Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum,
cum faber, incertus scamnum faceretne Priapum,
maluit esse deum. Deus inde ego, furum aviumque
maxima formido; nam fures dextra coercet
5 obscaenoque ruber porrectus ab inguine palus;
ast importunas volucres in vertice harundo
terret fixa vetatque novis considere in hortis.
Huc prius angustis eiecta cadavera cellis
conservus vili portanda locabat in arca;
10 hoc miserae plebi stabat commune sepulcrum,
Pantolabo scurrae Nomentanoque nepoti:
mille pedes in fronte, trecentos cippus in agrum
hic dabat, heredes monumentum ne sequeretur.
Nunc licet Esquiliis habitare salubribus atque
15 aggere in aprico spatiari, quo modo tristes
albis informem spectabant ossibus agrum;
cum mihi non tantum furesque feraeque, suetae
hunc vexare locum, curae sunt atque labori
quantum carminibus quae versant atque venenis
20 humanos animos. Has nullo perdere possum
nec prohibere modo, simul ac vaga luna decorum
protulit os, quin ossa legant herbasque nocentes.
Vidi egomet nigra succinctam vadere palla
Canidiam pedibus nudis passoque capillo,
25 cum Sagana maiore ululantem. Pallor utrasque
fecerat horrendas aspectu. Scalpere terram
unguibus et pullam divellere mordicus agnam
coeperunt; cruor in fossam confusus, ut inde
manes elicerent animas responsa daturas.
30 Lanea et effigies erat altera cerea: maior
lanea, quae poenis compesceret inferiorem;
cerea suppliciter stabat, servilibus, ut quae
iam peritura, modis. Hecaten vocat altera, saevam
altera Tisiphonen; serpentes atque videres
35 infernas errare canes, Lunamque rubentem,
ne foret his testis, post magna latere sepulcra.
Mentior at si quid, merdis caput inquiner albis
corvorum, atque in me veniat mictum atque cacatum
Iulius et fragilis Pediatia furque Voranus.
40 Singula quid memorem? quo pacto alterna loquentes
umbrae cum Sagana resonarint triste et acutum,
utque lupi barbam variae cum dente colubrae
abdiderint furtim terris et imagine cerea
largior arserit ignis, et ut non testis inultus
45 horruerim voces furiarum et facta duarum:
nam, displosa sonat quantum vesica, pepedi
