater et rugis vetus
frontem senectus exaret,
5 hietque turpis inter aridas nates
podex velut crudae boves!
Sed incitat me pectus et mammae putres,
equina quales ubera,
venterque mollis et femur tumentibus
10 exile suris additum.
Esto beata, funus atque imagines
ducant triumphales tuum
nec sit marita quae rotundioribus
onusta bacis ambulet.
15 Quid quod libelli Stoici inter sericos
iacere pulvillos amant,
inlitterati num minus nervi rigent?
minusve languet fascinum,
quod ut superbo provoces ab inguine,
20 ore adlaborandum est tibi?

因為漫長年歲而腐爛的你,竟然問
什麼消耗了我的活力,
看看,你的牙已發黑,額頭的這些皺紋
都是衰老犁過的印記,
5 你醜陋的肛門在乾癟的屁股之間張着,
活像未成年的母牛!可是
我依然垂涎你的胸膛,還有你衰朽的
乳房(垂落猶如馬奶子),
鬆弛的肚子,細瘦的大腿,以及下面
10 那雙突然膨脹的小腿。
祝你幸福,祝你的葬禮遊行那天
有榮耀的祖先面具領隊,
也祝沒有任何已婚的女人能戴着
更飽滿的珍珠在街上招搖。
15 斯多葛派的小冊子喜歡躺在絲製的
小靠墊之間又有什麼好,
難道陽物沒有文化,硬度就不夠?
或者反過來,不夠疲軟?
為了挑動它再次從傲慢的小腹抬頭,
20 你的嘴要使盡一切手段。

這首詩寫給一位老女人,它的色情辱罵沿襲了古希臘和古羅馬短長格詩的傳統,格調低下,體現了西方古典時代男權文化的惡俗一面。20世紀以前的賀拉斯全集或者不收錄此詩,或者不加任何評註。本詩格律是The Iambic Strophe,兩行一節。譯文採用每節前行六頓、後行四頓模仿原詩節奏,以ABAB的格式押韻。

 

1 不定式單用表示憤怒的感嘆,“竟然”。此處不定式Rogare(問)的主語是賓格代詞te(你),putidam(腐爛的)修飾te,奪格longo saeculo(漫長的生命)解釋了原因。

2 quid(什麼)引導的從句作Rogare的賓語,quid在從句中作enervet(消耗)的主語,賓語是vires meas(我的活力)。

3 cum引導的從句表示情形,不表示時間。sit tibi dens ater,“你的牙是黑的”。vetus senectus(老年)作exaret(犁地、刻痕)的主語。

4 frontem(額頭)是exaret的賓語,rugis(皺紋)是工具奪格。

5 hiet(張開)的主語是turpis podex(醜陋的肛門)。inter aridas nates,“在乾癟的屁股之間”。

6 velut crudae boves,“就像未成年的母牛”。

7 incitat(激起慾望,此處為反諷)的主語是pectus(胸膛)和mammae putres(衰朽的乳房)。

8 equina quales ubera,“就像馬奶子”。

9 venter mollis(鬆弛的肚子)和femur exile(細瘦的大腿)也是incitat的主語。

10 過去分詞additum(添加到、連接)修飾femur,與格tumentibus suris(腫脹的小腿)和additum配合。

11 Esto beata(願你幸福)是命令式。funus tuum(你的葬禮遊行)作ducant(引領,虛擬式表示祈願)的賓語。

12 imagines triumphales(榮耀的祖先面具)指曾經享受過凱旋儀式的祖先在臨死前製作的真人面具,平時陳列在中庭,舉行葬禮遊行時則抬在隊伍前面,所以賀拉斯用了ducant這個詞。但只有執政官和司法官級別的人才可以展示這樣的塑像。

13 nec sit marita,“不要有……的已婚婦女”,marita受quae從句修飾。quae在從句中作ambulet(走)的主語。

14 過去分詞onusta(裝飾有)修飾marita,奪格rotundioribus bacis(更飽滿的珍珠)與onusta配合,onusta原義為“承受負擔”,暗示這些珍珠很沉。

15 Quid,“有什麼用?”quod無實義,引導名詞性從句。libelli Stoici(斯多葛派的小冊子)作amant(喜歡)的主語。libelli是libri(書)的小詞形式(diminutive),暗示這些並非正經的哲學書,而是心靈雞湯式的宣傳品。

16 不定式iacere(躺)和amant連用。inter sericos pulvillos,“在絲質的小靠墊之間”。當時羅馬的絲織品極為昂貴,這既表明這位女人的富有,也體現了她竭力表現出自己是愛書人的心態。

17 num,“難道”。inlitterati(不識字的)置於行首表示強調,修飾nervi(肌腱),後者是minus rigent(不能變得足夠堅硬)的主語。

18 fascinum(陰莖)是minus languet(不夠疲軟)的主語。賀拉斯的意思是,無論他的雄性特徵是強是弱,都跟讀書沒關係。

19 quod回指fascinum,在ut引導的目的狀語從句中作provoces(你挑起)的賓語。superbo ab inguine(從傲慢的小腹)和provoces搭配,意為使他從冷淡狀態進入興奮狀態。

20 奪格ore(嘴)和adlaborandum est搭配,意為“口交”,與格tibi(你)表示施動者。