diffissa nate ficus: at illae currere in urbem;
Canidiae dentes, altum Saganae caliendrum
excidere atque herbas atque incantata lacertis
50 vincula cum magno risuque iocoque videres.
我曾是无花果的树干,一块废木头,匠人
犹豫,做成凳子好,还是普里阿波斯?
他选择了后者。于是我成了神,窃贼和飞禽
很怕我,因为小偷畏惧我右手的武器,
5 还有从淫秽的阴部伸出的红色棍子,
而插在我头顶的那根芦苇则会驱赶
坏鸟,禁止在新花园安家。以前,奴隶
死了,尸体从狭窄的房舍扔出来,同伴
会雇人装进劣质的棺材,运到这里。
10 这里就成了公共坟场,埋可怜的平民,
比如小丑潘托拉布和败家子诺门坦。
界石标明了范围,千呎长,三百呎宽,
好让这块墓地能最终躲过继承人。
现在,埃奎林已变得健康宜居,可以
15 在明媚台地上散步,不久前凄惶的过客
还只能凝望散落着白骨的丑陋原野。
那时,虽然窃贼与野兽常出没,侵袭
这个地方,但我更大的忧虑和折磨
却来自那些女巫,她们用咒语和毒药
20 搅动人心。我没有任何办法消灭,
也不能阻止,漫游的月亮才露出秀丽的
脸庞,她们就开始采集骨头和毒草。
我亲眼看见康迪娅扎好黑色的长袍,
赤脚走着路,披头散发,凄厉尖叫,
25 更老的萨加娜在她旁边。两人都脸色
惨白,看上去分外可怕。她们先是
用指甲刨土,将黑色的羊羔咬成碎片,
然后把血全倒进沟渠,好从那里
引诱出死者的魂灵,回答她们的问题。
30 有一个羊毛人像,还有一个蜡像,
羊毛人大些,用它来折磨个子小的同伴,
蜡人可怜地站着,就跟奴隶一样,
仿佛快死了。一位呼喊赫卡忒,另一位
呼喊凶残的底西福涅,你能看见蛇
35 和地狱的恶狗乱窜,月神也觉羞愧,
躲到大坟堆后面,不肯见证这些。
可是,我若有虚言,就用乌鸦的白粪
抹我的脑袋,尽管让尤里乌、“佩迪茶小姐”
和小偷沃拉努冲着我撒尿拉屎。我为何
40 要说出每个细节?鬼魂们怎样交替
与萨加娜说话,发出阴森刺耳的声音;
她们怎样偷偷地掩埋花斑蛇的牙齿
和狼的胡须;扔进蜡像,火怎样骤然
变亮;我怎样恐惧两位复仇女神的
45 声音和动作(不过我并非没有报复)。
如膀胱爆炸,我的木屁股崩裂,发出
一声巨响,可她们也直往城里逃窜。
地上散落着康迪娅的牙齿,萨加娜高耸的
假发,药草,还有从手臂滑掉的下过
50 咒语的镯子,你若看见一定会笑翻。
这首诗攻击了女巫康迪娅(Canidia),作品里的说话人是一尊丰饶神普里阿波斯(Priapus)的木像。木像被放在埃奎林的一座花园里,这片区域长期以来都是罗马城的乱葬岗。研究者对此诗通常评价不高,Fraenkel甚至认为它有凑数之嫌。贺拉斯写此诗用意何在,评论者普遍觉得很难揣测。Anderson提出一种可能,女巫康迪娅和她的同伴代表了卢基里乌斯的“毒药”式旧讽刺诗,普里阿波斯则代表了贺拉斯赞赏的轻快的新讽刺诗。
第1行 Olim truncus eram ficulnus(我曾经是无花果树的树干)指它成为雕像前。inutile lignum(无用的木料)是同位语。无花果木很容易开裂。
第2行 cum引导时间状语从句。incertus(犹豫)修饰faber(工匠),后缀-ne(选择疑问句的标志)引导incertus的宾语从句。scamnum faceretne Priapum,“(他)要把我做成凳子还是普里阿波斯”。
第3行 maluit esse deum,“他决定把我做成神像”,maluit意为“更愿意”,esse前省略了me。Deus inde ego省略了动词fio,“从此我就成了神”。
第4行 furum aviumque maxima formido(小偷和小鸟最大的恐惧)是ego的同位语,furum和avium都是属格。这表明,它的主要功能相当于稻草人。nam表示解释。fures dextra coercet,“我的右手吓阻了贼”,稻草人右手一般拿着镰刀或棍子。
第5行 ruber palus(红色的棍子)也是coercet的主语,过去分词porrectus(伸出)修饰palus,obscaeno ab inguine(从我淫秽的阴部)和porrectus搭配。丰饶神普里阿波斯的雕像一般都有一个巨大的阳具,象征多产。
第6行 ast=at,“可是”。in vertice harundo和fixa搭配,“固定在(我)头顶的一根芦苇”。harundo是terret(吓走)的主语,宾语是importunas volucres(讨厌的鸟)。
第7行 vetat(禁止)的宾语也是volucres,禁止的内容是novis considere in hortis,“在新花园安家”。
第8行 Huc(往这里)和portanda(运)呼应。prius,“以前”。表示分离的夺格angustis cellis(狭窄的房间)和eiecta(扔出)搭配,修饰cadavera(尸体)。
第9行 conservus(奴隶的同伴)是locabat(出钱让别人做事)的主语,宾语是cadavera,将来被动分词portanda表明了locabat的内容。vili in arca(在劣质的棺材里)与portanda搭配。
第10行 hoc(这)是stabat(存在)的主语,commune sepulcrum(公共坟地)是hoc的同位语,miserae plebi(可怜的贫民)是与格。
第11行 Pantolabo scurrae Nomentanoque nepoti都是与格,作plebi的同位语,“小丑潘托拉布和放荡子诺门坦”。
第12行 这一行用了古罗马测量土地的术语。主语是cippus(界石),谓语是dabat(记录、标明)。mille pedes in fronte,“长一千呎”,trecentos in agrum,“宽三百呎”。
第13行 hic,“这里”。ne引导否定性的目的状语从句。heredes monumentum ne sequeretur,“好让继承人无法获得这块墓地”。
第14行 Nunc,“现在”。无人称动词licet(可以)和两个不定式连用。Esquiliis habitare,“在埃奎林居住”,salubribus(健康的)修饰夺格Esquiliis,也解释了可以居住的原因。麦凯纳斯得到埃奎林这块地后,进行了大规模的改造,把它变成了花园住宅区。
第15行 aggere in aprico spatiari,“在洒满阳光的台地上散步”。quo(那里)引导定语从句,先行词是aggere。modo,“不久前”。
第16行 tristes(凄凉的)既可理解为形容词修饰spectabant(看)的主语“他们”,也可直接作名词,“凄凉的人”。宾语是informem agrum(丑陋的原野),夺格albis ossibus(白骨)解释了informem的原因。
第17行 cum表示“我”和“行人”的对照。与格mihi(对我而言)和sunt(是)搭配。non tantum和quantum呼应,表示“不如”。furesque feraeque(贼和野兽)是sunt的主语。
第18行 过去分词短语suetae hunc vexare locum(习惯骚扰这个地方)修饰ferae,也适用于fures。curae atque labori(忧虑和折磨)是表语。
第19行 quantum从句省略了主语illae(她们,指女巫),quae从句修饰illae。versant(转动、搅动)的主语是quae,宾语是humanos animos(人的心灵),carminibus(咒语)和venenis(毒药)都是工具夺格。
第20行 Has(这些女人)是perdere(消灭)和prohibere(阻止)的宾语,两个不定式都和nullo possum modo(无论用何种方式我都不能)连用。
第21行 simul ac,“一……就”。vaga luna(移动的月亮)是decorum protulit os(露出美丽的脸)的主语。
第22行 quin从句和表示阻止动词连用。ossa legant herbasque nocentes,“(她们)搜集骨头和毒草”。
第23行 Vidi egomet,“我亲眼看见”。夺格nigra palla(黑色的长袍)与succinctam(扎起来)配合,修饰Canidiam(康迪娅),后者是不定式vadere(走路)的主语。
第24行 夺格pedibus nudis(赤脚)和passo capillo(散发)都描绘康迪娅的样子。
第25行 cum Sagana maiore(和更老的萨加娜一起)修饰名词化的现在分词ululantem(尖叫)。Pallor(惨白的脸色)是fecerat(使得)的主语,utrasque(两个人)是宾语,horrendas(可怕)是宾补。
第26行 aspectu是目的动名词夺格,“看起来”。不定式Scalpere和divellere都和coeperunt(开始)连用。Scalpere terram unguibus,“用指甲刨土”。
第27行 pullam divellere agnam,“将黑色的羊羔撕成碎片”。副词mordicus意为“用牙齿”。
第28行 cruor in fossam confusus(est),“血被倒进沟渠里”。confusus的前缀con-意味着把血都汇集在一起。ut引导目的状语从句。inde,“从那里”。
第29行 manes elicerent,“引诱出死者的魂灵”。animas(灵魂)是manes的同位语,受responsa daturas(能够给出回答)修饰。参考《奥德赛》(11.36ff)。
第30行 Lanea et effigies erat,“(那里)还有一个羊毛的人像”。altera cerea,“另一个(人像)是蜡做的”。maior lanea,“羊毛的人像大些”。
第31行 quae从句的先行词是lanea。poenis compesceret inferiorem,“用惩罚压制小的那个人像”,动词用虚拟式是因为这个定语从句解释了将一个人像做得大些的目的。
第32行 cerea suppliciter stabat,“蜡的人像很可怜地站着”。servilibus modis(像奴隶一样)是夺格。
第33行 ut quae iam peritura,“像一个快死的人”。quae从句的先行词和peritura后的sit都省略了。altera与altera呼应,“其中一位……另一位”。这里描绘的是一种爱情巫术,小的人像代表被征服的一方。Hecaten vocat,“呼喊赫卡忒(地府的魔法神)”。
第34行 saevam Tisiphonen(凶残的底西福涅,复仇三女神之一)。videres(你能看见)是表示过去潜在可能性的虚拟式,宾语是一个宾格不定式结构。
第35行 serpentes(蛇)和infernas canes(地府的狗)都是不定式errare(乱跑)的主语。rubentem(脸红的)修饰Lunam(月神)。ne引导的否定性目的从句解释了她脸红的原因。
第36行 ne foret his testis,“为避免成为这些(仪式)的见证人”,his是与格。post magna latere sepulcra,“藏在大的坟墓后面”,主语是Lunam。
第37行 at,“可是”。Mentior si quid,“如果我有半句谎话”,Mentior(说谎)是异相动词。merdis caput inquiner albis corvorum,“就让(我的)脑袋抹满乌鸦的白粪”,虚拟式表示发誓的语气。
第38行 in me表示“针对我”。mictum(撒尿)和cacatum(拉屎)都是目的动名词(supine),和趋向动词veniat(来)连用。
第39行 veniat的主语是Iulius(尤里乌)、fragilis Pediatia(弱不禁风的“佩迪查小姐”)和fur Voranus(小偷沃拉努)。Pediatia是Pediatius的阴性形式,嘲笑他女性化。这些名字指谁,难以确定。
第40行 Singula quid memorem,“我为何要说出每一个细节?”quo pacto,“以何种方式、怎样”。
第41行 alterna loquentes cum Sagana,“和萨加娜轮流说话”,alterna修饰夺格Sagana,现在分词loquentes修饰umbrae(鬼魂),后者是resonarint(= resonaverint,发出声音)的主语,宾语是用作中性名词的triste 和acutum(阴森刺耳之语)。
第42行 ut,“如何”。lupi barbam(狼的胡子)是abdiderint(掩埋)的宾语,variae cum dente colubrae(和花斑蛇的牙齿一起)。
第43行 副词furtim意为“偷偷地”。terris(在地里)是夺格。夺格imagine cerea(蜡像)解释了largior ignis(更大的火)的原因。两位女巫点燃了火,当把蜡像扔进去时,火变大了。
第44行 arserit(燃烧)的主语是ignis。ut用法同第42行。non inultus(并非没有报复的)修饰testis(目击者),“报复”针对的是下一行所说的事。
第45行 horruerim(因为……而恐惧)的宾语是voces(声音)和facta(行为),属格furiarum duarum(两位复仇女神)是比喻,修饰宾语。
第46行 nam解释“我”如何复仇。quantum引导的从句形容主句的程度。displosa sonat vesica,“爆裂的膀胱发出声音”。pepedi,“我放屁”,可笑的是,20世纪以前的西方各国注者发明了各种委婉语来解释这个词,就是不肯明说。
第47行 夺格diffissa nate(裂开的屁股)与pepedi配合,属格ficus(无花果树)修饰nate。at,“可是”。illae currere in urbem,“她们跑回了城里”,currere是历史不定式。
第48行 Canidiae dentes(康迪娅的牙齿)和altum Saganae caliendrum(萨加娜高耸的假发)都是不定式excidere(掉落)的主语。
第49行 herbas(药草)和vincula(锁链,这里指手镯)也是excidere的主语。incantata(下过咒语的)修饰vincula,lacertis(手臂)是表示分离的夺格。
第50行 cum magno risuque iocoque,“伴着大笑和开心的感觉”,修饰表示过去潜在可能性的videres(你会看见)。